امروز:
چهار شنبه 29 شهريور 1396
بازدید :
1313
مشكاة الانوار في غرر الاخبار
مؤلّف:
علي بن حسن بن فضل طبرسي (م حدود سال 600 هـ . ق)
زندگي نامه:
وي فرزند حسن بن فضل، صاحب كتاب مكارم الاخلاق و نوه امين الاسلام طبرسي، صاحب مجمع البيان و از بزرگان قرن ششم هجري بوده است.
يكي از خاندان هاي سراسر افتخار دوران اسلامي، خاندان مرحوم طبرسي است به طوري كه وقتي علامه مجلسي به نام آنان مي رسد، مي گويد: «خاندان طبرسي از حيث شهرت و علم آنچنان معروفند كه چون خورشيد در وسط آسمان مي درخشند و نياز به توصيف ندارند».
علي بن حسن، از حيث علم و دانش سرآمد روزگار خويش بوده و در زهد و تقوا از مقام والايي برخوردار بوده است كه اين امر از كتاب مشكاة الانوار وي كاملاً مشهود مي باشد.
متأسفانه به تاريخ درگذشت دقيق ايشان در هيچ كدام از كتب تراجم و تاريخ اشاره نشده است ولي در حدود سال 600 و قبل از آن زنده بوده و احتمالاً در سال 600 هـ .ق به رحمت ايزدي پيوسته است.
تأليفات:
نثر اللآلي، كنوز النجاح، مشكاة الانوار.[1]
معرفي اجمالي كتاب:
موضوع كتاب در اخلاق و آداب آن مي باشد. مؤلف درباره انگيزه تأليف كتاب مي گويد: پدرم پس از آنكه «مكارم الاخلاق» را نوشت و مورد توجه و مقبوليت عموم واقع شد، شروع به تصنيف كتابي نمود كه در آن اخلاق و آداب را جمع كند. براي اين منظور اخبار فراواني را جمع كرد. ولي قبل از چاپ و نشر آن كتاب، از دنيا رفت. عده اي از مؤمنين از من خواستند اين كتاب را مرتّب نمايم، لذا با قصد قربت الهي آن روايات را جمع و تنظيم نموده و مطالبي نيز به آنها افزوده و آن را مشكاة الانوار في غرر الاخبار نام نهادم. با عنوان مشكاة الانوار كتابهاي متعددي به رشته تحرير درآمده است. از اين رو مؤلف «في غرر الاخبار» را به عنوان كتاب اضافه كرده است.
كتاب حاضر منبعي مطمئن براي دستيابي به روايات معصومين ـ عليهم السلام ـ است و در كتابهاي ديگران و متأخرين احاديث آن مكرراً آمده است. از جمله علامه مجلسي در بحارالانوار از آن بسيار نقل كرده و گفته است كه مشكاة الانوار كتاب ظريفي است و اخبار غريبي در آن ديده مي شود.
مؤلف براي طولاني نشدن روايات و تأثير گذاري هر چه بيشتر آن سلسله اسناد را حذف كرده است و تنها نام آخرين راوي را ذكر كرده است. البته در ابتداي هر دسته از روايات منابع و مآخذ روايت را ذكر كرده است.
مرحوم طبرسي كتاب خود را در 10 باب و هر باب را در فصل هاي متعددي تنظيم كرده است.
باب اوّل: در ايمان و اسلام كه شامل 15 فصل است از جمله توحيد، اخلاص، يقين و توكل.
باب دوّم: صفات شيعه و احوال و علامات آنها در 9 فصل.
باب سوّم: اخلاق و افعال حسنه كه شامل 26 فصل و هر فصل در يك موضوع خاص مانند توبه، عبادات، زهد، خوف، و محبّت مي باشد.
باب چهارم: آداب معاشرت در 12 فصل.
باب پنجم: در مكارم اخلاق نظير حسن خلق، تواضع و عفو شامل 7 فصل.
باب ششم: ذكر عيوب نفس و مجاهده نفس در 8 فصل.
باب هفتم: مصيبت و گرفتاري ها و ثواب هاي مترتّب بر آنها در 9 فصل.
باب هشتم: اخلاق رذيله در 10 فصل مانند: غضب، حسد، ريا و عجب.
باب نهم: مواعظ و پندهاي اخلاقي.
باب دهم: روايات متفرقه مانند دعا براي ديگران در غياب آنها و ... .
كتاب مشكاة الانوار از كتاب هاي مهم اخلاقي و تربيتي مي باشد.
وضعيت نشر:
كتاب حاضر در يك جلد به زبان عربي، از طرف كتابخانه حيدريه نجف در سال 1385 هـ .ق به چاپ رسيده است. اين کتاب به فارسي نيز ترجمه شده است.

[1] - مقدمه و خود كتاب مشكاة الانوار، الذريعه، تحت عنوان (م) مشكاة الانوار.
حافظ فرزانه- مرکز مطالعات و پژوهش هاي فرهنگي حوزه علميه
مطالب مرتبط :
* نام و نام خانوادگی :
* متن نظر :