امروز:
دوشنبه 3 مهر 1396
بازدید :
1408
تأليفات رجالي قرن سوم هجري
سائب كلبي، هاشم بن محمّد (م 206 ق) .
5. رجال أبي المنذر هاشم بن محمّد بن السائب الكلبي.
الذريعة، ج 10، ص 159 (ش 285) .
در رجال النجاشي (ص 434، ش 1166) ، در شرح حال اين مؤلّف، فهرست آثار وي آمده است؛ امّا عنوان اين كتاب در اين فهرست، موجود نيست.
كتاني، عبد اللَّه بن جبله (م 219 ق) .
6. كتاب الرجال.
رجال النجاشي، ص 216 (ش 563) .
سيّد حسن صدر در تأسيس الشيعة مي گويد كه اين، اوّلين كتابي است كه در رجال، تأليف شده است و محقّق تهراني مي گويد كه اوّلين مؤلّف رجال در اسلام، عبيداللَّه بن ابي رافع، كاتب اميرمؤمنان است.
شيخ طوسي در الفهرست (ص 300، ش 454) ، نام اين كتاب را در فهرست آثار اين مؤلّف آورده است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 84، ش 154) ، اين كتاب را با عنوان رجال ابن جبلة الكناني و نيز با عنوان رجال عبد اللَّه (ج 10، ص 127) معرّفي نموده است.
واقدي، محمّد (130 - 207 ق) .
7. رجال محمّد بن عمر الواقدي.
الذريعة، ج 10، ص 147.
ابن فضّال، حسن بن علي (م 224 ق) .
8. كتاب الرجال.
رجال النجاشي، ص 34 (ش 72) .
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 89، ش 165) ، اين كتاب را با عنوان رجال ابن فضّال الكبير فهرست نموده است و اشاره مي نمايد كه ظاهر آن است كه اين كتاب، نزد نجاشي موجود بوده است.
سرّاد بجلي، حسن بن محبوب (149 - 224 ق) .
9. رجال ابن محبوب.
الذريعة، ج 10، ص 90 (ذيل ش 166) .
10. المشيخة.
الفهرست، ص 122 (ش 162) .
محقّق تهراني در الذريعة (ج 21، ص 69، ش 3995) و ابن شهرآشوب در معالم العلماء (ص 33، ش 182) نام اين كتاب را آورده اند.
11. معرفة رواة الأخبار.
معالم العلماء، ص 33 (ش 182) .
محقّق تهراني در مصفّي المقال (ص 128) از اين كتاب نام برده است.
رواجيني، عباد بن يعقوب (م 250 ق) .
12. المشيخة.
الفهرست، ص 343 (ش 542) .
شيخ طوسي در الفهرست، ضمن شرح حال اين شخصيت آورده است كه وي، عامي مذهب است و از مشيخه وي، نقل قولي آورده است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 21، ص 70، ش 3997) نام اين كتاب را فهرست نموده است.
يعقوب بن شيبة (180 - 262 ق) .
13. تسمية من روي عن أميرالمؤمنين عليه السلام من أصحابه.
الفهرست، ص 509 (ش 810) .
نجاشي و شيخ طوسي، وي را از عامّه دانسته اند. در رجال النجاشي (ص 451، ص 1218) در شرح حال وي، ذكري از اين تأليف نيامده است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 160) ، اين كتاب را با عنوان رجال يعقوب بن شيبة فهرست نموده است.
رازي، ابو زُرعه (200 - 264 ق) .
14. ذكر من روي عن جعفر بن محمّدعليه السلام من التابعين وقاربهم.
رجال النجاشي، ص 10 (ش 7) .
اين كتاب، مشتمل بر فهرست راوياني است كه از امام جعفر صادق عليه السلام روايت نقل كرده اند.
در رجال النجاشي در شرح حال ابان بن تغلب، از اين كتابْ نقل قول شده است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 92، ش 174) ، اين كتاب را با عنوان رجال أبي زرعة الرازي و در (ج 10، ص 37، ش 196) با عنوان موجود در رجال النجاشي فهرست نموده است.
برقي، احمد بن محمّد بن خالد (م 274 يا 280 ق) .
15. رجال البرقي. تحقيق: جواد قيومي اصفهاني، قم: مؤسسة القيّوم، 1419 ق، 190 ص، اوّل / تهران: دانشگاه تهران، 1342 ش.
اين كتاب در قسمت اوّل كتاب الرجال ابن داوود، آمده است.
اين كتاب، مشتمل بر فهرستي از اسامي راويان هر يك از معصومان عليهم السلام است كه به ترتيب اصحاب پيامبرصلي الله عليه وآله تا اصحاب امام حسن عسكري عليه السلام تنظيم شده است.
