امروز:
جمعه 31 شهريور 1396
بازدید :
1318
زمان آفرينش آسمان و زمين
‌يكي از اوصاف قرآن كريم عدم اختلاف و عدم تناقض در آيات است كه خود بدان تصريح كرده و فرموده است: اگر غير خدا براي شما قرآن را تدوين مي كرد، اختلاف زيادي در آن يافت مي شد.[1]
همه‎ي آيات قرآن با هم مرتبط‎اند و بعضي از آن بعضي ديگر را تفسير مي كنند. هم‎چنين داراي عام و خاص، مطلق و مقيد، حقيقت و مجاز است كه بايد از هم جدا شوند و براي فهم آن از احاديث پيامبر ـ صلّي الله عليه و آله ـ و معصومين ـ عليهم السّلام ـ ( كه مفسر قرآن هستند) استفاده شود؛ و براي درك معاني قرآن يا بايد متخصص بود و يا به اهل فن قرآن مراجعه كرد. در اين ميان برخي با ذكر مطالبي در باب آيات قرآن خواسته‎اند القا كنند كه بين آيات قرآن تناقض وجود دارد و لذا گزاره‎هاي قرآني مشتمل بر پارادوكس و تناقض است[2] نمونه‎اي از مطالب ياد شده را ذكر و مورد بررسي قرار مي‎دهيم:
«در سوره‎ي هود آيه‎ي 7 آمده است: جهان در 6 روز آفريده شد، ولي در سوره‎ي فصلت آيه‎ي 9 و 10 و 12، آفرينش زمين و آسمان را در 8 روز مي داند. و نتيجه گرفته كه قرآن تناقض‎گويي كرده است.
در پاسخ اين ادعا مي توان گفت: خداوند در آيه‎ي 7 سوره‎ي هود مي فرمايد: (هُوَ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ وَ كانَ عَرْشُهُ عَلَى الْماءِ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلاً)؛ «او كسي است كه آسمان ها و زمين را در شش روز (شش دوران) آفريد و عرش (قدرت) او بر آب قرار داشت، تا شما را بيازمايد كه كدام‎يك عملتان بهتر است».
منظور از روز (يوم) در آيه، روز معمولي و بيست و چهار ساعته نيست؛ زيرا روز معمولي بر اساس گردش خورشيد و زمين به دست مي آيد و در آن زمان جهاني وجود نداشت تا براي آن روز 24 ساعته تصور شود.
واژه‎ي «يوم» در كتب لغت[3] و در بعضي از استعمالات قرآني[4] و در روايات اسلامي[5] به ‌دوران و مدتي از زمان، هر مقدار كه باشد، ‌اطلاق مي شود.
اما آيه‎ي 9 سوره‎ي فصلت مي فرمايد: (قُلْ أَ إِنَّكُمْ لَتَكْفُرُونَ بِالَّذِي خَلَقَ الْأَرْضَ فِي يَوْمَيْنِ)؛ «بگو: آيا شما به آن كسي كه زمين را در دو روز آفريد كافريد؟» و در آيه‎ي 10 همين سوره مي فرمايد:«وَ جَعَلَ فِيها رَواسِيَ مِنْ فَوْقِها وَ بارَكَ فِيها وَ قَدَّرَ فِيها أَقْواتَها فِي أَرْبَعَةِ أَيَّامٍ)؛ او در زمين كوه‎هايي قرار داد و بركاتي در آن آفريد و مواد غذايي مختلف آن را مقدّر فرمود، ‌اين‎ها همه در چهار روز بود.»
و در ادامه در آيه‎ي 12خلقت آسمان را در دو روز مي داند: (فَقَضاهُنَّ سَبْعَ سَماواتٍ فِي يَوْمَيْنِ)؛ «در اين هنگام آنها را به صورت هفت آسمان در دو روز آفريد».
با دقت در آيات فوق درمي‎يابيم كه ادعاي تناقض، ادعاي نادرستي است؛ زيرا:
آن جا كه مي گويد: «اربعة‌ ايام» (چهار روز) منظور تتمه‎ي چهار روز است؛ به اين ترتيب در دو روز اول از اين چهار روز زمين آفريده شد و ساير خصوصيات زمين به اضافه‎ي خلقت آسمان ها در دو روز ديگر بود كه مجموعاً شش روز (دوران) مي شود.
طبق اين تفسير آيه تقديري دارد، مانند: «كل ذلك في اربعة ايام»، يعني همه‎ي‌ آنها اعم از خلقت زمين و آنچه در آن است در چهار روز بوده است. و تقدير گرفتن كلمه در ادبيات عرب با قرينه، بدون اشكال است؛ براي مثال در آيه‎ي 82 سوره‎ي يوسف آمده است: (وَ سْئَلِ الْقَرْيَةَ)؛ «از روستا بپرسيد»‌. در حالي كه از قرينه‎ي حاليه مشخص است كه پرسش از روستا نيست بلكه از اهل روستاست؛ لذا تقدير گرفتن «كل ذلك» به واسطه‎ي‌ قرينه‎ي آيه‎ي 7 سوره‎ي هود است.
يكي از منابع تفسيري قرآن، ‌خود قرآن است؛ يعني بعضي از آيات قرآن بعضي ديگر را تفسير مي كنند. حضرت علي ـ عليه السّلام ـ مي فرمايد: «ينطق بعضه ببعض و يشهد بعضه علي بعضٍ؛[6] برخي از آيات قرآن براي برخي گويا و برخي از آن براي برخي ديگر گواه است». و روش علامه‎ي طباطبايي در تفسير الميزان روش تفسير قرآن به قرآن است.[7] لذا اين كه قرآن در آيه‎ي 7 سوره‎ي هود به صراحت اشاره دارد كه خلقت آسمان و زمين در شش دوران است، تفسير كننده‎ي آيات 9 و 10 و 12 سوره‎ي فصلت است و لازم است عبارت «كل ذلك» در آيه در تقدير گرفته شود.

[1] . سورة نساء ، آية 82.
[2] . سايت سكولاريسم در ايران، تاريخ 12/9/84.
[3] . راغب اصفهاني، مفردات، بيروت، قربي،‌1416 ق، ذيل واژه‎ي «يوم»،.
[4] . سوره‎ي معراج، آيه‎ي 4.
[5] . «الدهر يومان يوم لك و يوم عليك» (نهج البلاغه).
[6] . نهج البلاغه، خ 133.
[7] . سيد محمد حسين طباطبايي، مقدمه تفسير الميزان، مقدمه‎ي قرآن در اسلام.
حسن رضا رضايي
مطالب مرتبط :
* نام و نام خانوادگی :
* متن نظر :