امروز:
دوشنبه 3 مهر 1396
بازدید :
1803
تأليفات رجالي قرن سيزدهم هجري
حسن بن محمّد (م 1205 ق) .
309. زبدة الرجال.
الذريعة، ج 12، ص 27 (ش 154) .
اين كتاب، مشتمل بر فهرستي از راويان احاديث است كه مورد اعتماد مصنّف بوده اند كه به همراه آن، كليّاتي در علم درايه و مباحثي در تمييز مشتركات، مورد بحث قرار گرفته است.
محقّق تهراني، نسخه هاي متعدّدي از اين كتاب را در كتاب خانه هاي مختلف، مشاهده كرده و نشاني داده است.
نسخه خطّي اين كتاب، در كتاب خانه هاي ايران موجود است.
وحيد بهبهاني، محمّد باقر بن محمّد اكمل (1116 يا 1118 - 1206 ق) .
310. التعليقه البهبهانية.
الذريعة، ج 4، ص 223 (ش 1120) .
مرحوم محمّد باقر وحيد بهبهاني، تعليقه هايي را بر كتاب منهج المقال، معروف به الرجال الكبير محمّد استر آبادي به همراه مقدّمه اي مشتمل بر پنج فايده رجالي آورده است. به دليل اهميّت اين فوايد رجالي، تا كنون شرح هاي مختلفي بر آن آورده شده است.
همان طور كه محقّق تهراني اشاره كرده است، اين تعليقه با اسامي مختلف معرّفي شده است كه بعضي از اين اسامي عبارت اند از: التعليقة، حاشية علي منهج المقال، تعليقة الوحيد و تعليقة منهج المقال.
ايشان در الذريعة (ج 666، ص 39) متذكّر شده است كه بر اين تعليقه، شرح هاي مختلفي آورده شده كه عبارت اند از:
حاشيه علي بن خليل طبيب تهراني (م 1297 ق) . اين حاشيه با عناوين شرح الفوائد الرجالية و شرح تعليقة الرجال در الذريعة فهرست شده است.
حاشيه باقر بن غلامعلي شوشتري (م 1327 ق) با عنوان حاشية علي التعليقة البهبهانية.
حاشيه علي بن حسين خاقاني نجفي (م 1334 ق) با عنوان رجال الخاقاني.
نسخه خطّي اين كتاب، در كتاب خانه هاي ايران موجود است.
311. فوايد الوحيد البهبهاني، تحقيق: حسن خاقاني، قم: مكتب الإعلام الإسلامي، 1404 ق، 72 ص، دوم.
چاپ شده در ضميمه كتاب رجال الخاقاني.
اين اثر، مشتمل بر مباحث زير است:
متن كتاب، شامل پنج فايده رجالي است كه عبارت اند از:
وجه نياز به علم رجال و مبناي حجّيت آراي رجالي؛
الفاظ جرح و تعديل؛
امارات وثاقت و قوّت؛
ذكر بعضي از اصطلاح هاي مرحوم وحيد بهبهاني در تعليقه منهج الرجال؛
شيوه بررسي رجال.
كتاب، داراي حاشيه هايي است كه محقّق در ذيل متن كتاب، متذكّر شده است.
در شرح اين كتاب، مرحوم علي خاقاني، كتاب رجال الخاقاني را تأليف نموده است.
شايان ذكر است كه فوائد الوحيد البهبهاني، مقدّمه اي بر تعليقه نويسنده بر كتاب منهج المقال است كه به طور مستقل، چاپ شده است.
محقّق تهراني، اين مقدّمه را با عناوين الفوائد الخمس الرجالية و الفوائد الرجالية فهرست نموده است.
مرحوم اسماعيل مقدايي يزدي (م 1230 ق) در شرح اين كتاب، شرح الفوائد الرجالية را تأليف نموده است.
حسيني قزويني، سيّد حسين (م 1208 ق) .
312. مختصر جامع الرواة.
الذريعة، ج 20، ص 192 (ش 2529) .
اين اثر، خلاصه اي از جامع الرواة محمّد اردبيلي (م 1101 ق) است و در مقدمه سوم بر كتاب معارج الأحكام - كه از آثار همين مؤلّف است - آورده شده است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 22، ص 204، ش 6713) ، اين كتاب را با عنوان ملخص جامع الرواة الأردبيلية هم فهرست نموده است.
313. الفوائد الرجالية.
التراث العربي، ج 4، ص 209.
اين كتاب، در بردارنده چند فايده رجالي است كه مؤلّف آن را به عنوان مقدّمه اي بر كتاب فقهي معارج الأحكام في شرح شرايع الإسلام، تأليف نموده است. مؤلّف، اين فوايد را شامل شش مبحث داشته است؛ امّا به دليل مشوّش بودن كتاب، تنها چهار مبحث آن استخراج شده است كه عبارت اند از:
مبحث اوّل، شامل خلاصه اي از علم رجال و مصطلحات علم درايه؛
مبحث چهارم، شامل مشتركات اسامي رجال،
مبحث پنجم، شامل مطالبي درباره اعتماد بر مؤلّفان كتب اربعه حديثي،
مبحث ششم، شامل طُرُق كليني، شيخ صدوق و شيخ طوسي به همراه بعضي از اجازات.
محقّق تهراني در مصفّي المقال (ص 140) آورده است كه صاحب تتميم أمل الآمل، نام اين كتاب را در فهرست آثار اين مؤلّف آورده است. ايشان در الذريعة (ج 10، ص 111) ، اين كتاب را با عنوان رجال السيد حسين و در مصفّي المقال (ص 140) با عنوان المشتركات هم فهرست نموده است.
