امروز:
سه شنبه 4 مهر 1396
بازدید :
2227
اهميت و فوايد ورزش
ورزش، حرکات هماهنگ عضلاني است که موجب سلامت و تقويت اعضاي بدن مي گردد. البته بايد در امر ورزش رعايت گروه سنّي، نوع فعّاليت افراد، تناسب نوع ورزش و کار، مقدار و هدف آن و دهها مؤلّفة ديگر را، مدّنظر گرفت.[1]
در دنياي ماشيني امروز که تحرّک و فعّاليت کافي اندامهاي بدن کاهش يافته است؛ نياز به ورزش و نرمش، بيشتر احساس مي شود؛ تا عضلات به کار انداخته شوند و توانايي خود را در طول عمر حفظ کنند.
اما ورزش زماني تأثيرات عميق در انسان خواهد داشت؛ که در آنِ واحد، تأثيرات روحي نيز ايجاد کند؛ به عبارتي، هم جسم را قوي کند و هم عقل را. در واقع، ورزش پيکار با سستي و پستي است و ورزشکار ورزيده، کسي است که صاحب قواي بدني و سجاياي اخلاقي باشد.
حال پاره اي از اثرات ورزش بر جسم و روح را بيان خواهيم کرد تا با توجّه به اين فوايد، با انجام ورزش هاي مناسب، خود را از نظر جسمي و روحي قوي سازيم.
1ـ فوايد جسمي ورزش
سيستم هاي مختلف بدن، در اثر ورزش کارايي بهتري پيدا مي کنند و موجبات سلامتي و طول عمر را فراهم مي نمايند. اثر ورزش بر اين سيستم ها، به تفکيک عبارت است از:
الف) سيستم تنفّسي: در جريان ورزش، مصرف اکسيژن توسّط عضلات فعّال بيشتر شده و سرعت انتشار اکسيژن، از ريه به خون، افزايش مي يابد؛ تا بتواند اکسيژن بيشتري در اختيار عضلات بدن قرار دهد. در واقع، ورزش به ريه ها کمک مي کند؛ تا بهتر کار کنند و گنجايش ريه ها زيادتر شده و تنفس آسانتر صورت مي گيرد.
در اثر ورزش، تنفّس عميق تر، امّا تعداد آن کمتر مي شود.
ب) سيستم قلبي ـ عروقي: در طي ورزش، مقدار خوني که توسّط قلب به داخل رگهاي خوني تلمبه زده مي شود(برون ده قلبي)، افزايش مي يابد و به دليل گشاد شدن عروق عضلات؛ جريان خون عضله افزايش يافته و اکسيژن و موادّ غذايي بيشتري به آنها مي رسد.
افزايش جريان خون در سراسر عروق بدن، باعث مي شود ميزان چربيهاي چسبيده به رگها کم شود؛ لذا از سخت شدن رگها جلوگيري کرده و فشار خون را کاهش مي دهد.
در اثر ورزش، رگهايي بين رگهاي اصلي قلب ايجاد مي شود و در نتيجه، خون دهي قلب بهتر و احتمال سکته قلبي کمتر مي شود.
ج) سيستم عصبي: ورزش جريان خون بافتهاي بدن را افزايش مي دهد؛ لذا پس از کارهاي فکري خسته کننده؛ از قبيل: مطالعة زياد، حلّ مسائل رياضي يا مواقع عصبانيت؛ اقدام به ورزش، باعث آرامش سيستم عصبي مي شود.
بي خوابي، هيجان و استرس نيز که از ناراحتيهاي عصبي است، به وسيلة ورزش مرتفع مي گردد و نيز خستگي اندک ناشي از تمرينهاي ورزشي؛ عامل خوبي جهت جلوگيري از بيخوابي است.
د) سيستم غدد داخلي: فعّاليت غدد داخلي، بر اثر ورزش افزايش يافته و کارکرد آنها بهتر مي شود.
هـ) سيستم عضلاني: قدرت عضلاني، در جريان 6 تا 8 هفته اوّل ورزش، حدود 30% افزايش يافته و تودة عضلات بزرگتر و قدرت آنها بيشتر مي شود و دردهاي عضلاني ناشي از کم تحرّکي بهبود مي يابد. در اثر ورزش، از پوکي استخوان جلوگيري مي شود و عضلات و اندامها تقويت شده و تناسب اندام ايجاد مي شود.
و) متابوليسم (سوخت و ساز) بدن: در اثر ورزش و اکسيژن گيري بهتر دستگاه تنفّس و خون رساني بيشتر به اندام ها توسّط قلب، سوخت و ساز بدن افزايش يافته و بر اثر آن، چاقي برطرف مي شود. ورزش، کاهش وزن را تسريع مي کند و به حفظ وزن در اندازة معين کمک مي نمايد. قند و چربي خون توسط ورزش کاهش و انرژي بدن افزايش مي يابد.
وقتي انسان ورزش مي کند؛ بدن به فعّاليت بيشتر عادت کرده، ديرتر خسته شده و نيز ديرتر عرق مي کند؛ در نتيجه عضلات بدن و قلب، در اثر فعّاليت ناگهاني دچار صدمه نمي شوند.
