امروز:
چهار شنبه 29 شهريور 1396
بازدید :
1492
تأليفات رجالي قرن چهارم هجري
اشعري قمي، سعد بن عبد اللَّه (م 299 يا 301 ق) .
31. طبقات الشيعة.
رجال النجاشي، ص 404 (ش 1071) .
در رجال النجاشي (ص 436، ش 1170) ، در شرح حال «هيثم بن عبد اللَّه»، از اين كتاب با عنوان الطبقات، و در شرح حال محمّد بن يحيي معيني (/مغيثي) ، (ص 404، ش 1071) با عنوان طبقات الشيعة معرّفي نموده است؛ امّا در شرح حال اين مؤلّف در رجال النجاشي (ص 177، ش 467) ، و الفهرست شيخ طوسي (ص 215، ش 316) ، نام اين كتاب، در فهرست آثار اين مؤلّفْ نيامده است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 118) ، اين كتاب را با عنوان رجال سعد بن عبد اللَّه الأشعري و نيز با عنوان طبقات الشيعة (ج 15، ص 151، ش 995) فهرست نموده است.
32. مثالب رواة الحديث.
الفهرست، ص 215 (ش 316) ؛ رجال النجاشي، ص 177 (ش 467) .
محقّق تهراني در الذريعة (ج 19، ص 75، ش 403) اين كتاب را فهرست نموده است.
33. مناقب رواة الحديث.
الفهرست، ص 215 (ش 316) ؛ رجال النجاشي، ص 177 (ش 467) .
محقّق تهراني در الذريعة (ج 22، ص 327، ش 7303) اين كتاب را فهرست نموده است.
دهقان كوفي، حميد بن زياد (م 310 ق) .
34. الفهرست.
مصّفي المقّال في مصنّفي علم الرجال، ص 162.
اين كتاب، مشتمل بر فهرست اسامي مؤلّفان با ذكر تأليفات آنهاست.
در رجال النجاشي (ص 232، ش 615 و ص 257، ش 675) ، در شرح حال عبيد اللَّه بن احمد بن نهيك و علي بن ابي صالح محمّد، ملقّب به «بُزُرج»، از اين كتابْ نقل قول هايي آمده است.
35. كتاب الرجال.
رجال النجاشي، ص 132 (ش 339) .
اين كتاب، مشتمل بر شرح حال راويان حديث از شيعه و اهل سنّت است.
شيخ طوسي در الفهرست (ص 155، ش 238) ، شرح حال اين مؤلّف را آورده است؛ امّا به نام هيچ يك از آثار اين مؤلّف، اشاره ننموده است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 3، ص 253، ش 941) اين كتاب را با عنوان تاريخ الرجال و نيز با عنوان رجال حميد النينوائي (ج 10، 114) فهرست نموده است.
36. من روي عن الصادق عليه السلام.
رجال النجاشي، ص 132 (ش 339) .
اين كتاب، مشتمل بر فهرست اسامي راوياني است كه از امام جعفر صادق عليه السلام روايت نقل كرده اند.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 22، ص 227، ش 6180) اين كتاب را با عنوان من روي عن أبي عبد اللَّه الصادق عليه السلام فهرست نموده است.
بلخي، ابو زيد احمد بن سهل (234 - 322 ق) .
37. رجال أبي زيد البلخي.
الذريعة، ج 10، ص 92 (ش 175) .
علّامه تهراني آورده كه نام اين كتاب، الأسماء والكُني والألقاب است.
كليني، محمّد بن يعقوب (م 328 يا 329 ق) .
38. كتاب الرجال.
رجال النجاشي، ص 377 (ش 1026) .
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 103، ش 219) اين كتاب را با عنوان رجال ثقة الإسلام الكليني و نيز با عناوين رجال الكليني (ص 141) و رجال الشيخ محمّد بن يعقوب الكليني (ص 148) فهرست نموده است.
صولي شطرنجي، محمّد بن يحيي (زنده در 330 ق) .
39. رجال أبي بكر محمّد بن يحيي بن العباس الصولي الشطرنجي.
الذريعة، ج 10، ص 148.
جلودي، عبد العزيز بن يحيي (م 332 ق) .
40. من روي عن علي عليه السلام من الصحابة.
رجال النجاشي، ص 240 (ش 640) .
اين كتاب، مشتمل بر فهرست اسامي صحابياني است كه از امير مؤمنان روايت نقل كرده اند.
در رجال النجاشي (ص 240، ش 640) ، نام اين كتاب در فهرست آثار اين مؤلّف آمده است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 105، ش 223) ، اين كتاب را با عنوان رجال الجلودي و نيز با عنوان رجال الشيخ عبد العزيز أبي عبد اللَّه (ج 10، ص 125) و با عنوان موجود در رجال النجاشي (ج 22، ص 227، ش 6816) فهرست نموده است.
همداني كوفي، احمد بن محمّد (ابن عقده) (249 - 333ق) .
41. كتاب التاريخ وذكر من روي الحديث.
رجال النجاشي، ص 94 (ش 233) .
اين كتاب، مشتمل بر فهرستي از اسامي راويان موثّق، غير موثّق و ضعيف شيعه و سنّي است؛ ليكن مؤلّف، موفّق به تكميل كتاب نشده است.
شيخ طوسي در الفهرست (ص 68، ش 86) ، با دو عنوان كتاب التاريخ، ذكر من روي الحديث من الناس كلهم العامة والشيعة وأخبارهم فهرست نموده است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 3، ص 223، ش 816) ، اين كتاب را با عنوان تاريخ ابن عقدة فهرست نموده است.
42. تسمية من شهد مع أميرالمؤمنين عليه السلام.
رجال النجاشي، ص 94 (ش 233) .
اين كتاب، در شرح حال راويان از معصومان عليهم السلام و همچنين در شرح حال شيعياني كه از اصحاب حديث اند، تأليف شده است.