شايان ذكر است كه در التراث العربي تاريخ وفات مؤلّف، 1308ق، آورده شده، در حالي كه در اكثر منابع 1208ق، آمده است.
نسخه هاي خطّي اين كتاب در كتاب خانه هاي ايران موجود است.
بحر العلوم طباطبايي، سيّد محمّد مهدي (1155 - 1212 ق) .
314. رجال السيد بحر العلوم، المعروف بالفوائد الرجالية، تحقيق: محمّد صادق آل بحر العلوم و حسين آل بحر العلوم، تهران: مكتبة الصادق، 1363 ش، 4 ج، اوّل.
نام اصلي اين كتاب، الفوائد الرجالية است؛ امّا در اين چاپ، با اين عنوان آورده شده است.
كتاب در سه بخش تنظيم شده است كه عبارت اند از:
بررسي مهم ترين خاندان هاي رجالي همراه با ذكر شرح حال مفصّل بسياري از افراد اين خاندان ها؛
اسامي علما و رجال حديث، كه بر اساس حروف الفبا مرتّب شده اند، با ذكر اقوال علماي علم رجال در مورد آنها؛
فوايد رجالي متفرّق، از جمله شيوه شناسي فهرست شيخ و بررسي برخي از راويان مهم.
مقدمه محقّقان در زندگي نامه مؤلّف و خاندان بحر العلوم و معرّفي محتويات كتاب است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 16، ص 339، ش 1574) ، اين كتاب را با عنوان الفوائد الرجالية و نيز با عنوان رجال السيد محمّد مهدي (ج 10، ص 154) فهرست نموده است.
حسني حسيني بغدادي، سيّد احمد بن محمّد (1128 - 1215 ق) .
315. أرجوزة.
الذريعة، ج 1، ص 473 (ش 2356) .
مؤلّف، اين اُرجوزه را در شرح حال راويان آورده است. اسامي بر اساس حروف الفبا تنظيم شده و راويان مجهول نيامده است و در نهايت، كنيه ها و القاب آورده شده اند. سپس مؤلّف، شرح مختصري در بيان مواردي را كه به خاطر ضرورت شعري اجمال بيان شده اند، آورده است. محقّق تهراني در الذريعة (ج 6، ص 14، ش 38) اين حاشيه را با عنوان حاشية علي اُرجوزة في الرجال و در الذريعة (ج 23، ص 108) ، اين كتاب را با عنوان منظومة في الرجال و نيز با عنوان رجال السيد أحمد بغدادي (ج 10، ص 94، ص 186) فهرست نموده است.
نسخه خطّي اين كتاب، در كتاب خانه هاي ايران موجود است.
بهبهاني (كرمانشاهي) ، محمّد علي (1144 - 1216 ق) .
316. حاشية علي نقد الرجال.
الذريعة، ج 6، ص 228 (ش 1279) .
اين حاشيه بر نقد الرجال سيّد مير مصطفي تفرشي (م 1021 ق) نوشته شده است.
محقّق تهراني در كتاب مصفّي المقال (ص 311) ، نام اين حاشيه را در فهرست آثار اين مؤلّف آورده و متذكّر شده است كه ميرزا حسين نوري در خاتمة المستدرك، نام اين تأليف را آورده است.
317. معترك الأقوال في أحوال الرجال.
الذريعة، ج 21، ص 209 (ش 4650) .
مؤلّف در مقامع الفضل خود، از اين كتابْ نقل قول هايي را آورده است. همچنين در روضات الجنات و كتب ديگر به اين كتاب اشاره شده است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 134) ، اين كتاب را با عنوان رجال الآقا محمّد علي هم فهرست نموده است.
مازندراني حايري، ابو علي محمّد بن اسماعيل (1159 - 1216 ق) .
318. منتهي المقال في أحوال الرجال (رجال أبي علي) ، تحقيق: مؤسسة آل البيت عليهم السلام لإحياء التراث، قم، 1416 ق، 7 ج، اوّل.
مؤلّف در مقدّمه، پنج مطلب را آورده است كه عبارت اند از:
تاريخ ولادت و وفات معصومان عليهم السلام؛
اسامي اشخاصي كه با امام مهدي (عج) ملاقات داشته اند و يا معجزه اي از جانب ايشان ديده اند؛
بيان كنيه و القاب ائمه معصوم عليهم السلام؛
اسامي رجالي كه با ديگران اشتباه مي شوند؛
فوايد رجالي متفرق مؤلّف.
متن كتاب، در شرح حال رجال حديث است و از بيان شرح حال راويان مجهول به جهت عدم فايده آن اجتناب شده است. روش تحقيق مؤلّف به اين ترتيب است كه در ابتدا، مضمون شرح حال بيان شده به وسيله ميرزا محمّد استر آبادي در كتاب منهج المقال را ذكر مي نمايد و سپس، مضمون آنچه را كه وحيد بهبهاني در تعليقه خود بر منهج المقال آورده، متذكّر مي شود و در مواردي، نظر خود را بيان مي كند و در نهايت، بحث را با كلام محمّد امين كاظمي در تمييز مشتركات از هداية المحدثين به پايان مي رساند.
مؤلّف در ضمن مباحث، از شرح حال هاي موجود در كتاب هاي ديگر، نقل قول هايي را متذكّر مي شود و در بعضي موارد، اسامي و شرح حال هايي را اضافه كرده است. اسامي راويان، بر اساس حروف الفبا تنظيم شده است.