ز) سيستم گوارش: ورزش، به هضم و جذب غذا و دفع سموم بدن کمک مي کند.
2ـ فوايد روانشناسي
الف) کسب خصال پسنديده: ورزش، روحية شجاعت، اعتماد به نفس، فداکاري، گذشت، تعاون و همکاري، توجّه به حقوق ديگران، مبارزه با ظلم و ظالم، کمک به افراد ضعيف و ناتوان و حس مسؤوليت پذيري را در انسان ايجاد و تقويت مي کند و ارادة وي را قوي مي سازد.
ب) ايجاد آمادگي روحي، براي انجام وظايف فردي و اجتماعي: ورزش، کسالت و تنبلي را از انسان زدوده و به وي شادابي و نشاط مي بخشد و او را براي انجام وظايف خويش آماده مي کند. اغلب کساني که ورزش نمي کنند، در خود احساس سستي، کسالت، بي حالي و بي حوصلگي دارند.
از طرفي، ورزش هيجان و افسردگي را در انسان کاهش مي دهد و يکي از راههاي مهمّ علاج و تسکين فشارهاي رواني است؛ که در نتيجة آن، آمادگي براي انجام کارهاي فردي و اجتماعي در انسان بيشتر مي شود.
ج) قانونمندي: ورزش، حسّ توجّه به قانون و اطاعت از آن را در افراد به وجود مي آورد.
وجود قوانين خاص در ورزشهاي مختلف و ملزم بودن ورزشکاران به رعايت آن؛ تمريني براي احترام گذاردن به ديگر قوانين اجتماعي و رعايت آنهاست.
د) ارضاي غريزة قدرت طلبي: در انسان، غريزة قدرت طلبي، برتري جويي و مبارزه وجود دارد. ورزش، وسيلة اشباع اين غريزه را از طريق صحيح فراهم مي کند.
3ـ فوايد اجتماعي
بشر، ذاتاً اجتماعي است و از طرفي به نيرو، نشاط و تفريح روحي و جسمي، که در ورزش مستمر است، نيازمند است؛ لذا به ورزشهاي اجتماعي و گروهي تمايل دارد. اين ورزشها، موجب تقويت روحية اجتماعي و به فعليت در آوردن آن در بشر مي گردد.
برخي فوايدي که در اثر ورزشهاي گروهي حاصل مي شود عبارتند از:
الف) توليد و بسط روابط اجتماعي صحيح: ورزش، مقدّمه اي براي ورود افراد به اجتماع است و خصوصيات، شرايط و حالات حرکتي و روحي که در آن پيش مي آيد؛ تکرار و تمريني شايسته و مفيد، براي آمادگي افراد اجتماع محسوب مي شود و به آنها توانايي برقراري روابط اجتماعي و پرهيز از گوشه گيري را مي آموزد. احترام متقابل اجتماعي، تحکيم روابط اجتماعي با گذشت و فداکاري و.... در اثر ورزش آموخته مي شود و شخصيت اجتماعي افراد شکل مي گيرد.
ب) توسعة فرهنگ ديني: با توجّه به روابط بين المللي که در زمينة ورزش وجود دارد؛ انتقال فرهنگ و ارزشهاي اسلامي، بدون تنشها و تعارضات سياسي، در درون جامعه و خارج از آن، فراهم مي شود.
ج) رشد روحيات اجتماعي: ورزش، چون پديده اي اجتماعي است؛ به نحوي در رشد روحيات اجتماعي، بروز حسّ مسؤوليت در قبال جامعه و دردهاي آن، مبارزه با مظالم و مفاسد اجتماعي، همبستگي و برقراري روابط اجتماعي؛ نقش مؤثّري دارد.
درسهاي مربوط به رويارويي با مترفين، ظالمين و مفاسد اجتماعي؛ حمايت از محرومين و تلاش براي توازن اقتصادي و اجتماعي؛ عملاً در محيط ورزش فرا گرفته شده و تمرين مي گردد.
د) توسعة روابط ملل: مسابقات ورزشي بين کشورهاي مختلف، در همبستگي بين آنها و توسعة روابط، نقش بسزايي دارد.
ﻫ) ايجاد زمينة رقابت سالم: ورزش، يکي از مفيدترين و سالمترين سرگرمي هاست که مي تواند اوقات فراغت جوانان و نوجوانان را پر کند و از بسياري انحرافات اجتماعي؛ از قبيل: اعتياد، دزدي و.... جلوگيري نمايد.
عظيمي 1178 ورزش، دوستي و صميميت بين افراد و زمينه رقابت سالم را فراهم مي کند و در نتيجه، تلاش و تکاپوي افراد اجتماع بيشتر شده، مشکلات ناشي از بيکاري و عوارض آن به حدّاقلّ مي رسد.
منابع كمكي:
1. حقجو، محمد حسين، ورزش و ورزشكار، قم: مركز فرهنگي المهدي: 1376.
2. مركز مشاوره حوزه علميه قم، فوايد ورزش (از سلسله جزوه هاي مسائل پزشكي)، ش 8.
[1] . توضيح بيشتر در کتاب ورزش و ورزشکار آمده است.
مطالب مرتبط :
* نام و نام خانوادگی :
* متن نظر :