امروز:
سه شنبه 28 شهريور 1396
بازدید :
1506
توثيقات خاص
توثيق خاص آن است که در مورد يک راوي مشخص، الفاظ دال بر وثاقت آمده باشد، که شامل موارد ذيل است:
1. تنصيص يكي از معصومان - عليهم السلام- : هر گاه يكي از امامان معصوم عليهم السلام بر وثاقت كسي تصريح كنند، بدون ترديد وثاقت او ثابت مي گردد و پيداست در صورت تحقّق چنين تنصيصي بهترين و محكم ترين راه براي اثبات وثاقت خواهد بود. دستيابي به چنين تصريحي دو راه دارد:
الف. علم وجداني ؛ يعني شخصاً در حضور امام عليه السلام از چنين تصريحي اطلاع يابيم. روشن است كه اين راه براي ما در دوران غيبت مسدود است.
ب. از راه روايت معتبر ؛ خوشبختانه اين راه قابل دسترسي است ؛ زيرا در منابع رجالي و روايي روايات قابل توجهي در توثيق راويان به دست ما رسيده است. به عنوان مثال علي بن مسيّب مي گويد: به امام رضا عليه السلام عرض كردم: وطن من دور است و نمي توانم در هر زمان خدمت شما برسم، آموزه هاي ديني ام را از چه كسي دريافت كنم ؟ امام فرمود: از زكريا بن آدم قمي كه مأمون بر دين و دنياست. بنابر اين امين بودن بر دنيا و دنيا بالاترين تعبير براي نشان دادن وثاقت است. و از آنجا كه اين روايت صحيح است، پس وثاقت زكريا بن آدم ثابت مي شود[1].
2. تنصيص يكي از اعلام متقدم، مقصود از اعلام متقدم آن دسته از رجاليون و محدّثان هستند كه پيش از شيخ طوسي (م 460) مي زيسته اند ؛ نظير برقي، ابن قولويه، كشّي، صدوق، مفيد، نجاشي و ديگران. بر اين اساس اگر اين بزرگان در منابع رجالي خود بر وثاقت هر يك از راويان تصريح كنند، وثاقت او اثبات خواهد شد.
3. تنصيص يكي از اعلام متأخر، مقصود از اعلام متأخر، رجاليون پس از شيخ طوسي ؛ نظير شيخ منتجب الدين رازي (م 585)، ابن شهر آشوب (م 588)، علامه حلي (م 726)، علامه مجلسي (م 1111)، و ديگران هستند.
تنصيص اعلام متأخّر بر وثاقت خود به دو دسته قابل تقسيم است:
الف. بخشي از اين تنصيص ها مستند به حس است ؛ نظير ديدگاه هاي رجالي شيخ منتجب الدين و ابن شهر آشوب. اينها را اگر چه نمي توان گفت كه معاصر راويان بوده اند، اما حداقل نسبت به آنان قريب العصر به شمار مي روند.
ب. بخشي ديگر از تنصيص هاي علماي رجال مستند به حدس است. ديدگاه هاي رجاليون پس از علامه حلي ؛ هم چون ميرزا استرآبادي، سيد تفرشي، محقق اردبيلي، قهپائي، علامه مجلسي و آيت الله خويي و..... اين چنين است.
4. ادعاي اجماع از سوي رجاليون، همان گونه كه اگر يكي از اعلام متقدم بر وثاقت يكي از راويان تصريح مي كرد، وثاقت او ثابت مي شد، اگر او بر وثاقت كسي ادعاي اجماع نمايد، ديدگاه او حجّت خواهد بود. و در مباحث اصول ثابت شده است كه اجماع منقول اگر چه في حدّ ذاته فاقد حجت است، اما اگر از سوي كسي كه قول او از باب حجيّت خبر واحد حجت است، ادعا شود از حجيت برخوردار خواهد شد [2].

[1] - رجال كشي، ص 496.
[2] - براي تفصيل بيشتر ر. ك: فرائد الاصول، ج 1، ص 77 ـ 104.
علي نصيري- آشنايي با علوم حديث، ص 212
مطالب مرتبط :
* نام و نام خانوادگی :
* متن نظر :