خاتمه كتاب، شامل پنج فايده رجالي است كه عبارت اند از:
«عدّة» در كتاب الكافي؛
خادمان و وكلاي ممدوح و مذموم ائمه عليهم السلام؛
اسامي سفيران ممدوح در زمان غيبت؛
اسامي مدّعيان مذموم بابيت؛
طريق و مشيخه شيخ طوسي در كتاب هاي التهذيب و الاستبصار و شيخ صدوق در كتاب من لا يحضره الفقيه.
محقّق كتاب در مقدّمه، اقدام به معرّفي مختصر بعضي كتاب هاي رجالي معتبر و معروف و زندگي نامه مؤلّف نموده است. گفتني است كه اين كتاب، معروف به رجال ابي علي است.
در اين كتاب، مؤلّف از بيان فهرست اسامي بسياري از رجال، به گمان آن كه مجهول اند و فايده اي در ذكر آنها وجود ندارد، اجتناب نموده است. به همين منظور و در جهت تكميل اين كتاب، دو كتاب ديگر تأليف شده است كه عبارت اند از:
تكملة رجال أبي علي، تأليف: درويش علي حايري (م ق 13) ، كه از شاگردان مؤلّف است؛
إكمال منتهي المقال، تأليف: محمّد آل كشكول (م ق 13) .@#@
حاشيه هايي كه بر اين كتاب نوشته شده، عبارت اند از:
حاشيه سيّد صدر الدين محمّد عاملي (م 1263 ق) كه مرحوم سيّد حسن صدر، آن را تدوين كرده و نكت الرجال ناميده است؛
حاشيه علي بن خليل تهراني (م 1296 ق) ؛
حاشيه محمّد تنكابني (م 1302 ق) ؛
حاشيه علي بن محمّد جعفر شريعتمدار استر آبادي (م 1315 ق) كه با عنوان غاية الآمال في استعلام أحوال الرجال تأليف شده است؛
حاشيه سيّد شرف الدين علي بن محمّد مرعشي تبريزي (م 1316 ق) ؛
حاشيه ميرزا حسين نوري (م 1320 ق) ؛
حاشيه جواد طارمي زنجاني (م 1325 ق) كه با عنوان مشكل الرجال في منتهي المقال تأليف شده است؛
حاشيه سيّد ابو تراب خوانساري (م 1346 ق) ؛
حاشيه حسن بن هادي موسوي عاملي (م 1354 ق) ؛
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 93) ، اين كتاب را با عنوان رجال الشيخ أبي علي و نيز با عنوان هاي رجال الشيخ أبي علي محمّد (ج 10، ص 143) و منتهي المقال في أحوال الرجال (ج 23، ص 13) ، فهرست كرده است.
عاملي، سيّد جواد (م 1226 ق) .
319. رجال السيد جواد العاملي.
الذريعة، ج 10، ص 107 (ش 224) .
مؤلّف، ضمن تقريرات درس استاد خود، سيّد محمّد مهدي بحر العلوم در شرح كتاب الوافي، به تعليقات خود بر كتاب رجال ايشان اشاره نموده است. اين تعليقات بر كتاب الفوائد الرجاليةي مرحوم سيّد محمّد مهدي بحر العلوم آورده شده است و بر اين اساس، نام ديگر آن، تعليقات علي الفوائد الرجالية است.
حسيني اعرجي، سيّد محسن بن حسن (1130 - 1227 ق) .
320. عدّة الرجال، تحقيق: مؤسسة الهداية لإحياء التراث، قم: اسماعيليان، 1415 ق، 2 ج، اوّل.
مؤلّف، اين كتاب را به منظور آموزش مباحث رجالي به فرزند خود، تأليف نموده است و در زماني كه فايده دوازدهم را به پايان مي رساند، فرزند ايشان فوت مي كند و مؤلّف، از ادامه تأليف اجتناب مي نمايد؛ امّا پس از مدّتي به منظور حصول فايده بيشتر بر اين كتاب، شش فايده رجالي ديگر به آن اضافه مي نمايد.
مقدّمه مؤلّف در بيان ضرورت علم رجال و بررسي كتاب هاي رجالي متقدّمان و متأخّران است.
كتاب، شامل هجده فايده رجالي است كه در دو قسمت دوازده و شش فايده اي ذكر شده اند كه عبارت اند از:
فايده اوّل، تاريخ اهل بيت عليهم السلام و بعضي از فرزندان ايشان؛ و وكلاي امام مهدي (عج) در زمان غيبت صغري؛
فايده دوم، بعضي از فرقه هاي شيعه؛
فايده سوم، در مورد قدماي مصنّف (عنوان مستقلّي براي اين فايده ذكر نشده) ؛
فايده چهارم، جواز اخذ خبر غير عادل؛
فايده پنجم، الفاظ جرح و تعديل؛
فايده ششم، حصول جرح و تعديل به وسيله يك نفر يا بيشتر و بيان سبب جرح و تعديل؛
فايده هفتم، تعارض ميان جرح و تعديل؛
فايده هشتم، اصحاب اجماع؛
فايده نهم، «عدّة» در كتاب هاي مرحوم كليني؛
فايده دهم، تميز مشتركات؛
فايده يازدهم، الفاظ و اصطلاحاتي كه فايده آنها و مراد از آنها مخفي است، مانند لفظ «مولي»؛
فايده دوازدهم، درباره رفع تناقض ميان باب هاي «من روي» و «من لم يرو».