در رجال النجاشي در شرح حال ابن عقده، به نام اين كتاب، اشاره شده است.
محقّق تهراني در مصفّي المقال (ص 20) ، از اين كتاب با عنوان تسمية من شهد حروب علي من الصحابة والتابعين و در الذريعة (ج 22، ص 229، ش 6826) با عنوان من شهد حروب أميرالمؤمنين عليه السلام، و نيز با عنوان تسمية من شهد مع أمير المؤمنين عليه السلام (ج 4، ص 118، ش 899) فهرست كرده است.
43. كتاب الرجال.
رجال النجاشي ص 94 (ش 233) .
اين كتاب، در خصوص رجال اصحاب امام صادق عليه السلام تأليف شده است.
شيخ طوسي در مقدمه رجال الطوسي مي گويد كه در بيان فهرست اسامي رجال حديث، كتابي جامع تر از كتاب ابن عقده در رجال امام صادق عليه السلام نيافته است و بعد از بيان اسامي رجال امام صادق عليه السلام از كتاب ابن عقده، اسامي رجالي را كه وي به آنها اشاره نكرده، اضافه كرده است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 86، ش 160) ، اين كتاب را با عنوان رجال ابن عقدة و نيز با عنوان من روي عن أبي عبد اللَّه جعفر بن محمّد الصادق عليه السلام (ج 22، ص 229) ، فهرست نموده است.
44. الشيعة من أصحاب الحديث.
رجال النجاشي، ص 94 (ش 233) .
اين كتاب، در شرح حال راويان از معصومان عليهم السلام و يا شيعياني است كه از اصحاب حديث اند.
در رجال النجاشي در شرح حال ابن عقده، به نام اين كتاب، اشاره شده است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 14، ص 271، ش 2549) اين كتاب را فهرست نموده است.
45. من روي عن الحسن والحسين عليهما السلام.
الفهرست، ص 68 (ش 86) .
اين كتاب، مشتمل بر فهرستي از اسامي راوياني است كه از امام حسن و امام حسين عليهما السلام روايت نقل كرده اند.
محقّق تهراني در مصفّي المقال (ص 20) ، نام اين كتاب را در فهرست آثار اين مؤلّف آورده است.
46. من روي عن زيد بن علي عليهما السلام.
الفهرست، ص 68 (ش 86) ؛ رجال النجاشي، ص 94 (ش 233) .
اين كتاب، مشتمل بر فهرستي از اسامي راوياني است كه از زيد بن علي بن حسين عليهما السلام روايت نقل كرده اند.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 22، ص 227، ش 6812) اين كتاب را با عنوان من روي عن زيد بن علي بن الحسين عليهما السلام فهرست نموده است.
47. من روي عن أميرالمؤمنين عليه السلام.
الفهرست، ص 68 (ش 86) ؛ رجال النجاشي، ص 94 (ش 233) .
اين كتاب، مشتمل بر فهرستي از اسامي راوياني است كه از اميرمؤمنان علي بن ابي طالب عليه السلام روايت نقل كرده اند.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 22، ص 227، ش 6814) اين كتاب را با عنوان من روي عن علي بن أبي طالب أمير المؤمنين عليه السلام فهرست نموده است.
48. من روي عن علي عليه السلام قسيم النار.
الفهرست، ص 68 (ش 86) ؛ رجال النجاشي، ص 94 (ش 233) .
اين كتاب، مشتمل بر فهرستي از اسامي راوياني است كه روايت «قسيم النار والجنة» را از علي عليه السلام نقل كرده اند.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 22، ص 227، ش 6815) اين كتاب را با عنوان من روي عن علي عليه السلام إنّه: «قسيم النار و الجنة» فهرست نموده است.
49. من روي عن علي بن الحسين عليهما السلام.
الذريعة، ج 22، ص 227 (ش 6819) .
اين كتاب، مشتمل بر فهرستي از اسامي راوياني است كه از امام سجادعليه السلام روايت نقل كرده اند.
در رجال النجاشي (ص 94، ش 233) و الفهرست شيخ طوسي (ص 68، ش 86) ، نام اين كتاب در فهرست اسامي تأليف هاي اين مؤلّف آمده است.
50. من روي عن فاطمةعليها السلام من أولادها.
الفهرست، ص 68 (ش 86) .
اين كتاب، مشتمل بر فهرستي از اسامي راوياني است كه از حضرت فاطمه عليها السلام فرزندان ايشان، روايت نقل كرده اند.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 22، ص 228، ش 6820) نام اين كتاب را در فهرست اسامي تأليف هاي اين مؤلّف، آورده است.
51. من روي عن أبي جعفر محمّد بن علي عليهما السلام.
الفهرست، ص 68 (ش 86) .
اين كتاب، مشتمل بر فهرستي از اسامي راوياني است كه از امام محمّد باقرعليه السلام روايت نقل كرده اند.
در رجال النجاشي (ص 94، ش 233) ، از اين كتاب با عنوان من روي عن أبي جعفرعليه السلام و در الذريعة (ج 22، ص 228، ش 6821) با عنوان من روي عن محمّد بن علي أبي جعفر الباقرعليه السلام ياد شده است.
قمي، محمّد بن حسن بن احمد بن وليد (م 343 ق) .
52. الفهرست.
رجال النجاشي، ص 32 (ش 71) .
در رجال النجاشي در شرح حال «اسماعيل بن جابر الجُعفي»، اين كتابْ جزو آثار اين مؤلّف آمده است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 143) ، اين كتاب با عنوان رجال الشيخ أبي جعفر محمّد و در مصفّي المقال (ص 404) با عنوان الفهرست هم فهرست نموده است.
خصيبي جنبلاني، حسين بن حمْدان (م 358 يا 346ق)
53.@#@ رجال الحسين بن حمْدان.