دسته بندي اسامي راويان هر يك از معصومان عليهم السلام، بر اساس حروف الفبا تنظيم شده اند و در فهرست اسامي اصحاب هر يك از ائمه عليهم السلام، در ابتدا اصحابي كه امام سابق را درك كرده اند، آورده شده است و در پايان، اسامي زنان راوي از معصومان عليهم السلام.
در آخر كتاب، فهرست اسامي دوازده نفر از منكران ابوبكر، آورده شده است.
محقّق در مقدّمه، زندگي نامه مؤلّف و فهرستي از مشايخ و راويان وي را آورده است.
در رجال النجاشي (ص 76، ش 182) ، اين كتاب با عنوان كتاب الطبقات و در الفهرست شيخ طوسي (ص 51، ش 65) با عنوان كتاب طبقات الرجال آمده است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 99، ش 205) ، اين كتاب را با عنوان رجال البرقي الصغير و نيز با عنوان هاي كتاب الطبقات (ج 15، ص 145، ش 972) و طبقات الرجال (ج 15، ص 147، ش 979) فهرست نموده است.
16. كتاب التاريخ.
الفهرست، ص 51 (ش 65) .
مرحوم نجاشي در رجال النجاشي (ص 76، ش 182) ، نام اين كتاب را در فهرست آثار اين مؤلّف آورده است.
17. كتاب الرجال.
رجال النجاشي، ص 76 (ش 182) .
اشعري قمي، محمّد بن احمد بن يحيي (م 280 ق) .
18. مناقب الرجال.
الفهرست، ص 408 (ش 623) .
شيخ طوسي در الفهرست، كتاب نوادر الحكمة را از جمله آثار اين مؤلّف شمرده است كه مشتمل بر چند كتاب از جمله مناقب الرجال است.
در رجال النجاشي (ص 348، ش 939) ، در شرح حال اين مؤلّف، به كتاب نوادر الحكمة اشاره شده است؛ امّا نامي از كتاب مناقب الرجال آورده نشده است.
محقّق تهراني، كتاب مناقب الرجال را در الذريعة (ج 10، ص 142) با عنوان رجال محمّد بن أحمد بن يحيي الأشعري و نيز با عنوان مناقب الرجال (ج 22، ص 326، ش 7298) هم فهرست نموده است.
علوي عقيقي، احمد بن علي بن محمّد (م 280 ق) .
19. كتاب تاريخ الرجال.
رجال النجاشي، ص 81 (ش 196) .
محقّق تهراني در الذريعة (ج 3، ص 253، ش 940) اين كتاب را با عنوان تاريخ الرجال و نيز با عنوان رجال العقيقي (ج 10، ص 131) هم فهرست نموده است.
ابن شهر آشوب در معالم العلماء (ص 13، ش 63) ، نام اين كتاب را در فهرست آثار اين مؤلّف آورده است.
مروزي بغدادي، عبد الرحمان بن يوسف بن سعيد خراش (م 283 ق) .
20. الجرح و التعديل.
شذراتُ الذَهب في أخبار مَن ذَهَب، ج 2 (ص 184) .
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 84، ش 154) ، اين كتاب را با عنوان رجال ابن خراش و نيز با عنوان رجال عبد الرحمان (ج 10، ص 125) و نيز در مستدركات الذريعة (ص 252، ش 1265) با عنوان الجرح و التعديل، فهرست نموده است.
جرجاني، احمد بن داوود (زنده در قبل از 298 ق) .
21. معرفة الرجال.
الذريعة، ج 21، ص 257 (ش 4915) .
در رجال النجاشي (ص 454، ش 1231) نام اين مؤلّف با عنوان «ابو يحيي الجرجاني» و بدون معرّفي اين كتاب، آمده است.
شيخ طوسي در الفهرست (ص 79، ش 100) ، شرح حال اين مؤلّف را با عنوان «احمد بن داوود الفزاري» ذكر كرده و در آخر آورده است: «ذكره الكَشّي في (كتابه في) معرفة الرجال» كه ظاهراً از اين عبارت مشخّص نمي شود كه اين مؤلّف، كتابي با عنوان معرفة الرجال داشته است.
نخعي انباري، علي بن حكم (ق 3) .
22. رجال علي بن الحكم.
الذريعة، ج 10، ص 135.
محقّق تهراني در الذريعة، اين كتاب را با عنوان رجال علي بن الحكم معرّفي نموده است.