بخش دوم از اين فوايد رجالي عبارت اند از:
فايده اوّل، راوي هاي منحرف و كساني كه در مورد آنها طعن وارد شده است و در موارد حاجت به آنها رجوع مي شود؛
فايده دوم، مشايخي كه در مورد آنها طعن وارد شده است و رجالي كه مجهول اند؛
فايده سوم، بعضي از بزرگان اصحاب و تابعيان و تابعيانِ تابعيان؛
فايده چهارم، افرادي كه جزو اصحاب امام معيّني ذكر شده اند؛ امّا از امام ديگري روايت هاي زيادي دارند، و مراتب نسب هاي ششگانه؛
فايده پنجم، معرّفي بعضي از مشاهير اسلام؛
فايده ششم، مشيخه شيخ صدوق و شيخ طوسي.
كتاب، داراي مقدمه تحقيق تفصيلي و فهرست هاي مختلف است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 141) اين كتاب را با عنوان رجال الكاظمي و نيز با عنوان رجال السيد محسن الأعرجي (ج 10، ص 142) ، فهرست نموده است.
عقدايي يزدي، اسماعيل (م 1230 ق) .
321. شرح الفوائد الرجالية.
الذريعة، ج 13، ص 387 (ش 1456) .
مؤلّف به عنوان شرح بر مقدمه تعليقة البهبهانية ي وحيد بهبهاني، كتاب شرح الفوائد الرجاليه را تأليف نموده است؛ ليكن محقّق تهراني اشاره مي نمايد كه اين شرح، ناقص است و همه مباحث را در بر ندارد و تنها شامل ابتدا تا اواخر فايده اوّل است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 96) ، اين شرح را با عنوان رجال الشيخ اسماعيل العقدائي فهرست نموده است.
322. فائدة في أصحاب الإجماع.
الذريعة، ج 16، ص 87 (ش 11) .
محقّق تهراني، به نسخه اي از اين كتاب، نشاني داده است.
جيلاني قمي، ميرزا ابوالقاسم بن حسن (صاحب قوانين) (م 1231 ق) .
323. رسالة في معرفة مشايخ الإجازة من الرواة.
الذريعة، ج 21، ص 261 (ش 4940) .
صاحب مفتاح الكرامة، در اجازه اي كه براي آقا محمّد علي بن آقا محمّد باقر هزار جريبي نوشته، اين رساله را ذكر نموده است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 93) ، اين كتاب را با عنوان رجال الميرزا أبي القاسم الشفتي القمي و نيز با عنوان تراجم مشايخ الإجازة من الرواة (ج 4، ص 60، ش 247) ، فهرست نموده است.
نيسابوري (/ نيشابوري) هندي، محمّد بن عبد النبي (1178 - 1232 ق) .
324. تقويم الرجال.
الذريعة، ج 4، ص 396 (ش 1757) .
محقّق تهراني، كتاب هايي را كه بر اين كتاب استناد داشته اند، معرّفي نموده است.
325. رجال النيسابوري.
الذريعة، ج 10، ص 157 (ش 283) .
محقّق تهراني مي گويد كه اين كتاب، غير از كتاب تقويم الرجال و كلّيات الرجال و صحيفة الصفاء است كه از آثار همين مصنّف اند. ايشان در الذريعة (ج 10، ص 145) ، اين كتاب را با عنوان رجال الميرزا محمّد هم فهرست كرده است.
326. صحيفة الصفا في ذكر أهل الإحتبا.
التراث العربي، ج 3، ص 469.
اين كتاب، مشتمل بر چند فايده رجالي و مطالب بسياري درباره علوم حديث و درايه است كه در دو جلد تنظيم شده است. در جلد اوّل، دوازده «فايده» رجالي و پس از آن، دوازده «عايده»، سپس دوازده «مائده»، مورد بحث واقع شده اند.
در جلد دوم، «زوايد» و «فرايد»ي در رجال عامّه و خاصّه مطرح شده است.
نسخه خطّي اين كتاب، در كتاب خانه هاي ايران موجود است.
327. كلّيات الرجال.
الذريعة، ج 18، ص 129 (ش 1044) .
محقّق تهراني مي گويد كه اين كتاب، غير از كتاب الرجال و تقويم الرجال از همين مؤلّف است.
328. نتيجة الخلف في ذكر السلف.
الذريعة، ج 24، ص 49 (ش 238) .
مؤلّف در كتاب خود به نام معاول العقول، به تأليف اين كتاب و اين كه موضوع آن در رجال است، اشاره نموده و بيان داشته است كه اين كتاب، حاصل تتبّع در كتاب هاي رجالي است و آن را در پنج جلد، تأليف نموده است.
دهلوي كشميري، ميرزا محمّد (م 1235 ق) .
329. إيضاح المقال في توجيه أقوال الرجال.
الذريعة، ج 2، ص 501 (ش 1962) .
اين كتاب در بررسي اقوال علماي رجال و توضيح و توجيه اين اقوال است. همچنين در تأويل اقوال راويان احاديث، مباحثي مطرح شده است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 147) ، اين كتاب را با عنوان رجال الميرزا محمّد بن عناية أحمد خان الكشميري هم فهرست نموده است.
330. تنبيه أهل الكمال والإنصاف.
الذريعة، ج 4، ص 441 (ش 1964) .
مؤلّف، فهرستي از اسامي راويان كذّاب، وضّاع، مجهول، خوارج، ضعفا و... را كه اصحاب «صحّاح ستّه» از آنها در صحاح خود روايت نقل كرده اند، آورده است.
اين اسامي و شرح حالي كه براي هر يك از آنها آورده شده، از كتاب التقريب ابن حجر عسقلاني اخذ شده اند.