رياض العلماء، ج 2، ص 50.
اين كتاب، در بيان احوال اصحاب ائمه عليهم السلام و راويان ايشان تأليف شده است.
نسخه اي از اين كتاب، نزد مؤلّف رياض العلماء موجود بوده است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 112، ش 233) اين كتاب را با عنوان رجال الحسين بن حمدان فهرست نموده است.
ابو علي كوفي، احمد بن محمّد (م 346 ق) .
54. الممدوحين والمذمومين.
رجال النجاشي، ص 95 (ش 236) .
اين كتاب، مشتمل بر فهرستي از اسامي رجال و راويان حديث است. در رجال النجاشي آمده كه اين كتاب را ابو عبد اللَّه حسين بن عبد اللَّه (ابن غضايري) به ما معرّفي كرده است. همچنين ذكر شده كه حجم اين كتاب، بيشتر از كتاب الممدوحين و المذمومين تأليف ابو الحسن بن داوود است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 93) ، اين كتاب را با عنوان رجال أبي علي الكوفي و با عنوان الممدوحين و المذمومين (ج 22، ص 224، ش 6788) هم فهرست نموده است.
مسعودي، علي بن حسين (م 346 ق) .
55. كتاب الفهرست.
رجال النجاشي، ص 254 (ش 665) .
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 134) ، اين كتاب را با عنوان رجال علي و نيز با عنوان رجال المسعودي (ج 10، ص 150) و فهرست المسعودي (ج 16، ص 394، ش 1848) هم فهرست نموده است.
قرشي كوفي، علي بن محمّد بن زبير (254 - 348 ق) .
56. كتاب في تراجم الرجال.
رجال الطوسي، ص 430 (ش 6179) .
دُوْل قمي، احمد بن محمّد (م 350 ق) .
57. كتاب الطبقات.
رجال النجاشي، ص 89 (ش 223) .
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 85، ذيل ش 156) ، اين كتاب را با عنوان رجال ابن دؤل القمي و با عنوان الطبقات (ج 15، ص 145، ش 971) فهرست نموده است.
تميمي جعابي، محمّد بن عمر (284 - 355ق) .
58. ذكر من روي مؤاخاة النبي لأمير المؤمنين عليهما السلام.
رجال النجاشي، ص 394 (ش 1055) .
محقّق تهراين در الذريعة (ج 10، ص 37، ش 198) اين كتاب را با همين عنوان و در نيز با عنوان من روي مؤاخات النبي صلي الله عليه وآله لأمير المؤمنين عليه السلام (ج 22، ص 288، ش 6823) فهرست نموده است.
59. الشيعة من أصحاب الحديث وطبقاتهم.
رجال النجاشي، ص 394 (ش 1055) .
اين كتاب، مشتمل بر فهرست اسامي اشخاصي است كه از دوستداران امير المؤمنين علي عليه السلام بوده اند.
ابن نديم در الفهرست (ص 247) اين كتاب را با عنوان ذكر من كان يتديّن بمحبة أمير المؤمنين علي عليه السلام فهرست نموده است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 14، ص 271، ش 2550) اين كتاب را با عنوان ذكر شده در رجال النجاشي و نيز با عنوان طبقات الشيعة (ج 15، ص 151، ش 991) و نيز با عنوان رجال الجعابي (ج 10، ص 103، ش 221) و رجال القاضي الجعابي (ج 10، ص 140) فهرست نموده است.
60. كتاب أخبار بغداد و طبقات أصحاب الحديث بها.
رجال النجاشي، ص 394 (ش 1055) .
محقّق تهراني در الذريعة (ج 1، ص 323، ش 1673) ، اين كتاب را فهرست نموده است.
61. كتاب طرق من روي عن أميرالمؤمنين عليه السلام «إنه لَعَهد النبي الأمّي إلي انّه لا يُحِبّني إلّا مؤمن و لا يُبغِضُني إلّا المنافق».
رجال النجاشي، ص 394 (ش 1055) .
محقّق تهراني در الذريعة (ج 15، ص 163، ش 1064) ، اين كتاب را با عنوان طرق من روي عن أميرالمؤمنين عليه السلام فهرست نموده است.
62. من حدّث هو و أبوه عن النبي.
مصفّي المقال في مصنّفي علم الرجال، ص 420.
اين كتاب، مشتمل بر فهرست اسامي راوياني است كه خودشان و پدرشان از پيامبرصلي الله عليه وآله روايت نقل كرده اند.
محقّق تهراني مي گويد كه ذهبي در الإصابة، در شرح حال عبد اللَّه بن ابي سفيان بن حارث بن عبد المطّلب، از اين كتابْ نقل قول مي نمايد.
63. من روي حديث غدير خم.
رجال النجاشي، 394 (ش 1055) .
محقّق تهراني در الذريعة (ج 22، ص 226، ش 6807) اين كتاب را با همين عنوان، فهرست نموده است.
64. من روي الحديث من بني هاشم و مواليهم.
رجال النجاشي، ص 394 (ش 1055) .
اين كتاب، مشتمل بر فهرستي از اسامي راوياني است كه از بني هاشم و اصحاب آنها روايت نقل كرده اند.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 22، ص 226، ش 6805) اين كتاب را با همين عنوان، فهرست نموده است.
65. الموالي الأشراف و طبقاتهم.
رجال النجاشي، ص 394 (ش 1055) .
شيخ طوسي در الفهرست (ص 424، ش 656) ، اين كتاب را با عنوان كتاب الموالي و تسمية من روي الحديث و تحيره من العلوم آورده است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 23، ص 232، ش 877) ، اين كتاب را فهرست نموده و در ذيل كلمات شيخ طوسي مي نويسد از ظاهر نام كتاب مشخّص مي شود كه كتاب، مشتمل بر فهرست اسامي راويان حديث و اسامي اشخاص متخصّص در علوم مختلف، مانند: طب، نجوم و ديگر علوم است كه علوم خود را بر ائمه معصوم عليهم السلام ارائه مي كردند و از ايشان، تأييد مي گرفتند.
