1  2  
توسل و عشق به اهل بیت
توسل و عشق به اهل بیت (علیهم السلام) در معارف دین:
توسل و عشق وافر به پیامبر اكرم (صلی الله علیه وآله) و اهل بیت ایشان (علیهم السلام) از امتیازات خاص فرهنگ تشیع به شمار می رود كه ریشه در آیات نورانی وحی و فرمایشات معصومین (علیهم السلام) دارد. در نظر شیعه نبی مكرّم اسلام(صلی الله علیه وآله) و اهل بیت ایشان وسائط فیض الهی هستند كه خداوند از طریق ایشان بركات خویش را بر بشر می فرستد و این وساطت هم در زمینه تكوین و هم در زمینه تشریع و هدایت بشر است و از طرف دیگر حیات و ممات ایشان یكسان است؛ از این رو تمسّك و توسل به این انوار پاك در دنیا باعث وساطت این بزرگواران نزد پروردگار و حل شدن مشكلات با افاضه الهی و موجب شفاعت آنها در قیامت می‎گردد و كسی كه قدم در راه اطاعت از دستورات آنها بنهد رستگار خواهد شد. لذا در زیارت جامعه كه از لسان مبارك امام هادی(علیه السلام) صادر گردیده،اینگونه می‎خوانیم: «مَن أتاكم نجی و من لم یأتكم هلك ...من والاكم فقد والی الله و من عاداكم فقد عادی الله... بكم فتح الله و یكم یختم و بكم ینزل الغیث و بكم یمسك السماء أن تقع علی الارض ...من اراد الله بدأبكم ...»[1]
«هر كس نزد شما آمد،نجات خواهد یافت و كسی كه از شما فاصله گرفت هلاك می‎شود... هر كس شما را دوست بدارد خدا را دوست داشته و هر كس با شما دشمنی كند با خدا دشمنی كرده است... به شما خداوند آغاز می‎كند و به شما پایان می‎دهد و به وسیله شما باران می‎فرستد و به وسیله شما آسمان را نگه می‎دارد... هر كه خدا را خواهد باید از طریق شما آغاز كند و به خدا تقرّب جوید...»
آیات نورانی قرآن نیز مؤیّد این سیره رائج در بین شیعه است، «یا ایها الذین امنوا اتقوا الله وابتغوا الیه الوسیله»[2]
«ای كسانی كه ایمان آورده‎اید از خدا بترسید و برای نزدیك شدن به او وسیله بجوئید»وسیله ،در این آیه شریفه معنای وسیعی دارد و هر چیزی را كه به كمك آن تقرّب به حضرت حقّ حاصل شود، شامل می‎گردد،اعم از ایمان به خدا، عبادت او، جهاد در در راه خدا و یا شفاعت پیامبر، امامان و بندگان صالح خدا. چنانچه امیر مؤمنان (علیه السلام) در موردی در ذیل این آیه فرمودند: «أنا وسیلَتُه » «من وسیله تقرّب به خدا هستم »[3]
و در مورد دیگر مصادیق «وسیله تقرّب به خدا» را ایمان، نماز، روزه و جهاد معرفی كردند، «ان افضل ما توسل به المتوسلون الی الله سبحانه الایمان به و برسوله ...»[4] سیره عملی مسلمین در زمان پیامبر اكرم (صلی الله علیه وآله) بر همین منوال بوده، كه از پیامبر می‎خواستند نزد خداوند شفاعت آنها را بنماید و قرآن[5] نیز بر آن صحّه گذاشته است.[6]
روایات نیز در این زمینه بسیار است كه به ذكر یك روایت از پیامبر(صلی الله علیه وآله) اكتفاء می‎كنیم. سلمان فارسی می‎گوید: از رسول خدا شنیدم كه می فرمود: خداوند می‎فرماید ای بندگان من آیا چنین است كه كسی حاجات بزرگی از شما می‎خواهد و شما حوائج او را بر نمی‎آورید مگر اینكه كسی را نزد شما شفیع قرار دهد كه محبوبترین مردم به نزد شماست، آنگاه حاجت او را به احترام آن شفیع بر می‎آورید حال آگاه باشید و بدانید كه گرامی ترین خلق و افضل آنان نزد من محمّد(صلی الله علیه وآله) ‌است و برادر وی علی وامامان پس از وی همانان كه وسیله‎های مردم به سوی من هستند، اینك بدانید كه هر كس حاجتی دارد و نفعی را طالب است یا آنكه دچار حادثه‎ای بس صعب و زیانبار گشته و رفعِ آنرا خواهان است، باید مرا به محمّد(صلی الله علیه وآله) و آل طاهرینش بخواند تا به نیكو‎ترین وجه آن را بر‎آورم.»[7]
حال از همین روست كه زندگی عالمان راستین سرشار از ابراز عشق و علاقه به انوار مقدّس معصومین(علیهم السلام) و توجّه و توسّل به آنهاست و خود نیز اذعان داشته و دارند كه از مهمترین اسباب توفیق ایشان در رسیدن به مدارج علمی و معنوی توسّل به اهل بیت و عنایات ایشان بوده است.