كاظمي، اسداللَّه (م 1237 ق) .
331. (مقدّمة) مقابس الأنوار و نفايس الأسرار.
الذريعة، ج 21، ص 375 (ش 5535) .
متن كتاب، مشتمل بر اصطلاحات خاص و مباحث «طهارت» تا بحث «رضاع» از كتاب نكاح است. در اوّل كتاب، چند فايده رجالي و شرح حال تعداد زيادي از متقدّمان آورده شده است.
حسيني، ميرزا نصر اللَّه بن ابوالقاسم (زنده در 1239 ق) .
332. رجال الميرزا نصر اللَّه.
الذريعة، ج 10، ص 156 (ش 282) .
اين كتاب، در حقيقتْ شامل تعليقاتي است كه مؤلّف بر كتاب نقد الرجال سيّد مصطفي حسيني تفرشي (زنده در 1044 ق) ، آورده است.
شبّر حسيني كاظمي، سيّد عبد اللَّه (1188 - 1242 ق) .
333. (خاتمة) جامع المعارف و الأحكام.
الذريعة، ج 5، ص 71 (ش 281) .
اين كتاب جامع، مشتمل بر اخبار و رواياتي است كه از منابع معتبر حديثي شيعه گِرد آمده است. جلد چهاردهم اين كتاب، شامل خاتمه اي در فوايد رجالي است كه در ده هزار بيت، تنظيم شده است.
334. جامع المقال في معرفة الرواة والرجال.
الذريعة، ج 5، ص 73 (ش 286) .
اين كتاب، مشتمل بر اقوال علماي علم رجال در معرّفي رجال و راويان حديث است كه با توجّه به حجم كتاب ملخص المقال همين مصنّف كه در تلخيص جامع المقال تأليف شده، مشخّص مي شود كه اين كتاب، داراي حجم زيادي بوده است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 4، ص 435، ذيل ش 1933) ، اين كتاب را با عنوان تمييز المتشابه من الرجال و نيز با عنوان رجال السيد عبد اللَّه (ج 10، ص 128) فهرست نموده است.
نسخه خطّي اين كتاب، در كتاب خانه هاي ايران موجود است.
335. الكليات الرجالية.
الذريعة، ج 18، ص 129 (ش 1045) .
اين كتاب، مشتمل بر دوازده هزار بيت در علم رجال است.@#@
محقّق تهراني در مصفّي المقال (ص 239) ، متذكّر شده كه احتمالاً اين كتاب، تأليف ديگري غير از خاتمه كتاب جامع المعارف والأحكام است كه در فوايد رجالي تأليف شده است.
نسخه خطّي اين كتاب، در كتاب خانه هاي ايران موجود است.
336. ملخص المقال في أحوال الرجال.
الذريعة، ج 22، ص 213 (ش 6740) .
اين كتاب، در خلاصه كتاب جامع المقال في معرفة الرواة و الرجال همين مؤلّف نوشته شده است. اسامي راويان بر اساس ترتيب حروف الفبا و با به كار بردن رموزي در ذكر اسامي معصومان عليهم السلام و مصادر مورد مراجعه تنظيم شده است.
نسخه هاي خطّي اين كتاب، در كتاب خانه هاي ايران موجود است.
نسخه خطّي اين كتاب، در كتاب خانه هاي ايران موجود است.
طباطبايي حايري، سيّد محمّد (م 1242 ق) .
337. عمدة المقال في تحقيق أحوال الرجال.
الذريعة، ج 15، ص 340 (ش 2177) .
اين كتاب، مشتمل بر شرح حال مبسوط صد نفر از رجال است كه بر اساس حروف الفبا تنظيم شده است.
محقّق تهراني نسخه اي از اين كتاب را مشاهده كرده و نشاني داده است. ايشان در الذريعة (ج 10، ص 146) ، اين كتاب را با عنوان رجال السيد المجاهد محمّد هم فهرست نموده است.
نسخه خطّي اين كتاب، در كتاب خانه هاي ايران موجود است.
كبير عاملي اصفهاني، سيّد عبد اللَّه (1165 - 1243 ق) .
338. شرح مشيخة التهذيب.
الذريعة، ج 14، ص 66 (ش 1767) .
مؤلّف در شرح خود بر مشيخه التهذيب، نقل قول هاي زيادي را از استاد خود، وحيد بهبهاني آورده است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 127) ، اين شرح و شرح ديگر مؤلّف بر كتاب من لا يحضره الفقيه را با عنوان رجال السيد عبد اللَّه فهرست نموده است.
339. شرح مشيخة من لا يحضر.
مصفّي المقال في مصنّفي علم الرجال، ص 238.
اين شرح بر مشيخه كتاب من لا يحضره الفقيه شيخ صدوق، آورده شده است.
محقّق تهراني، به نسخه اي از اين شرح، نشاني داده است.
نراقي كاشاني، احمد بن محمّد مهدي (1185 - 1245 ق) .
340. عوائد الأيام من مهمات أدلة الأحكام، تحقيق: مركز الأبحاث والدراسات الاسلاميّة، قم: مركز النشر التابع لمكتب الإعلام الإسلامي، 1417 ق، 104 + 960 ص، اوّل / قم: منشورات بصيرتي، 1408 ق، 302 ص، سوم.
اين كتاب، در بردارنده 88 «عائدة» است كه در مجموع در اين عائده ها بعضي از قواعد فقهي، مباحث اصول، فقه و بعضي از مطالب مورد بحث در علم رجال، مطرح و مورد بحث قرار گرفته اند.