انباري، عبيداللَّه بن أبي زيد (م 356 ق) .
66. كتاب طرق حديث أنت مني بمنزلة هارون من موسي.
رجال النجاشي، ص 232 (ش 617) .
محقّق تهراني در الذريعة (ج 15، ص 162، ش 1056) ، نام اين كتاب را فهرست نموده است.
67. كتاب طرق حديث الرّأية.
رجال النجاشي، ص 232 (ش 617) .
68. كتاب طرق حديث الطائر.
رجال النجاشي، ص 232 (ش 617) .
محقّق تهراني در الذريعة (ج 15، ص 162، ش 1057) ، نام اين كتاب را فهرست نموده است.
69. كتاب طرق حديث الغدير.
رجال النجاشي، ص 233 (ش 617) .
70. كتاب طرق قسيم النار.
رجال النجاشي، ص 232 (ش 617) .
محقّق تهراني در الذريعة (ج 15، ص 163، ش 1061) ، اين كتاب را با عنوان طرق رواية قسيم الجنة والنار، فهرست نموده است.
بلخي خراساني، مظفر بن محمّد بن احمد (م 367 ق) .
71. خصال الكمال و بعض ما روي في مناقب الرجال.
الذريعة، ج 7، ص 162 (ش 878) .
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 151) ، اين كتاب را با عنوان رجال أبي الجيش مظفّر بن محمّد بن أحمد البلخي هم فهرست نموده است.
ابن داوود قمي، محمّد بن احمد (م 368 ق) .
72. الممدوحين والمذمومين.
الفهرست، ص 395 (ش 604) ؛ رجال النجاشي، ص 384 (ش 1054) .
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 85، ش 156) ، اين كتاب را با عنوان رجال ابن داوود قمي و نيز با عنوان هاي رجال محمّد (ج 10، ص 142) و الممدوحين و المذمومين (ج 22، ص 224، ش 6789) فهرست نموده است.
ابو غالب زراري، احمد بن محمّد بن محمّد (285 - 368 ق) .
73. رسالة أبي غالب الزراري و تكملتها، تحقيق: سيّد محمّدرضا حسيني جلالي، قم: مركز البحوث والتحقيقات الإسلاميّة، 1411 ق، 356 ص (ص 1 - 184) ، اوّل / رسالة في آل أعين، شرح: سيّد محمّد علي مولوي موحّد ابطحي اصفهاني، اصفهان: مطبعة ربّاني، 1399ق، 120ص (ص 1 - 94) .
اين كتاب، مشتمل بر نامه اي است كه ابو غالب زراري به نوه خويش در معرّفي خود و بزرگان خاندان اعيَن نوشته است. در ضمن معرّفي آل اعين، مي توان از لا به لاي مطالب كتاب، فوايد رجالي بسياري را به دست آورد.
اين كتاب، به عنوان يكي از منابع رجالي مطرح است؛ چون مؤلّف، علاوه بر معرّفي راويان آل اعين، راوياني را كه در ارتباط با خاندان اعين هستند، معرّفي كرده است.
همچنين اين كتاب به عنوان يكي از منابع فهرست نگاري و كتابشناسي مطرح است؛ چون مؤلّف، فهرستي از كتاب هايي كه اجازه نقل آنها را داشته است، با ذكر مؤلّف آن كتاب ها معرّفي نموده است.
پس از ابو غالب زراري، حسين بن عبيد اللَّه غضايري، در كتاب ها و نوشته ها، به اسامي اشخاصي برخورد كرده است كه مربوط به خاندان اعين هستند و در كتاب رسالة أبي غالب الزراري ذكر نشده اند و بر همين اساس، كتاب تكملة رسالة أبي غالب الزراري را در تكميل رساله ابو غالب زراري، با ذكر نام و طريق اشخاص، تأليف نموده است.
محقّق، مقدّمه مفصّلي در معرّفي مؤلّف و كتاب رسالة أبي غالب الزراري آورده است و سپس بر متن كتاب، حاشيه هاي زيادي را ذكر نموده است و به عنوان تكميل كتاب، تأليف خود با عنوان معجم الأعلام من آل أعين الكرام را در شرح حال اشخاصي كه از خاندان اعين هستند، الحاق نموده است.
شيخ طوسي در الفهرست (ص 74، ش 94) اين كتاب را با عنوان كتاب الرسالة إلي إبن إبنه أبي طاهر في ذكر آل أعين فهرست نموده است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 1، ص 143، ش 674) ، اين رساله را با عنوان إجازة الشيخ أبي غالب و نيز با عنوان هاي رجال أبي غالب الزراري (ج 10، ص 93) و رسالة أبي غالب الزراري (ج 11، ص 7، ش 31) فهرست نموده است.
74. كتاب التاريخ.
الفهرست، ص 74 (ش 94) ؛ رجال النجاشي، ص 83 (ش 201) .
محقّق تهراني در الذريعة (ج 3، ص 227، ش 825) ، اين كتاب را با عنوان تاريخ أبي غالب الزراري فهرست نموده است.
ابن قولويه، جعفر بن محمّد (م 369 ق) .
75. فهرست ما رواه من الكتب و الأُصول.
الفهرست، ص 109 (ش 141) .
در رجال النجاشي (ص 123، ش 318) ، شرح حال اين مؤلّف، بدون ذكر اين اثر، آمده است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 16، ص 375، ش 174) ، اين كتاب را با عنوان فهرست ابن قولويه فهرست نموده است.
مرزباني، محمّد بن عمران (297 - 378 ق) .