توسل و توجه به اهل بیت(علیهم السلام) در كلام بزرگان :
حضرت امام خمینی (ره): «حق تعالی شأنه، چنانچه محمّد(صلی الله علیه وآله) و دودمان او را وسایط هدایت، راهنماهای ما مقرّر فرموده و به بركات آنها امّت را از ضلالت و جهل،نجات مرحمت فرموده به وسیله شفاعت آنها، قصور ما را ترمیم و نقص ما را تتمیم فرماید و اطاعت و عبادت نا قابل ما را قبول فرماید.» [8]
«ذكر خیر اصحاب ولایت و معرفت موجب صحبت و تواصل و تناسب می‎شود و این تناسب باعث تجاذب شود و این تجاذب باعث تشافع شود كه ظاهرش اخراج از ظلمتهای جهل به انوار هدایت وعلم است، و باطنش ظهور به شفاعت است در عالم آخرت»[9]
آیت الله شیخ محمّد بهاری همدانی(ره):
«باری چون قصد زیارت اولیاء حقیقی سلام الله علیهم را بنماید اولاً باید بداند كه نفوس مقدّسه طیّبه طاهره چون از ابدان جسمانیّه مفارقت نمود و متصل به عالم قدس و مجردات گردید غلبه و احاطه ایشان به این عالم اقوی گردد و تصرفاتشان دراین نشأت بیش از سابق می شود و اطلاعاتشان به زائرین اتمّ و اكمل گردد... پس نسیم الطافشان و رشحات انوار آن بزرگواران بر زواّر و قاصدین ایشان و به جهت خواری دشمنانشان... و به امید استشفاع از برای بخشش گناهان و رجاء وصول بر فیوضات عظمیه رو به آن بزرگواران كند با مراعات آن آدابی كه در كتب مزار ثبت است»[10]
آیه الله قاضی (ره): ایشان در ضمن توصیه به زیارات مختلف و توسّل به اهل بیت (علیهم السلام)، اینگونه به شاگردان خویش توصیه می كنند: «قرائت زیارت جامعه در هر روز جمعه،مقصودم همان زیارت جامعه معروفه است .»[11]
حضرت آیه الله العظمی بهاء الدینی (ره):
ایشان سفارش مؤكّدی نسبت به توسّل به معصومین(علیهم السلام) و بالاخص حضرت زهرا (س) داشتند و می فرمودند :«ما می دانیم هر چه را كه حضرت فاطمه (س) امضا كند از نظر پیامبر و ائمه امضا شده است كه هیچ حرفی روی آن نیست .»[12]
حضرت آیه الله بهجت (حفظه الله):
«امام عین الله ناظره است ...امام زنده است، ناضر است قادر و مقتدر است. ائمه(علیهم السلام) حاضرند، می ‎بینند،جواب می دهند ... التفات ما كم است... زیارت شما قلبی باشد. در موقع ورود اذن دخول بخواهید. اگر حال داشتید به حرم بروید... اگر حالتان مساعد نیست به كار مستجی دیگری بپردازید. سه روز روزه بگیرید و غسل كنید و به حرم بروید و دوباره از حضرت اجازه ورود بخواهید... همه زیارت نامه‎ها مورد تایید هستند. زیارت جامعه كبیره را بخوانید. زیارت امین الله مهّم است. قلب شما بخواند ، با زبان قلب بخوانید...»[13].
توسل و عشق به اهل بیت (ع) در سیره عملی بزرگان :
حضرت امام خمینی (ره): عشق و علاقه و توسّل ایشان به اهل بیت (علیهم السلام) زبانزد همه كسانی است كه با ایشان ارتباط داشته‎اند. از جمله برنامه‎های ایشان در مدّت 15 سالی كه در نجف بوده‎اند، رفتن به زیارت امیرمؤمنان (علیهم السلام) سه ساعت از غروب گذشته در هر شب و خواندن زیارت جامعه و توسّل به ایشان بوده است. ایشان در تمام زیارات مخصوص امام حسین (علیهم السلام) در این مدّت از نجف به كربلا می رفتند و در تهران هم كه بودند این زیارات از راه دور انجام می‎شد.[14]
یكی از نزدیكان امام (ره)‌می گوید: «علاقه امام به اهل بیت(علیهم السلام) در حدّ و‎صف ناشدنی است.امام عاشق آنهاست .عاشقی كه تا صدای یا حسین بلند می‎شود بی‎اختیار اشك می ریزد. ایشان كه در شهادت فرزندشان حاج آقا مصطفی (ره) یك قطره اشك نریختند»[15].