مباحث رجالي اين كتابْ عبارت اند از:
عايده هشتاد و چهارم و هشتاد و پنجم در بررسي معنا و مفهوم بعضي از اصطلاحات علم رجال از قبيل «مولي »، «اُسند عنه» و «لابأس»؛
عايده هشتاد و هشتم، مشتمل بر ضبط و تصحيح بعضي از اسما، القاب و كنيه راويان احاديث كه بر اساس حروف الفبا تنظيم شده است.
هزار جريبي، محمّد علي (1188 - 1245 ق) .
341. السراج المنير.
الذريعة، ج 12، ص 162 (ش 1083) .
اين كتاب، مشتمل بر بيان فوايد رجالي است و در كتاب روضات الجنات، نام اين كتاب را در فهرست آثار اين مؤلّف، آمده است.
نسخه خطّي اين كتاب، در كتاب خانه هاي ايران موجود است.
مجتهد، محمّد اسماعيل (زنده در 1245 ق) .
342. معيار التميز في شرح الوجيز.
الذريعة، ج 21، ص 278 (ش 5054) .
اين كتاب در شرح كتاب الوجيزة ي ملّا محمّد باقر مجلسي نوشته شده است.
محقّق تهراني مي گويد كه نام اين كتاب، در فهرست آثار مؤلّف، در حاشيه آخر كتاب العقيدة الوحيدة ي او آورده شده است. ايشان در الذريعة (ج 10، ص 96، ش 190) ، اين كتاب را با عنوان رجال المولي محمّد اسماعيل هم فهرست نموده است.
موسوي خوانساري، سيّد محمّد مهدي بن حسن (م 1246 ق) .
343. رسالة في أحوال أبي بصير.
الجوامع الفقيهة. تهران: انتشارات جهان، ص 64 - 106.
اين رساله شامل مقدّمه، پنج فصل و يك خاتمه است.
مقدّمه، مشتمل بر فهرستي از عناوين مورد بحث در رساله است.
متن رساله، در بردارنده پنج فصل است و عنوان هر فصل، نام يكي از راوياني است كه داراي كنيه ابو بصير هستند. در هر فصل، مؤلّف شرح حال، نظر علماي علم رجال، روايات و ديگر مطالبي كه در شناخت عنوان ذكر شده مؤثّر است، مطرح كرده و مورد بحث و بررسي قرار داده است.
عناوين ذكر شده در هر فصل عبارت اند از:
فصل اوّل، يوسف بن حرث؛
فصل دوم، حمّاد بن عبد اللَّه؛
فصل سوم، عبد اللَّه بن محمّد اسدي؛
فصل چهارم، ليث بن بختري؛
فصل پنجم، ابو بصير يحيي.
مؤلّف در فصل چهارم و پنجم به دليل آن كه اين دو راوي، محور اختلاف اند، مباحث گسترده اي را مطرح مي نمايد.
فصل چهارم (ليث بن بختري) ، شامل ده مبحث است كه در مجموع عبارت اند از:
بررسي شرح حال راوي، راوي و مروي عنه، جايگاه راوي در حديث، كنيه او، توثيق او، روايات ذكر شده در ذمّ راوي و قول شيخ طوسي در مورد وي.
فصل پنجم (ابو بصير يحيي) ، شامل دوازده مبحث است كه عبارت اند از:
نام پدر؛
نظر علماي رجال درباره او؛
كنيه او؛
اسامي ائمه اي كه از آنها روايت دارد.
اين راوي غير از يحيي بن قاسم حذاء واقفي است؛
جواب رواياتي كه در وقف وي آمده است؛
وي ناووسي و مخلّط نيست؛
عدم قدح كثيري از علماي رجال و فقه در مورد وي؛
ادّله وثاقت؛
احاديث وي احقّ به استصحاح از احاديث ليث مرادي است؛
ادله حمل ابو بصيرِ مطلق بر اين مورد.
مؤلّف در خاتمه كتاب، مطرح مي نمايد كه ابو بصيرِ مطلق در اسناد روايات، منصرف بر راوي پنجم (يعني ابو بصير يحيي اسدي) است.
محقّق تهراني در مصفّي المقال (ص 469) ، اين كتاب را با عنوان عديمة النظير و نيز در الذريعة (ج 4، ص 148، ش 724) با عنوان ترجمة أبي بصير و نيز رجال السيد مهدي (ج 10، ص 153) فهرست نموده است.
مراغي، عبد الفتاح (م 1250 ق) .
344. رسالة في الموثقين.
الذريعة، ج 23، ص 246 (ش 8835) .
اين رساله، مشتمل بر اسامي پنجاه نفر از رجالي است كه توثيق آنها نزد مؤلّف، ثابت شده است.
محقّق تهراني در مصفّي المقال (ص 232) ، از اين رساله نام برده است و اضافه مي كند كه مرحوم عبد الفتاح مراغي، مؤلّف چند جلد كتاب در فقه است و در آخر، يكي از مجلّدات اين رساله را آورده است.
ايشان، نسخه اي از اين كتاب را مشاهده كرده و نشاني داده است. همچنين در الذريعة (ج 10، ص 126 و 150) ، اين كتاب را با عنوان رجال المير عبد الفتاح المراغي و رجال المراغي هم فهرست نموده است.
345. فوائد رجالية.
مصفّي المقال في مصنّفي علم الرجال، ص 232.
بحر العلوم، محمّد رضا بن محمّد مهدي (1189 - 1253 ق) .
346. الفوائد الرجالية.
الذريعة، ج 16، ص 338 (ش 1568) .