76. رجال محمّد بن عمران بن موسي المرزباني.
الذريعة، ج 10، ص 147.
ابن بابويه قمي، محمّد بن علي (شيخ صدوق) (م 381 ق) .@#@
77. تاريخ ابن بابويه.
رجال النجاشي، ص 389 (ش 1049) .
محقّق تهراني در الذريعة (ج 3، ص 222، ش 812) اين كتاب را فهرست نموده و احتمال داده است كه اين كتاب، مشتمل بر شرح حال راويان عامّه و خاصّه بوده است.
78. ذكر من لقيه من أصحاب الحديث و عن كل واحد منهم حديث.
رجال النجاشي، ص 389 (ش 1049) .
اين كتاب، مشتمل بر فهرست اسامي رجالي است كه داراي نقل حديث هستند و ظاهراً شيخ صدوق، آنها را ملاقات نموده است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 21، ص 72، ش 4006) ، اين كتاب را با عنوان مشيخة الصدوق و با عنوان موجود در رجال النجاشي (ج 10، ص 37، ش 205) فهرست نموده است.
79. الرجال المختارين من أصحاب النبي صلي الله عليه وآله.
رجال النجاشي، ص 389 (ش 1049) .
سيّد محسن امين در أعيان الشيعة (ج 10، ص 25) و محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 83، در ضمن ش 148) ، نام اين كتاب را در فهرست اسامي آثار اين مؤلّف آورده اند.
80. فهرست ابن بابويه.
الفهرست، ص 201 (ش 299 - 300) .
اين كتاب، نزد شيخ طوسي موجود بوده است و او در الفهرست، در شرح حال «زيد النرسي» و «زيد الزرّاد»، نقل قولي از اين كتاب آورده است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 16، ص 374، ش 1438) آن را فهرست نموده است.
81. مشيخة الفقيه.
منتشر شده در: (كتاب) من لا يحضره الفقيه. دار صعب و دار التعارف للمطبوعات. 4 ج (ج 4، 137ص) .
شيخ صدوق در كتاب من لايحضره الفقيه، براي اختصار در سند، اوايل اسناد اغلب روايات را حذف نموده است و براي رفع نقصان موجود در اسناد، در آخر همين كتاب، المشيخة را كه در بردارنده طريق خود به هر يك از راوياني است كه روايت را از وي نقل نموده، تهيه و تنظيم كرده است.
شرح هاي تأليف شده بر اين مشيخه عبارت اند از:
شرح محمّد تقي مجلسي اصفهاني (م 1070 ق) .
شرح سيّد هاشم بحراني توبلي اصفهاني (م 1107 ق) با عنوان تعريف رجال من لا يحضره الفقيه.
شرح علي بن حسن خراساني (زنده در 1110 ق) .
شرح ياسين بلادي بحراني (م ق 12) با عنوان معين النبيه في رجال من لا يحضره الفقيه.
شرح سيّد عبد اللَّه كبير عاملي اصفهاني (م 1243 ق) .
شرح محمّد حسن بروجني (زنده در 1257 ق) .
شرح سيّد محمّد حسين طباطبايي تبريزي (م 1294 ق) .
شرح سيّد ميرزا محمّد هاشم چهار سوقي (م 1318 ق) .
شرح ميرزا يحيي مستوفي اصفهاني (م 1326 ق) .
شرح سيّد حسن موسوي آل خرسان نجفي (ق 14) .
شرح عباس حاجياني دشتي با عنوان نخبة المقال في تمييز الاسناد والرجال.
شرح محمّد جعفر شمس الدين.
در «ترتيب» مشيخه كتاب من لا يحضره الفقيه، اين كتاب ها تأليف شده اند:
ترتيب حسن بن زيد الدين عاملي (صاحب معالم) (م 1011 ق) .
ترتيب عبد الحي بن محمّد يزدي (زنده در 1055 ق) .
ترتيب فخر الدين طريحي (م 1085 ق) .
ترتيب علاء الدين محمّد گلستانه (م 1110 ق) .
در تكميل اين مشيخه و مشيخه التهذيب و كتاب من لا يحضر، مرحوم محمّد علي آل كشكول (م 13 ق) ، كتابي رابا عنوان حديقة النظار (/ الأنظار) في مشيخة الفقيه والتهذيب والاستبصار، تأليف نموده است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 21، ص 72، ش 4007) اين كتاب را فهرست نموده است.
82. المصابيح.
رجال النجاشي، ص 389 (ش 1049) .
اين كتاب، مشتمل بر فهرست اسامي راويان هر يك از معصومان عليهم السلام و شامل پانزده «مصباح» است:
مصباح اوّل، شامل اسامي رجالي است كه از پيامبرصلي الله عليه وآله روايت نقل كرده اند.
مصباح دوم، شامل اسامي زناني است كه از پيامبرصلي الله عليه وآله روايت نقل كرده اند.
مصباح سوم، شامل اسامي راوياني است كه از اميرمؤمنان عليه السلام روايت نقل كرده اند.
مصباح چهارم، شامل اسامي راوياني است كه از حضرت زهراعليها السلام روايت نقل كرده اند.
مصباح پنجم، شامل اسامي راوياني است كه از امام حسن عليه السلام روايت نقل كرده اند.
به همين ترتيب، در بيان فهرست اسامي راويان از هر يك از معصومان عليهم السلام، يك «مصباح» آورده شده است. در مصباح پانزدهم نيز فهرست اسامي اشخاصي كه داراي توقيع بوده اند، آورده شده است.
در رجال النجاشي، هر يك از اين «مصباح»ها به عنوان يك كتاب مستقل، فهرست شده است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 146) ، اين كتاب را با عنوان رجال الشيخ الصدوق محمّد و نيز با عنوان المصابيح (ج 21، ص 80، ش 4043) هم فهرست كرده است.