علامه امینی (ره) صاحب كتاب الغدیر:
«از ویژگیهای ایشان،عشق و ولای كامل او بود نسبت به آل محمد(علیهم السلام) عشقی وصف ناشدنی كه می توان گفت «الغدیر»نیز در اثر همین عشق نوشته شد. در مجالس با صدای بلند بر مصائب آل محمّد(صلی الله علیه وآله)‌می گریست به طوری كه دیگران و به خصوص اهل منبر و نوحه‎خوانان تحت تأثیر گریه ایشان منقلب می‎شدند،گویا یكی از آل محمّد در مجلس است و اگر گوینده مصیبت نام حضرت زهرا (س) را می برد آنگاه خون در رگهایش متراكم شده و چونان كسی كه ظلم بر ناموس او رفته فریاد می‎زد و همراه اشك بی‎امان ، از چشمانش شعله آتش بیرون می‎زد».[16]
ایشان بارها به محضر امیر مؤمنان متوسل شده بودند و حاجت گرفته بودند، آیه الله بهاء الدینی نقل كرده‎اند؛مرحوم علامه موقعی به كتابی جهت نوشتن الغدیر نیاز پیدا كرده و به محضر امیر مؤمنان متوسل می‎شوند ولی مدتی می‎گذرد خبری نمی‎شود در آن حین روزی در حرم بوده‎اند یك عرب بیابانی می ‎آید رو به ضریح كرده و با جسارت می گوید: یا علی، اگر مردی كار مرا انجام بده.و هفته بعد موقعی كه علامه در حرم بوده در همان نقطه برمی‎گردد و می ‎گوید:یا علی، مردی، كارم انجام شد. علامه ناراحت می‎شوند كه چطور حاجت ایشان روا نمی‎شود. شب در عالم رؤیا حضرت را زیارت كرده به ایشان می‎گویند: آخر آنها بدوی هستند و طبق طفولیتشان با ایشان بر خود می‎كنیم. نباید آنها را معطل كرد. اما شما كه با ما آشنائی دارید،معطل هم بشوید از ارادت شما كاسته نمی‎شود. صبح فردا، پیر زنی كتابی را در دستمالی بسته محضر علامه می ‎آورد. علامه مشاهده می ‎كند كه همان كتابی است كه از حضرت خواسته بودند.[17]
[1]. مفاتیح الجنان ـ زیارت جامعه كبیره ـ ص90ـ شیخ عباس قمی(ره) ـ ترجمه: موسوی دامغانی ـ انتشارات علّامه، چاپ چهارم 1380.
[2] . مائده / 35.
[3] . تفسیر المیزان ج 5 / ص 362 مؤسسته الاعلمی بیروت 1411 هـ . ق.
[4] . نهج البلاغه ـ خ 109 ـ ص 338 ـ ترجمه: فیض الاسلام ناشر= فیض الاسلام 1366 هـ . ش.
[5] . آیه 64 سوره نساء ، اشاره به این مطلب دارد .
[6]. تفسیر نمونه ج4 / 363 ـ ذیل آیه شریفه 35، مائده ـ جمعی از نویسندگان ، زیر نظر آیه الله مكارم شیرازی ، دارالكتب الاسلامیه طهران / 1363 / چاپ هشتم ـ برای مطاله بیشتر به این تفسیر مراجعه شود.
[7] . بحارالانوار ـ ج 91 ـ ص 22 ـ علامه مجلسی (ره) ـ داراحیاء التراث العربی، بیروت، چاپ سوّم، 403 1 هـ . ق.
[8] . آداب الصلوه ـ ص 379ـ 380ـ امام خمینی (ره) ـ مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام (ره)‌ـ چاپ اوّل 1370 هـ . ش.
[9] . همان / 223.
[10] . تذكره المتقین/ ص67 ـ77ـ شیخ محمّد بهاری همدانی (ره)ـ انتشارات نهاوندی چاپ دوّم / 1376.
[11] . اسوه عارفان ـ(گفته‎ ‎ها و نا گفته ها درباره‌ آیه الله قاضی) ـ ص 138 ـ صادق حسن زاده، محمود طیّار مراغی ـ انتشارات مؤمنین اوّل1378.
[12]. سیری در آفاق (زندگینامه آیه الله بهاء الدینی) ـ ص 244 حسین حیدری كاشانی انتشارات تهذیب اوّل 1381.
[13]. فریادگر توحید، حضرت آیه الله بهجت ،ص 213ـ214ـ تهیه ،مؤسسه فرهنگی اهل بیت قم ، انتشارات انصاری چاپ دوّم 78.
[14] . سیمای فرزانگان ـ ص 180 / رضا مختاری / دفتر تبلیغات اسلامی / 1374 / چاپ هشتم.
[15] . هما ن / ص181.
[16] . سیمای فرزانگان / ص 183.
[17]. سیری در آفاق / ص 245.
مهدي رحيمي
1  2  
صفحه اصلی | درباره ما | ارتباط با ما

کلیه حقوق مادی و معنوی این سامانه متعلق به مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات میباشد
CopyRight © andisheqom.com 2001 - 2010