اين كتاب، مشتمل بر چند فايده رجالي است كه عبارت اند از:
اصحاب اجماع؛
شرح حال ابو بصير؛
وكالت ائمه عليهم السلام، افاده مدح مي نمايد؛
وجوه ذكر شده در نياز و عدم نياز به علم رجال.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 2، ص 120، ش 481) ، مبحث «اصحاب اجماع» را با همين عنوان و نيز با عنوان كشف القناع في تراجم أصحاب الإجماع (ج 18، ص 54، ش 648) به طور مستقل فهرست نموده است.
ايشان به نسخه اي از اين كتاب، نشاني داده است.
نسخه خطّي اين كتاب، در كتاب خانه هاي ايران موجود است.
قصير خراساني، محمّد (علم الهدي) (1180 - 1255 ق) .
347. رجال علم الهدي.
مصفّي المقال في مصنّفي علم الرجال، ص 444.
بسطامي در فردوس التواريخ و مراغي در مطلع الشمس، فهرستي از آثار اين مؤلّف را آورده است و هر دو نفر، اين كتاب رجالي را از جمله آثار وي شمرده اند.
كاظمي، عبد النبي (ف 1256 ق) .
348. تكملة نقد الرجال. تحقيق: محمّد صادق آل بحر العلوم، نجف، مطبعة الآداب، 2 ج.
الذريعة، ج 4، ص 417 (ش 1836) .
مؤلّف كتاب در مقدّمه، زندگي نامه خود و استاد خود، سيّد عبد اللَّه شبّر و فهرستي از مأخذهاي مورد مراجعه جهت تأليف اين كتاب را بيان كرده است. سپس بعضي مسائل رجالي را مورد بحث قرار داده است.
متن كتاب در تكميل كتاب نقد الرجال سيّد مير مصطفي تفرشي آورده شده است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 130) ، اين كتاب را با عنوان رجال الشيخ عبد النبي الكاظمي و تكملة نقد الرجال (ج 4، ص 417، ش 1836) هم فهرست نموده است.
بروجني، محمّد حسن (زنده در 1257 ق) .
349. حواشي في أحوال رجال مشيخة من لا يحضره الفقيه.
مصفّي المقال في مصنّفي علم الرجال، ص 134.
اين حاشيه، در بيان احوال رجال موجود در مشيخه كتاب من لا يحضره الفقيه كه مؤلّف آن را با خطّ خود نوشته، آورده شده است.
محقّق تهراني، نسخه اين مشيخه به همراه اين حاشيه را مشاهده كرده و نشاني داده است. ايشان در الذريعة (ج 10، ص 109، ش 228) ، اين حاشيه را با عنوان رجال الشيخ حسن بروجني و تعليقات علي مشيخة من لا يحضره الفقيه، فهرست نموده است.
حسيني خراساني، حسين (زنده در 1258 ق) .
350. تعليقات نقد الرجال.
مصفّي المقال في مصنّفي علم الرجال، ص 155.
محقّق تهراني، نسخه اي از كتاب نقد الرجال تأليف سيّد مير مصطفي تفرشي را كه اين تعليقات بر آن نوشته شده است، مشاهده كرده و نشاني داده است. ايشان در الذريعة (ج 10، ص 111، ش 230) ، اين كتاب را با عنوان رجال السيد حسين، فهرست نموده است.
موسوي شفتي جيلاني، سيّد محمّد باقر (حجة الاسلام اصفهاني) (1175 - 1260 ق) .@#@
351. الرسائل الرجالية، تحقيق: سيد مهدي رجايي، اصفهان: مكتبة مسجد سيّد، 1417 ق، 700 ص، اوّل.
اين كتاب، مشتمل بر بيست رساله درباره اشخاص مورد بحث در علم رجال است و در ضمن بررسي حالات اين رجال، به مباحث تاريخ حيات، مشايخ و شاگردان، طبقه، تأليفات، اقوال علماي رجال، مباحث مدح و ذم، و تمييز مشتركات آنها اشاره شده است.
در ضمن مباحث كتاب، رساله اي در تحقيق مراد از «عدّة» در كتاب الكافي، و پاسخ به يك مسئله در منطق آورده شده است.
در كتاب التراث العربي (ج 10، ص 233) ، رساله مؤلّف در «عدّة» با عنوان «أصحاب العدة»، به طور مستقلْ فهرست شده است.
فهرست اسامي راوياني كه در اين كتاب شرح حال شده اند، عبارت اند از:
ابان، ابوبصير، احمد بن محمّد، حسين بن خالد، سهل بن زياد، عبد الحميد عطار. عمر بن يزيد، محمّد بن خالد، يقطيني، معاويه، ابراهيم بن هاشم، احمد برقي، اسحاق بن عمّار، حمّاد بن عيسي، شهاب بن عبد ربّه، ماجيلويه، محمّد بن اسماعيل، محمّد بن سنان و محمّد بن فضيل.
مقدمه محقّق كتاب در مورد زندگي نامه مؤلّف آمده است.
محقّق تهراني در مصفّي المقال (ص 87) اشاره مي نمايد كه مرحوم محمّد باقر بن جعفر بهاري (م 1333 ق) ، كتابي با عنوان تلخيص الرسائل الرجاليّة را در تلخيص اين كتاب، تأليف نموده است.
ايشان در كتاب الذريعة (ج 2، ص 120، ش 482) ، بحث «عدة» در كتاب الكافي را به طور مستقل و با عنوان أصحاب العدة فهرست نموده است. همچنين اين كتاب را با عنوان رجال السيد محمّد باقر الشفتي (ج 10، ص 98) ، فهرست نموده است.
