امروز:
چهار شنبه 4 مرداد 1396
بازدید :
1396
تعصب
1. غيرت نابجا
في وصيته لابنه الحسن عليه السلام: اياك و التغاير في غير موضع غيره، فان ذلك يدعو الصحيحه الي السقم .(نامه 31)
در سفارش به فرزند خود حسن عليه السلام مي فرمايد: از غيرت نا به جا (نسبت به زنان) بپرهيز كه آن زن سالم را به بيماري مي كشاند و پاكدامن را به بدگماني (و انديشه گناهكاري).
2. پشيماني به دنبال عصبانيت
الجده ضرب من الجنون، لان صاحبها يندم، فان لم يندم فجنونه مستحكم .(حكمت 255)
تندخويي بي مورد نوعي ديوانگي است؛ زيرا كه تندخو پشيمان مي شود و اگر پشيمان نشد، پس ديوانگي او پايدار است.
3. پيشواي متعصبان
في ذم ابليس: فافتخر علي آدم بخلقه، و تعصب عليه لاصله. فعدو الله امام المتعصبين، و سلف المستكبرين، الذي وضع اساس العصبيه، و نازع الله ردا الجبريه. و ادرع لباس التعزز، و خلع قناع التذلل .(خطبه 192)
امام علي عليه السلام در نكوهش ابليس مي فرمايد: به سبب آفرينش خود از آتش بر آدم فخر فروخت و به خاطر اصل و گوهرش عليه او عصبيت ورزيد. پس، اين دشمن خدا، پيشواي متعصبان و سرسلسله مستكبران و خود بزرگ بينان است و همو عصبيت را پايه گزاري كرد و بر سر رداي جبروتي و كبريا با خدا به كشمكش برخاست و جامه عزت و نخوت كه خاص خداوند است پوشيد و نقاب فروتني را به دور افكند.
4. آيا غيرت نداريد؟
ما تنتظرون بنصركم ربكم؟ اما دين يجمعكم، و لا حميه تحمشكم؟!. (خطبه 39)
امام علي عليه السلام در خطبه اي كه طي آن مردم را به ياري خويش ‍ فراخواند، مي فرمايد: براي ياري دادن پروردگارتان منتظر چه هستيد؟ آيا ديني نيست كه شما را گرد هم آورد و غيرت و تعصبي نيست كه شما را تكان دهد؟
5. دافع انديشه صحيح
اللجاجه تسل الراي. (حكمت 179)
ستيزه جويي و پافشاري تعصب آميز و بدون دليل انديشه صحيح را از ميان مي برد.
6. تعصب پسنديده
و قال عليه السلام في الخطبه القاصعه: و لقد نظرت فما وجدت احدا من العالمين يتعصب لشيء من الاشيا الا عن عله تحتمل تمويه حجه تليط بعقول السفها غيركم. فانكم تتعصبون لامر ما يعرف له سبب و لا عله. اما ابليس فتعصب علي آدم لاصله. و طعن عليه في خلقته، فقال: انا ناري و انت طيبي. و اما الاغنيا من مترفه الامم فتعصبوا لاثار مواقع النعم. فقالوا: نحن اكثر اموالا و اولادا و ما نحن بمعذبين فان كان لابد من العصبيه فليكن تعصبكم لمكارم الخصال، و محامد الافعال، و محاسن الامور التي تفاضلت فيها المجدا و النجدا من بيوتات العرب و يعاسيب القبائل؛ بالاخلاق الرغيبه، و الاحلام العظيمه، و الاخطار الجليله، و الاثار المحموده. فتعصبوا لخلال الحمد من الحفظ للجوار، و الوفا بالذمام، و الطاعه للبر، و المعصيه للكبر، و الاخذ بالفضل، و الكف عن البغي، و الاعظام للقتل، و الانصاف للخلق، و الكظم للغيظ، و اجتناب الفساد في الارض .(خطبه 192)
امام علي عليه السلام در خطبه قاصعه مي فرمايد: من نگريستم، اما احدي از جهانيان را نيافتم كه درباره چيزي تعصب ورزد، مگر اين كه تعصب او علتي داشت كه نادانان را به اشتباه مي افكند، يا دليلي كه به انديشه نابخردان مي چسبد؛ جز شما كه براي چيزي تعصب به خرج مي دهيد، كه هيچ سبب و علتي برايش شناخته نمي شود. اما ابليس به خاطر اصل و گوهر خويش در برابر آدم عصبيت نشان داد و بر او به دليل خلقتش از گل خرده گرفت و گفت: من از آتشم و تو از گلي، و اما توانگران و امت هاي مرفه و عياش، به خاطر فراواني نعمت (اموال و اولاد) تعصب ورزيدند و گفتند كه: ما دارايي ها و فرزندان بيشتري داريم و هرگز به عذاب گرفتار نخواهيم شد.
پس، اگر چاره اي از داشتن تعصب نيست، بايد تعصبتان به خاطر خصلت هاي والاي انساني و كردارهاي پسنديده و امور نيكويي باشد كه خاندان هاي شرافتمند و بزرگوار و دلير عرب و بزرگان و مهتران قبايل در آن ها بر يكديگر برتري مي جستند؛ يعني خلق هاي پسنديده بردباري به هنگام خشم فراوان و كردار و رفتار زيبا و درست و خصلت هاي نيكو تعصب به خرج دهيد، خصلت هايي چون: نگاهداشت حق و حرمت همسايگي و پايبندي به عهد و پيمان ها و فرمان بردن از نيكي ها و مخالفت با تكبر و گردنفرازي و اقدام به احسان و نيكوكاري و خويشتنداري از زورگويي و تجاوز و بزرگ شمردن قتل نفس و انصاف داشتن با مردم و فرو خوردن خشم و دوري از ايجاد تباهي در جامعه.
7. تعصب پسنديده
اما دين يجمعكم؟! و لا حميه تشحذكم! او ليس عجبا ان معاويه بدعو الجفاه الطغام فيتبعونه علي غير معونه و لا عطا .(خطبه 180)
آيا ديني نيست كه شما را گردهم آورد و غيرت و تعصبي وجود ندارد كه شما را برانگيزد؟ آيا شگفت نيست كه معاويه آن مردمان خشن فرومايه را فراخواند و بي آنكه به آن ها كمك و بخششي كند، از او پيروي مي كنند.
مطالب مرتبط :
* نام و نام خانوادگی :
* متن نظر :