در كتاب لسان الميزان، شرح حال بعضي از رجال شيعه از اين كتاب نقل شده است، مانند: شرح حال حسان بن ابي عيسي صيقلي (ج 2، ص 229، ش 2399) با عنوان مصنّفي الشيعة و در شرح حال ابراهيم بن سنان و ابراهيم بن عبد العزيز (ج 1، ص 164، ش 175 و ص 176، ش 218) با عنوان رجال الشيعة.
ابن حجاج، ابو عبد اللَّه (ق 3) .
23. من روي الحديث من آل أعين.
رسالة أبي غالب الزراري، ص 127.
در رسالة أبي غالب الزّراري كه مؤلّف، آن را براي نوه اش در معرّفي خود و خاندان اعين نوشته، آورده است كه ابو عبد اللَّه بن حجّاج، از راويان حديث است. وي كتابي را كه در بردارنده مشخّصات شصت نفر از راويان حديث از آل اعين است، تأليف كرده است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 108، ش 226) ، اين كتاب را با عنوان رجال أبي عبد اللَّه الحجّاج، معرّفي نموده است.
ابن فضّال، علي بن حسن بن علي (206 - ق 3) .
24. كتاب الرجال.
الفهرست، ص 272 (ش 392) .
مرحوم نجاشي در رجال النجاشي (ص 257، ش 676) ، از اين كتاب نام برده است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 90، ش 166) ، نام اين كتاب را با عنوان رجال ابن فضّال الصغير، فهرست نموده است.
بلخي، نصر بن صباح (ق 3) .
25. معرفة الناقلين.
رجال النجاشي، ص 428 (ش 1149) .
در رجال الكَشّي، از اين كتاب، نقل هاي بسياري آمده است.
علّامه تهراني در الذريعة (ج 21، ص 261، ش 4945) از اين كتاب نام برده و اين كتاب را با عنوان رجال الشيخ أبي القاسم نصر بن صباح البلخي (ج 10، ص 156) هم فهرست نموده است.
جراذيني، علي بن عباس (ق 3) .
26. الممدوحين و المذمومين.
الرجال لابن الغضائري، ص 79، ش 95.
اين كتاب را احمد بن حسين بن عبيد اللَّه غضايري در ذيل نام اين مؤلّف، آورده است.
كاهلي، جعفر بن عبد الرحمان (ق 3) .
27. النوادر عن الرجال.
رجال النجاشي، ص 126 (ش 326) .
محقّق تهراني در كتاب مصفّي المقال (ص 106) متذكّر شده است كه از ميان نوادر بسياري كه فهرست آنها موجود است، تنها «نوادر أبان بن محمّد البجلي» و «نوادر جعفر بن عبد الرحمان الكاهلي» مقيّد به «عن الرجال» شده اند و اين به جهت شباهت اين دو كتاب با مشيخه است.@#@ وي نيز در الذريعة (ج 24، ص 348، ذيل ش 1868) اين كتاب را با عنوان النوادر عن الرجال فهرست نموده است.
كَرخي، محمّد بن عبد اللَّه بن مهران (ق 3) .
28. الممدوحين و المذمومين.
رجال النجاشي، ص 350 (ش 942) .
اين كتاب، مشتمل بر فهرستي از رجال ممدوح و مذموم است.
علّامه تهراني در الذريعة (ج 22، ص 224، ش 6790) از اين كتاب نام برده و نيز اين كتاب را با عنوان رجال محمّد بن عبد اللَّه بن مهران الكرخي (ج 10، ص 145) هم فهرست نموده است.
مستعطف، عيسي بن مهران (ق 3) .
29. كتاب المحدثين.
الفهرست، ص 332 (ش 520) ؛ رجال النجاشي، ص 297 (ش 807) .
محقّق تهراني در الذريعة (ج 20، ص 147، ش 2323) ، اين كتاب را با عنوان كتاب المحدثين و در كتاب مصفّي المقال في مصنّفي علم الرجال (ص 345) ، اين كتاب را با عنوان المحدثون و نيز با عنوان رجال أبي موسي عيسي بن مهران المستعطف (ج 10، ص 139) فهرست نموده است.
يقطين، محمّد بن عيسي بن عبيد (ق 3) .
30. كتاب الرجال.
رجال النجاشي، ص 333 (ش 896) .
شيخ طوسي در الفهرست (ص 402، ش 612) شرح حال اين مؤلّف را بدون ذكر نام اين كتاب، آورده است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 91، ش 171) ، اين كتاب را با عنوان رجال ابن يقطين و نيز با عنوان رجال الشيخ أبي جعفر محمّد بن عيسي اليقطيني فهرست كرده است.
رسول طلائيان - مأخذشناسي رجال شيعه، ص 15
مطالب مرتبط :
* نام و نام خانوادگی :
* متن نظر :