امروز:
سه شنبه 28 شهريور 1396
بازدید :
1358
تأليفات رجالي قرن هفتم هجري
ابن أبي طَي الحلبي، يحيي بن حميد بن ظافر طايي (575 - 630) .
139. الحاوي في رجال الشيعة الإماميّة، بازسازي و تدوين: رسول جعفريان، قم: كتاب خانه تخصّصي تاريخ اسلام و ايران (به مناسبت سمينار مقدماتي نسخه هاي خطّي) ، تهران: 1379 ش، 92 ص.
يكي از روش هايي كه در رفع بعضي از مشكلات علم رجال داراي كارآيي است، مراجعه به كتاب هاي تاريخي شيعه و اهل سنّت، به منظور دستيابي به متوني است كه در شرح حال رجال تأليف شده اند و هم اكنون، در دسترس ما نيستند. كتاب الحاوي في رجال الشيعة الإماميّة، تأليف يحيي بن ابي طي حلبي، با همين روش و با بازسازي و تدوين كتاب هاي مختلف، مانند: لسان الميزان، تاريخ الإسلام، سِيَر أعلام النبلاء، بغية الطلب في تاريخ حلب، الوافي بالوَفَيات والإصابة في تمييز الصحابة، در معرّفي هشتاد نفر از رجال شيعه، گردآوري شده است.
در ذيل اسامي رجال ذكر شده، متن هاي استناد داده شده به ابن ابي طي، شامل تاريخ زندگي هر فرد، راوي و مروي عنه وي و ديگر مشخصّات، به همراه نشاني كامل مصدر مورد مراجعه، مشخّص شده است.
تدوين كننده كتاب، قبل از بيان متن هاي گردآوري شده، با عنوان «موارد پژوهي و بازسازي متون مفقوده»، به جايگاه مهم و اهداف بازسازي متون مفقود و نمونه هايي از كارهاي مهم در بازسازي متون، اشاره مي نمايد و سپس، زندگي نامه ابن ابي طي و اقوال علما در مورد او را آورده به آثار ديگر وي اشاره كرده و همچنين به موضوع تشيّع در حَلَب، پرداخته است.
محقّق همچنين اسامي مختلفي را كه از اين كتاب مشاهده نموده، آورده است كه عبارت اند از: رجال الشيعة، تاريخ الإمامية، طبقات الاماميّة، رواة الشيعة ومصنّفيها (فوات الوفيات، ج 4، ص 270) ؛ الحاوي في رجال الإماميّة (لسان الميزان، ج 7، ص 409) ؛ تاريخ العلماء (الوافي بالوفيات، ج 1، ص 53) .
محقّق، بنابر آنچه كه ابن حجر در لسان الميزان از معجم البلدان ياقوت - كه خود در حَلَب در گذشته و با ابن ابي طي، ديدار داشته - عنوان كرده است، اين كتاب را با عنوان الحاوي في رجال الإماميّه آورده و معرّفي نموده است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 3، ص 219، ش 810) ، اين كتاب را با عنوان تاريخ ابن أبي طي و نيز با عنوان طبقات الإماميّة (ج 15، ص 147، ش 977) فهرست كرده است.
اين كتاب در مجله تراثنا (س 17، ع 1، پي 65، محرّم 1422ق، ص 106 - 160) و (ع 2، پي 66 و 67، ربيع الآخر - رمضان 1422ق، ص 122 - 165) با عنوان الحاوي في رجال الإمامية - با ترجمه عربي انتشار يافته است.
ابن طاووس حلّي، احمد بن موسي (م 673 ق) .
140. حلّ الإشكال في معرفة الرجال.
الذريعة، ج 7، ص 64 (ش 346) .
نويسنده كتاب، راوياني را كه در پنج كتاب مهم رجالي در آن عصر، شرح حال داشته اند، در يك مجموعه گرد آورده است. اين كتاب ها شامل: رجال الكَشّي، الفهرست و الرجال شيخ طوسي، رجال النجاشي و رجال ابن الغضائري است.
متأسفانه، اصل كتاب رجال ابن الغضائري بجز منقولات اين كتاب در دسترس نيست.
شيخ حسن بن زين الدين عاملي (م 1011 ق) ، معروف به صاحب المعالم، آنچه را كه مؤلّف از اصل رجال الكشّي در اين تأليف وجود داشته است، استخراج نموده و با نام التحرير الطاووسي ارائه كرده است.
همچنين عبد اللَّه بن حسين شوشتري، هر آنچه را كه اين كتاب از كتاب الضعفاء ابن غضايري نقل كرده است، استخراج نموده و آن را الرجال الضعفاء ناميده است.
متأسفانه، اصل كتاب اينك در دسترس نيست و تنها اين دو استخراج از آن موجود است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 86) ، اين كتاب را با عنوان رجال ابن طاووس هم فهرست نموده است.
هُذَلي حلّي، نجم الدين ابوالقاسم جعفر بن حسن (م 676 ق) .
141. تلخيص الفهرست.
الذريعة، ج 4، ص 425 (ش 1872) .
اين كتاب، خلاصه اي از الفهرست شيخ طوسي است. مؤلّف در اين تلخيص، تنها به ذكر اسامي مصنّفان و ساير خصوصيات آنها اكتفا نموده است. ايشان، اسامي، القاب و كنيه ها را بر اساس حروف الفبا تنظيم نموده است و از ذكر كتاب ها و اسانيد مؤلّفان، اجتناب كرده است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 104) ، اين كتاب را با عنوان رجال المحقق الحلّي أبي القاسم جعفر و نيز با عنوان رجال المحقّق الحلّي (ج 10، ص 142) فهرست نموده است.
ابن طاووس حلّي، عبد الكريم (648 - 693 ق) .
142. الشَمَل المنظوم في مصنّفي العلوم.
الذريعة، ج 14، ص 233 (ش 2342) .
اين كتاب، در زمينه مباحث رجالي تأليف شده است و صاحب الذريعة مي گويد تقي الدين حسن بن داوود حلّي، شاگرد مؤلّف، گفته است كتابي از اصحاب ما مانند اين كتاب نيست.
صاحب الذريعة اشاره مي كند كه موفّق به ديدن اين كتاب نشده است. او اين كتاب را با عنوان رجال السيد عبد الكريم غياث الدين أبي المظفّر (ج 10، ص 126) ، هم فهرست نموده است.
رسول طلائيان - مأخذشناسي رجال شيعه، ص 65
مطالب مرتبط :
* نام و نام خانوادگی :
* متن نظر :