امروز:
دوشنبه 3 مهر 1396
بازدید :
1614
تأليفات رجالي قرن ششم هجري
ابن بابويه رازي، منتجب الدين (504 - بعد از 585 ق) .
135. فهرست أسماء علماء الشيعة و مصنّفيهم. تحقيق: سيّد عبد العزيز طباطبايي، قم: مجمع الذخائر الإسلامية، 1404 ق / بيروت: دار الأضواء، 1406 ق، 246 ص.
اين كتاب، مشتمل بر فهرست اسامي علماي شيعه و كتاب هاي آنها از زمان شيخ طوسي تا عصر مؤلّف است و از اين جهت، تكميل كننده كتاب الفهرست شيخ طوسي به شمار مي آيد.
محقّق در اكثر عنوان ها به جهت تكميل، تعليقه هايي را همراه با ذكر نشاني ذكر كرده است.
كتاب از جلد 105 بحار الأنوار (الاجازات) گرفته شده و با نسخه هاي ديگر، مقابله شده است.
چاپ ديگر: الفهرست، تحقيق: سيّد جلال الدين محدّث اُرمَوي، قم: كتاب خانه آية اللَّه مرعشي، 1366 ش، مقدّمه: سيّد محمود مرعشي و محمّد سمامي حايري، 571 ص.
در اين كتاب، ابتدا متن كتاب الفهرست شيخ منتجب الدين آمده و پس از آن در قسمت «التعليقات»، زندگي نامه بسياري از علماي مطرح شده در متن كتاب، همراه با ذكر شماره رديف، به طور مفصّل مورد بررسي قرار گرفته اند.
در قسمت «استدراك»، محقّق نكاتي در مورد تصحيح و تكميل بعضي از نقل قول ها را متذكّر شده است و در آخر كتاب، فهرست هاي مختلف به طور مفصّل آورده شده اند.
مقدمه كتاب، به بررسي زندگي نامه علمي محقّق و منابع تصحيح كتابْ پرداخته است.
شيخ بهايي (م 1031 ق) بر اين كتابْ حاشيه اي را نوشته است و صاحب رياض العلماء در مواضعي نقل قول هايي را از آن آورده است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 83، ذيل ش 148) ، اين كتاب را با عنوان رجال ابن بابويه و نيز رجال الشيخ منتجب الدين علي (ج 10، ص 136) و فهرست أسماء علماء الشيعة ومصنّفيهم (ج 16، ص 376) و فهرست منتجب الدين (ج 16، ص 395، ش 1857) ، فهرست كرده است.
ابن شهر آشوب مازندراني، محمّد بن علي (م 588 ق) .
136. كتاب الرجال.
نامه دانشوران، ج 3 (ص 46) .
محقّق تهراني اشاره مي نمايد كه اين كتاب، غير از كتاب معالم العلماء است، همچنان كه در نامه دانشوران بر اين مطلب، تصريح شده است. وي در الذريعة (ج 10، ص 86، ش 159) اين كتاب را با عنوان رجال ابن شهرآشوب فهرست نموده است.
137. معالم العلماء في فهرست كتب الشيعة وأسماء المصنّفين منهم قديماً وحديثاً، تحقيق: سيّد محمّد صادق آل بحر العلوم، نجف: المطبعة الحيدرية، 1380 ق، 155 ص، دوم/ تحقيق: عبّاس اقبال، تهران: 1353 ق، 741 ص، اوّل.
اين كتاب، متمّم كتاب الفهرست شيخ طوسي است و در معرّفي علماي شيعه و كتاب هاي آنها كه در كتاب الفهرست وارد نشده است و يا بعد از شيخ طوسي و تا زمان مصنّف زندگي مي كرده اند، تأليف شده است.
در آخر كتاب، فصلي در اسامي كتاب هايي كه مصنّفان آنها مجهول اند و بابي در معرّفي بعضي شعراي مدّاح اهل بيت عليهم السلام آورده شده است.
در مقدمه محقّق، زندگي نامه مؤلّف و ويژگي هاي اين كتاب، مورد بحث واقع شده است.
در چاپ اوّل، 990 و در چاپ دوم، 1021 شرح حال آمده است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 146) ، اين كتاب را با عنوان رجال رشيد الدين محمّد بن علي بن شهر آشوب، فهرست نموده است.
حلّي اسدي، يحيي بن حسن (ابن بطريق) (523 - 600 ق) .
138. رجال ابن بطريق.
الذريعة، ج 10، ص 83 (ش 150) .
سيوطي در كتاب بغية الوعاة (ص 222) در ذيل شرح حال «الحسين بن أحمد بن خيران البغدادي» به كتاب رجال الشيعة تأليف يحيي بن حسن بن بطريق، استناد كرده است و اين مطلب، گوياي آن است كه كتاب رجال الشيعة در اختيار سيوطي بوده است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 159، ش 286) اين كتاب را با عنوان رجال الشيخ يحيي الحلّي هم فهرست نموده است.
رسول طلائيان - مأخذشناسي رجال شيعه، ص 61
مطالب مرتبط :
* نام و نام خانوادگی :
* متن نظر :