امروز:
سه شنبه 3 مرداد 1396
بازدید :
1222
انقلاب فرهنگي در دانشگاه ها
پس از پيروزي انقلاب اسلامي و استقرار حاكميت ديني ضروري بود تا در نظام آموزشي و در محيط هاي دانشگاهي تحولاتي بنيادين صورت گيرد، بويژه كه در پي رويداد هاي تنش‌زاي سالهاي اول انقلاب و اختلاف نظر هاي عميقي كه بين دانشجويان وجود داشت اين امر ضروري‌تر به نظر مي رسيد. در نتيجه براي اصلاح وضع موجود با اعلام انقلاب فرهنگي، حدود دو سال دانشگاه ها تعطيل شدند تا با فراغت بيشتري برنامه هاي اصلاحي تنظيم و پيگيري شوند.
انقلاب فرهنگي (revolution cultural) در معناي عام خود دگرگوني‌اي است كه تمامي جوانب و ابعاد تشكيل دهنده فرهنگ يك جامعه،‌ شامل معيارهاي ارزشي، احساسات، اداركات، عقايد، آموزش، روابط اجتماعي، قوانين حاكم بر اجتماع و روابط بين المللي را در بر مي گيرد. قرن حاضر شاهد وقوع انقلاب هاي فرهنگي در چين و كوبا و ديگر جوامع بوده است. با نظري اجمالي به اين گونه انقلاب ها مشاهده مي شود كه آغازگر انقلاب فرهنگي به نوعي با مقوله آموزش و ارگان هاي آموزش مرتبط بوده است. برخي واژه فرهنگ (culture) را معادل واژه آموزش (education) قرار مي دهند و به جاي كاربرد عبارت «انقلاب آموزشي» از عبارت انقلاب فرهنگي بهره مي گيرند. ولي به هر صورت مفهوم انقلاب فرهنگي ابعاد وسيع‌تري را در بر مي‌گيرد.
واقعيتي كه بايد مورد توجه قرار گيرد اين است كه قبل از رخداد هر نوع انقلابي ـ بدون آن كه حتي به نظر آيد ـ انقلاب فرهنگي به وقوع مي پيوندد، چرا كه پيش از هر گونه اقدامي، چيزي كه در ابتداي امر متحول و منقلب مي شود، همانا افكار، عقايد، احساسات و... است كه به دنبال خود، لزوم دگرگوني در نماي ابعاد جامعه را مي طلبد و براي به ثمر رسيدن با انقلاب هاي سياسي، صنعتي و علمي همراه مي شود. پيش زمينه رخداد انقلاب سياسي در ايران نيز «انقلاب فرهنگي» بوده است. در واقع عاملي كه در ابتدا انقلابيون را به تحرك سياسي واداشت لزوم دگرگوني در ارزش ها، عادات، نوع روابط و امور اجتماعي، سياست داخلي و خارجي و ديگر عناصر فرهنگ بوده است.
اوضاع و فضاي موسسات آموزشي و دانشگاه ها پس از انقلاب به واسطه دخالتهاي بي حد وحصر گروههاي افراطي سياسي همچنان آشفته و رو به وخامت بود تا اين كه در 2 ارديبهشت 1359 رهبر انقلاب اسلامي، فرمان انقلاب فرهنگي را صادر نمودند و پس از مدتي، براي انجام تغييرات اساسي در اين موسسات، فرمان تعطيلي آنها صادر شد. با اين تفاصيل مي توان استنباط نمود كه منظور از انقلاب فرهنگي، «انقلاب آموزشي» يا به عبارت بهتر «دگرگوني در آموزش عالي» بوده است و عواملي را كه موجب چنين رويدادي گشته، بايد در ارگان تشكيل دهنده دانشگاه ـ دانشجو، هيات علمي، فضاي آموزشي، نحوه اداره امور (مديريت)، رشته تحصيلي و برنامه آموزشي ـ جستجو كرد.
مساله اصلي اين بود كه نظام آموزشي حاكم بر دانشگاه هاي كشور و مطالب درسي آن و نوع تربيت علمي دانشجويان وابسته به غرب بود كه مي بايست محلي، بومي، اسلامي و ملي مي شد.
شروع به برنامه ريزي و تعيين اهداف اوليه نمودند و در طول تعطيلي دانشگاه ها، نهاد هايي وابسته به ستاد انقلاب فرهنگي ايجاد شدند. از همان ابتدا مساله اي كه بيشتر توجه مسوولان را به خود جلب نموده بود، همانا وحدت حوزه و دانشگاه بود، چرا كه بر اساس الگوهاي ارايه شده از جانب حوزه بهتر مي توانستند دانشگاه اسلامي را اعم از گزينش استاد و دانشجو، برنامه هاي آموزشي، فضاي آموزشي، اداره دانشگاه ها و... برنامه ريزي و پيگيري كنند. در طول مدت تعطيلي دانشگاه ها، اقدامات بسياري در جهت انجام اصلاحات فرهنگي دانشگاه ها از جانب ستاد صورت گرفت كه از سير تأسيس آن در پس تبديل ستاد به شوراي عالي انقلاب فرهنگي در سال 1363 و اقدامات اين نهاد ها بايد مورد توجه باشد.
در مجموع مي توان اين گونه ارزيابي كرد كه از ابتداي اجراي انقلاب فرهنگي، چه در زمان ستاد انقلاب فرهنگي و چه در دوره شوراي عالي انقلاب فرهنگي، اقدامات بسياري در جهت دگرگوني دانشگاه ها و از بين بردن معضلات مبتلا به آن صورت گرفت. مسوولان وقت انتظار داشتند مولفه ها و اركان دانشگاه ها را در مسير اسلامي شدن پيش ببرند تا از اين طريق بر مسايل فايق آيند. هم اكنون با نگاهي به اقدامات و تلاش هاي دست اندركاران وقت و زحمات بي دريغ ايشان در جهت رفع معضلات، نمي توان منكر نتايج موثر اقدامات آن ها شد. از طرف ديگر نميتوان ادعا كرد كه مشكلات به طور كامل رفع شده است. به عبارت ديگر نمي توان اذعان نمود كه اهداف انقلاب فرهنگي تماما تحقق يافته است و همچنان نياز به ادامه حركت احساس مي شود. اقدامات انجام گرفته شده بررسي از جانب مسوولان امر، گوياي اهميت موضوع و پيگيري كار ايشان عليرغم وجود موانع و اختلاف عقايد بسيار بوده است. البته بايد يادآور شد كه هنوز براي رسيدن به دانشگاهي اسلامي احتياج به كارشناسي، تلاش و پيگيري بلا انقطاع مي باشد.
منشور ويژه نامه رسالت، به مناسبت روز دانشجو، 16/9/1383
مطالب مرتبط :
* نام و نام خانوادگی :
* متن نظر :