83. المعرفة برجال البرقي.
رجال النجاشي، ص 389 (ش 1049) .
سيّد محسن امين در أعيان الشيعة (ج 10، ص 25) و محقّق تهراني در الذريعة (ج 21، ص 249، ش 4874) نام اين كتاب را در فهرست كتاب هاي اين مؤلّف آورده اند.
شيباني، محمّد بن عبد اللَّه (ابوالمفضّل) (م 387 ق) .
84. رجال أبي المفضل الشيباني.
الذريعة، ج 10، ص 94 (ش 181) .
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 145) ، اين كتاب را با عنوان رجال محمّد بن عبد اللَّه فهرست نموده است.
85. من روي حديث غدير خمّ.
رجال النجاشي، ص 396 (ش 1059) .
محقّق تهراني در الذريعة (ج 22، ص 226، ش 6806) ،اين كتاب را با عنوان من روي حديث الغدير، فهرست نموده است.
86. من روي عن زيد بن علي بن الحسين عليهم السلام.
رجال النجاشي، ص 396 (ش 1059) .
اين كتاب، مشتمل بر فهرست اسامي راوياني است كه از زيد بن علي بن حسين عليهما السلام روايت نقل كرده اند.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 22، ص 227، ش 6810) ، اين كتاب را فهرست نموده است.
ابن جندي جراح، احمد بن محمّد (305 يا 307 - 390 ق) .
87. الرواة والفلح.
رجال النجاشي، ص 85 (ش 206) .
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 84، ش 152) ، اين كتاب را با عنوان رجال ابن الجندي و با عنوان الرواة و الفلح (ج 11، ص 256، ش 1565) هم فهرست نموده است.
جلودي، عبد العزيز بن يحيي (م 397 ق) .
88. كتاب المحدثين.
رجال النجاشي، ص 240 (ش 460) .
محقّق تهراني در الذريعة (ج 20، ص 147، ش 2322) اين كتاب را با همين عنوان، فهرست نموده است.
كاتب، هبة اللَّه بن احمد (زنده در 400 ق) .
89. رجال ابن البرنية.
الذريعة، ج 10، ص 83 (ش 149) .
آملي طبري، محمّد بن جرير (ق 4) .
90. الرواة عن أهل البيت.
ميزان الاعتدال، ج 6، ص 90 (ش 7313) .
محقّق تهراني در الذريعة (ج 11، ص 256، ش 1564) ، اين كتاب را با عنوان ذكر شده و نيز با عنوان رجال الشيخ أبي جعفر محمّد (ج 10، ص 143، ش 268) هم فهرست نموده است.
ابن بابويه قمي، حسين بن حسن (ق 4) .
91. الفهرست.
رجال النجاشي، ص 167 (ش 441) .
در رجال النجاشي، در شرح حال «ربعي بن عبد اللَّه بن الجارود» از اين كتاب، نقل قول شده است.
عناية اللَّه قهپايي در مجمع الرجال (ج 2، ص 171) ، در حاشيه اي كه بر ذيل نام اين مؤلف آورده، به نام اين كتاب، اشاره نموده است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 112) ، اين كتاب را با عنوان رجال الشيخ حسين فهرست كرده و در ضمن عنوان، به نام اصلي كتاب هم اشاره نموده است. همچنين در مصفّي المقال (ص 142) ، نام اين كتاب را آورده است.
ابن بطّه قمي، ابو جعفر محمّد بن جعفر بن احمد (ق 4) .
92. الفهرست.
رجال النجاشي، 372 (ش 1019) .
مرحوم نجاشي آورده است كه در كتاب فهرست اين مؤلّف، غلطهاي زيادي وجود دارد.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 16، ص 347، ش 1739) ، اين كتاب را با عنوان فهرست ابن بطة و با عنوان رجال الشيخ أبي جعفر و طبقات الرجال (ج 10، ص 143) فهرست نموده است.
اَزدي كوفي، احمد بن حسين بن عبد الملك (ق 4) .
93. كتاب المشيخة.
الفهرست، ص 58 (ش 71) ؛ رجال النجاشي، ص 80 (ش 193) .
شيخ طوسي در الفهرست و كتاب الرجال (ص 415، ش 6008) ، با بيان نام اين كتاب، لقب اين مؤلّف را «الأودي» آورده است.
مرحوم نجاشي اشاره نموده كه مؤلّف كتاب، مشيخه را جمع آوري نموده و بر اساس حروف الفباي اسامي مشايخ، تنظيم نموده است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 95) ، اين كتاب را با عنوان رجال الأزدي فهرست نموده و اشتباهاً نام مؤلّف را با عنوان «محمّد بن الحسين بن عبد الملك الأزدي الكوفي» آورده است. وي همچنين با عنوان مبوّب كتاب المشيخة (ج 19، ص 57، ش 295) ، اين كتاب را فهرست نموده است.
بجلي، ابان بن محمّد (ق 4) .
94. النوادر عن الرجال.
رجال النجاشي، ص 14، (ش 11) .
مرحوم نجاشي آورده است كه نام اين كتاب در شرح حال «ابان بن محمّد البجلي» آمده است و اشاره شده كه اين شخص، معروف به «سِندي البزّاز» است.
محقّق تهراني در كتاب مصفّي المقال (ص 5) ، متذكّر شده است كه از ميان كتاب هاي شيعه، نزديك به دويست كتاب با اين عنوان (النوادر) ، مشخّص شده اند كه موضوع آنها بيان احاديث غير مشهور و يا احكام غير متداول است، امّا تنها النوادر ابان بن محمّد بجلي والنوادر جعفر بن عبد الرحمان كاهلي، مقيّد به «عن الرجال» شده اند و اين، به جهت مشيخه گونه بودن آنهاست.
