امروز:
دوشنبه 29 آبان 1396
بازدید :
1167
آيت الله بهبهاني در مسلخ قضاوت غير منصفانه
شخصيتهاي مهم و شناخته شده سياسي و تاريخي ايران, همواره در برزخ تاييد و يا تخريب وجهه توسط برخي از مردم قرار داشته‌اند. از جمله اين افراد مي توان مرحوم سيد عبدالله بهبهاني را نام برد كه همواره در تيررس انتقادات بعضا غيرمنصفانه و تخريبي مخالفان قرار داشته است. از جمله آن كه اخيرا يكي از سايتها از آيت الله بهبهاني با عنوان چهره‌اي سياهكار و دغلباز و رشوه‌گير ياد كرده است كه در تبديل مشروطيت به استبداد نقش مهمي ايفا كرده است(!!) در اين سايت آمده است: «سيد عبدالله بهبهاني كه در تمام دوران زندگيش مساله مادي و شخصي‌اش بر تمام مسايل ديگر ارجحيت داشت, در دوران مشروطيت و نمايندگي مجلس نيز, علاوه بر حمايت از چهره‌اي آزادي‌كش نظير «امين السلطان» به رشوه‌گيري و سركيسه كردن مردم ادامه داد ،..!!» اين قضاوت, بسيار غير منصفانه و يك طرفه است و نمي توان براي آن وجاهت قايل بود. غير از برخي نقاط ضعف موجود براي هر انسان و از جمله مرحوم بهبهاني, مي توان نقاط قوتي نيز براي وي يافت.
آيت الله سيد عبدالله بهبهاني يكي از رهبران فعال در نهضت مشروطيت به شمار مي آمد. در مجموع عملكردهاي سياسي وي را مي توان در دو اقدام اساسي مورد بحث و بررسي قرار داد:
1. اقدام عليه اهانت مسيو نوژ بلژيكي:
هر ساله محفلي متشكل از اروپايي‌هاي مقيم ايران و جمعي از ايرانيان فرنگ رفته يا فرنگي‌مآب برگزار مي شد و هر يك از مدعوين بر طبق ذوق و سليقه خود, لباس مخصوص تهيه كرده و بر تن مي نمودند. در جشن آن سال مسيو نوژ وزير امور گمركي, لباس روحانيت را بر تن كرد و به تمسخر علما پرداخت. از اين محفل عكسهايي گرفته شد. در ايام محرم سال 1323 ه . ق آيت الله بهبهاني، عكس مذكور را به مردم نشان داد و اين كار ناپسند را نتيجه زمامداري عين الدوله دانست و خواهان عزل نوژ شد. پيروان آيت الله بهبهاني نسخه هاي متعددي از عكس مزبور تهيه كردند و به وسيله طلاب در ميان مردم پخش كردند. شاه؛ براي وي نوشته مهرآميزي فرستاد و قول داد تا مقاصد او را برآورده سازد. اما اين وعده شاه تحقق نيافت. به ناچار آيت الله بهبهاني مجددا پي‌گير شد و با آيت الله طباطبايي متحد شد تا عليه حكومت اقدام نمايد.[1]
2. انعقاد پيمان اتحاد با آيت الله طباطبايي عليه حكومت.
از ديگر اقدامات مهم آيت الله بهبهاني در نهضت مشروطيت, پيمان اتحادي است كه وي با آيت الله طباطبايي جهت استمرار مبارزه منعقد نمود. در شب 25 رمضان 1323 ه. ق آيت الله بهبهاني به منزل آيت الله طباطبايي رفت. در اين جلسه با هم, هم پيمان شدند تا ضمن عزل عين الدوله به تاسيس عدالتخانه همت گمارند. پس از اين پيمان, انتقاد از دولت علني شد و اين دو شخصيت بي پروا مطالبي براي بيداري افكار مردم بر سر زبان آورند, بر منبرها به سخنراني پرداخته موضوع آزادي و عدالت و قانون را مطرح كردند و زمينه را براي روشنگري و آگاهي بخشيدن مردم در مبارزه عليه حكومت وقت فراهم ساختند. بدين ترتيب پايه هاي اساسي نهضت مشروطيت از جانب اين دو روحاني برجسته گذاشته شد و اتحاد اين دو يكي از بزرگترين عوامل پيدايش مشروطيت گرديد.[2]در نتيجه اين اتحاد, جمع زيادي از طلاب، روحانيون، اشخاص متنفذ و عده‌اي از رجال دولتي, با پيوستن به اين اتحاديه جبهه نيرومندي را تشكيل دادند.
اين دو اقدام آيت الله بهبهاني بسيار حائز اهميت بود. امكان اشكال در برخي رويه‌هاي عملي افراد هر چند امر مستحيلي نيست اما با اين همه؛ انتساب برخي اتهامات ناروا به وي هم عملي مذموم و غير قابل بخشش است. اتهام «رشوه‌گيري» سيد عبدالله بهبهاني كه نويسنده با استناد به كتاب «تاريخ بيداري ايرانيان» نوشته ناظم الاسلام كرماني به آن پرداخته است، توسط برخي ديگر از نويسندگان با نحله فكري خاص خودشان نيز تكرار شده است.[3]
پيش تر از آن نيز، محمد علي شاه قاجار نيز در قسمت هايي از نامه خود خطاب به علماي نجف اشرف، از مرحوم بهبهاني به عنوان «سردسته مفسدين في الارض» نام مي برد كه «هر چه بر سر او مي رود نيز از خود اوست»[4] پر واضح است كه موضع گيري شخصي مانند محمد علي شاه كه داراي كارنامه اي سياه در امر حكومت داري است بر ضد شخصي به نام سيد عبدالله بهبهاني بيشتر به يك قضاوت انتقام جويانه شباهت دارد تا يك موضع گيري بي طرفانه!
شايسته است در نقد شخصيت هاي مهم تاريخ كشورمان, جنبه هاي مثبت نيز در نظر گرفته شود و از اتهامات بي اساس و بعضا غير منصفانه پرهيز گردد.

[1] . براي مطالعه بيشتر ر .ك : محمد اسماعيل رضواني, انقلاب مشروطيت ايران- چاپ دوم- تهران- ابن سينا-1352 -صص 26و 76
[2] . مهدي ملك زاده- تاريخ مشروطيت ايران- تهران- كتابخانه سقراط- 1328 ج2- صص26-27
[3] . ر. ك : مقاومت شكننده- ترجمه احمد تدين- تهران- موسسه خدمات فرهنگي رسا- ص 257
[4] . فرهاد شيخ فرشي- تحليلي بر نقش سياسي عالمان شيعي در پيدايش انقلاب اسلامي- مركز اسناد انقلاب اسلامي-ص44
علي اکبر عالميان
مطالب مرتبط :
* نام و نام خانوادگی :
*پست الکترونیک :
* متن نظر :