اين كتاب در الذريعة (ج 24، ص 341، ش 1868) با عنوان النوادر عن الرجال و نيز با عنوان كتاب الرجال (ج 10، ص 82، ش 146) فهرست شده است.
حداد عسكري، علي بن محمّد بن جعفر (ق 4) .
95. من روي من نشأ مِن آل أبي طالب.
رجال النجاشي، ص 262 (ش 686) .
اين كتاب، مشتمل بر فهرست اسامي راوياني است كه از زنان آل ابي طالب، روايت نقل كرده اند.@#@
محقّق تهراني در الذريعة (ج 22، ص 228، ش 6822) اين كتاب را با عنوان من روي من نساء آل أبي طالب و نيز با عنوان رجال ابن ريدويه (ج 10، ص 85، ش 157) فهرست نموده است.
حميري، عبد اللَّه بن جعفر (ق 4) .
96. الفهرست.
الفهرست، ص 294 (ش 440) .
در رجال النجاشي (ص 219، ش 573) ، در شرح حال اين مؤلّف، نامي از اين كتاب نيامده است؛ امّا شيخ طوسي در الفهرست، در شرح حال اين شخصيت، پس از بيان فهرست كتاب هاي وي مي نويسد: «و غير ذلك من رواياته ومصنّفاته وفهرست كتبه».
محقّق تهراني در كتاب مصفّي المقال (ص 247) مي گويد كه منظور از تعبير «فهرست» در اين متن، فهرست كتاب هاي عبد اللَّه حميري نيست؛ بلكه مراد شيخ طوسي آن است كه اين شخصيت، داراي كتابي به نام الفهرست بوده است كه مشتمل بر فهرست كتاب هايي است كه وي از آنها روايت نقل كرده است.
دُبَيْلي، محمّد بن وَهْبان (ق 4) .
97. من روي عن علي أميرالمؤمنين عليه السلام.
رجال النجاشي، ص 396 (ش 1060) .
اين كتاب، مشتمل بر فهرست اسامي راوياني است كه از حضرت علي عليه السلام روايت نقل كرده اند.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 148) ، اين كتاب را با عنوان رجال محمّد بن وهبان الدبيلي با عنوان ذكر شده در رجال النجاشي (ج 22، ص 227، ش 6818) هم فهرست نموده است.
دُوْري وَرّاق، احمد بن عبد اللَّه (ق 4) .
98. طرق من روي رد الشمس.
رجال النجاشي، ص 85 (ش 205) .
محقّق تهراني در الذريعة (ج 15، ص 163، ش 1063) ، اين كتاب را فهرست نموده است.
ربعي فيّاض، علي بن حسن بن علي بن فضّال (ق 4) .
99. كتاب الرجال.
الفهرست، ص 272 (ش 392) ؛ رجال النجاشي، ص 257 (ش 676) .
زيدي بقّال، عبد العزيز بن اسحاق (ق 4) .
100. طبقات الشيعة.
الفهرست، ص 341 (ش 537) .
ابن شهر آشوب در معالم العلماء (ص 81، ش 548) ، در ذيل نام اين مؤلّف، به اين كتاب، اشاره كرده است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 15، ص 151، ش 991) اين كتاب را با عنوان طبقات الرجال و با عنوان رجال عبد العزيز أبي القاسم (ج 10، ص 125) هم فهرست نموده است.
سمرقندي، حيدر بن محمّد بن نعيم (ق 4) .
101. رجال أبي أحمد حيدر.
الذريعة، ج 10، ص 114 (ش 237) .
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 107) ، اين كتاب را با عنوان رجال أبي أحمد جنيد فهرست نموده است. علّت اختلاف عناوين در آن است كه ابن نديم، در كتاب الفهرست خود، در شرح حال محمّد بن مسعود عياشي، اين مؤلّف را با عنوان «جنيد بن محمّد بن نعيم» آورده است؛ ليكن محقّق تهراني متذكّر مي شود كه احتمالاً عنوان «جنيد» از خطاي ناسخ باشد و در كتاب هاي الفهرست و الرجال شيخ طوسي، خلاصة الأقوال، رجال ابن داوود و كتاب هاي ديگر، با عنوان «حيدر بن محمّد بن نعيم» آورده شده است.
شريف ابو يعلي، حمزة بن قاسم بن علي بن حسن بن عبيد اللَّه بن عبّاس بن علي عليه السلام (ق 4) .
102. من روي عن جعفر بن محمّدعليه السلام من الرجال.
رجال النجاشي، ص 140 (ش 364) .
محقّق تهراني در الذريعة (ج 22، ص 227، ش 6809) اين كتاب را با عنوان من روي عن أبي عبد اللَّه الصادق عليه السلام و نيز با عنوان هاي رجال الشريف أبي يعلي (ج 10، ص 94، ش 183) و رجال حمزة الشريف أبي يعلي (ج 10، ص 114، ش 234) فهرست نموده است.
عقيقي، علي بن احمد بن علي بن محمّد (ق 4) .
103. كتاب الرجال.
الفهرست، ص 284 (ش 425) .
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 131، ش 254) ، اين كتاب را با عنوان رجال العقيقي فهرست نموده و آورده است كه علّامه حلّي در خلاصة الأقوال و نجاشي در الرجال در مواردي مانند شرح حال زياد بن عيسي (ص 170، ش 449) ، و ابن داوود در الرجال و شيخ ابو علي محمّد بن اسماعيل در منتهي المقال با رمز «عق» از اين كتاب، نقل قول هايي را آورده اند و اين شخص، غير از احمد بن علي بن محمّد عقيقي است.
عمّي، احمد بن ابراهيم بن مُعَلّي (ق 4) .
104. التاريخ.
رجال النجاشي، ص 96 (ش 239) .
مؤلّف احتمالاً دو كتاب به نام هاي التاريخ الكبير و التاريخ الصغير تأليف نموده است و در رجال النجاشي، عنوان التاريخ براي اين دو كتاب، اختيار شده و آمده است: «التاريخ و هو كتاب كبير و صغير»؛ امّا شيخ طوسي در الفهرست (ص 71، ش 90) ، هر دو عنوان را در فهرست آثار اين مؤلّف، با تعبير «كتاب التاريخ الكبير، كتاب التاريخ الصغير» آورده است.
عياشي، محمّد بن مسعود (ق 4) .
105. معرفة الناقلين.
الفهرست، ص 396 (ش 605) ؛ رجال النجاشي، ص 350 (ش 944) .
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 94) ، اين كتاب را با عنوان معرفة النافلين و نيز با عنوان هاي رجال أبي النضر العياشي (ج 10، ص 94) و رجال العياشي (ج 10، ص 139) و رجال محمّد بن مسعود العياشي (ج 10، ص 147) فهرست نموده است.
فاريابي، جبرئيل بن احمد (ق 4) .
106. رجال أبي محمّد جبرئيل.
الذريعة، ج 10، ص 103 (ش 220) .
مؤلّف، از مشايخ محمّد بن مسعود عياشي (ق 3 - 4) صاحب كتاب معرفة الناقلين است و در موارد بسياري نقل كرده است: «حدّثني جبرئيل بن أحمد»؛ ولي به نام كتاب وي تصريح ننموده است؛ امّا محمّد بن عمر كشّي كه از شاگردان محمّد بن مسعود عياشي است، در كتاب خود تصريح كرده كه: «وجدت بخط جبرئيل في كتابه... .». محقّق تهراني از اين عبارت نتيجه گرفته است كه جبرئيل بن احمد فاريابي، داراي كتابي در رجال بوده است كه از آن، به منظور شناخت جرح و تعديل رجال و راويان حديث، استفاده مي شده است.
كشّي، محمّد بن عمر بن عبد العزيز (ق 4) .
107. كتاب الرجال.
الفهرست، ص 403 (ش 615) ؛ رجال النجاشي، ص 372 (ش 1018) .
اين كتاب يكي از اصول چهارگانه رجال شيعه است كه ابن شهرآشوب در معالم العلماء (ص 101، ش 679) و محقّق تهراني در الذريعة (ج 21، ص 261) ، اين كتاب را با عنوان معرفة الناقلين عن الأئمّة الصادقين معرّفي نموده اند.
كتاب، مشتمل بر روايت ها و اخبار مربوط به رجال شيعه و اهل سنّت است؛ ليكن داراي غلطهايي بوده است كه شيخ طوسي به منظور تصحيح آن، اقدام به تأليف كتاب اختيار معرفة الرجال نموده و آن را تلخيص كرده است.
آنچه از اصل كتاب در اختيار ماست، شامل همين خلاصه اي است كه شيخ طوسي با عنوان اختيار معرفة الرجال جمع آوري نموده است. در كتاب هاي رجال اهل سنّت، مانند لسان الميزان، نقل قول هايي از اصل اين كتاب كه در اختيار معرفة الرجال وجود ندارد، آورده شده است.
محقّق تهراني در مصفّي المقال (ص 277) مي گويد كه لسان الميزان، از كتاب رجال الكشّي با عنوان رجال الشيعة نام برده است. خود ايشان در الذريعة (ج 10، ص 147) ، اين كتاب را با عنوان رجال محمّد بن عمر الكشّي و نيز با عنوان رجال الكشّي (ج 10، ص 141، ش 262) آورده است.
از مطالب موجود در كتاب اختيار معرفة الرجال مي توان فهميد كه در زمينه رجال شيعه، روايت هاي موجود در اين كتاب، تاريخ تشيّع در عصر حيات ائمه معصوم، تشكيلات تشيّع و فرقه ها و دسته بندي هاي داخلي شيعه را مشخّص نموده است. همچنين روايت هايي كه در شرح حال رجال هستند، آورده شده است.
محاربي، محمّد بن حسن (ق 4) .
108. كتاب الرجال.
رجال النجاشي، ص 350 (ش 943) .
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 142، ش 266) ، اين كتاب را با عنوان رجال المحاربي فهرست نموده است.
جرجاني، ابو علي احمد بن محمّد بن احمد.
109. ذكر من روي من طرق أصحاب الحديث أن المهدي عليه السلام من ولد الحسين عليه السلام.
رجال النجاشي، ص 86 (ش 208) .
مرحوم نجاشي آورده است كه در اين كتاب، اخبار مربوط به امام مهدي (عج) جمع آوري شده است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 37، ش 208) ، اين كتاب را با عنوان ذكر شده و نيز با عنوان رجال الشيخ أبي علي الجرجاني (ج 10، ص 92، ش 179) ، فهرست نموده است.
احمد بن نصر بن سعد
110. كتاب الرجال.
إقبال الأعمال، ج 3، ص 86.
ابن طاووس (589 - 664 ق) در إقبال الأعمال، از اين كتاب، نقل قول آورده است و اظهار نموده كه نسخه اي از اين كتاب، نزد وي موجود بوده است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 92، ش 178) ، اين كتاب را با عنوان رجال أبي العباس، فهرست نموده است.
ريان، ابو نصر
111. فهرست كتب عَدَوي.
رجال النجاشي، ص 265 (ش 689) .
نجاشي در شرح حال «علي بن محمّد العَدَوي» به اين فهرست كه در معرّفي آثار اين مؤلّف آورده شده، اشاره نموده است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 94، ش 182) ، اين فهرست را با عنوان رجال أبي النضر و كنيه مؤلّف را «ابو نضربن الريان» آورده است.
رسول طلائيان - مأخذشناسي رجال شيعه، ص 23
مطالب مرتبط :
* نام و نام خانوادگی :
* متن نظر :