352. أصحاب الإجماع.
الذريعة، ج 2، ص 119 (ش 476) .
مؤلّف، اين كتاب را به طور مستقل از الرسائل الرجالية تأليف نموده است؛ امّا در ضمن اين كتاب به چاپ رسيده است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 4، ص 57، ش 232) ، اين كتاب را با عنوان تراجم أصحاب الإجماع هم فهرست نموده است.
نسخه خطّي اين كتاب، در كتاب خانه هاي ايران موجود است.
353. رسالة في تحقيق حال أبان بن عثمان. تحقيق: سيّد عبد الكريم محمّد موسوي.
منتشر شده در: تراثنا، ش 53 و 54، محرّم - جمادي الآخرة 1419ق، ص 355 - 442.
نويسنده رساله، در پي آن است كه با ذكر ادلّه مدح و قدح و بررسي قوّت و ضعف هر يك از اين ادلّه، ديدگاه صحيحي در مورد ابان بن عثمان ارائه نمايد.
متن رساله در سه «مقام» آورده شده است كه شامل اين مباحث است:
بيان اقوال و ادلّه اي كه در قدح ابان بن عثمان آورده شده اند و به همراه آن، جواب اين اقوال، بيان شده است؛
اقوال و ادلّه اي كه در مدح اين شخصيت وارد شده است؛
بيان وجه صحّت ادلّه مدح.
در اين رساله، نام مصدر مورد مراجعه، به همراه متن اتّخاذ شده از آن، مشخّص شده است؛
مقدمه محقّق، در بيان سير تدوين كتاب هاي رجالي اهل سنّت و شيعه، و زندگي نامه مؤلّف رساله و روش تحقيق و تصحيح اين رساله آورده شده است و در ذيل رساله، نشاني هاي مصادر مورد مراجعه، مشخص شده اند.
شريعتمدار استر آبادي، محمّد جعفر (1198 - 1263 ق) .
354. الإيجاز في قواعد الدراية والرجال.
الذريعة، ج 2، ص 486 (ش 1906) .
اين كتاب، خلاصه اي از كتاب لبّ اللباب از همين مؤلّف است. لبّ اللباب، مشتمل بر هشت بخش در علم درايه و رجال است. مباحث رجالي اين كتاب، شامل مطالبي در جرح و تعديل، الفاظ مدح و ذم و بررسي كتاب هاي رجالي است.
355. شرح طرق الشيخ الطوسي، تحقيق: علي فرّخ.
انتشار يافته در: ميراث حديث شيعه (دفتر دوم) ، قم: دارالحديث، 1378 ش، ص 497 - 534.
مؤلّف، اسامي راويان موجود در مشيخه التهذيب را به صورت الفبايي تنظيم كرده و سپس عبارت شيخ طوسي در مورد هر راوي را متذكّر شده و به شرح و توضيح آن پرداخته است.
در شرح احوال هر راوي به منابع رجالي مشهور رجوع شده و متن هاي مختصري از اين منابع، بيان شده است و به جهت سهولت، رموزي براي هر يك از اين منابع، اتّخاذ و ذكر شده است.
مقدمه محقّق در معرّفي كتاب است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 14، ص 66، ش 1766) ، اين شرح را با عنوان شرح مشيخة التهذيب والاستبصار، فهرست نموده است.
نسخه خطّي اين كتاب، در كتاب خانه هاي ايران موجود است.
356. لبّ اللباب في علم الرجال، تحقيق: محمّد حسين مولوي.
انتشار يافته در ميراث حديث شيعه (دفتر دوم) ، قم: دار الحديث، 1378 ش، ص 395 - 496.
اين كتاب، مشتمل بر مقدّمه، باب هاي هشتگانه و خاتمه است.
مقدمه كتاب، در بردارنده سه موضوع است: تعريف، موضوع، و نياز به علم رجال.
متن كتاب، شامل هشت باب است كه عبارت اند از:
تعريف خبر؛
اقسام خبر؛
شكل هاي تحمّل حديث؛
مباني علم به جرح و تعديل در رجال حديث؛
بررسي و بيان انواع الفاظ مدح و قدح؛
اسباب جرح و تعديل؛
تعارض جرح و تعديل؛
روش رجوع به كتاب هاي علم رجال و تمييز مشتركات.
خاتمه كتاب، در بردارنده احوال راويان و علماي علم رجال است. مقدمه محقّق نيز شامل ويژگي هاي كتاب و زندگي نامه مؤلّف است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 18، ص 276) ، اين كتاب را با عنوان لباب الألباب و نيز با عنوان رجال المولي محمّد جعفر الاستر آبادي (ج 10، ص 103) فهرست نموده است.
نسخه خطّي اين كتاب، در كتاب خانه هاي ايران موجود است.
357. حاشية علي نقد الرجال.
الذريعة، ج 6، ص 228 (ش 1281) .
اين حاشيه بر كتاب نقد الرجال سيّد مير مصطفي تفرشي آورده شده است.
مرحوم سيّد حسن صدر، از اين حاشيه نقل هايي را آورده و گفته است كه اين حاشيه، بر نسخه اي از همين كتاب نزد فرزند مؤلّف (سيّد ابو جعفر) موجود است.
محقّق تهراني در مصفّي المقال (ص 203) ، از اين كتاب با عنوان تعليقات علي نقد الرجال هم ياد مي نمايد.
358. مجال الرجال.
الذريعة، ج 19، ص 352 (ش 1572) .
مؤلّف، اين كتاب را در علم رجال تأليف كرده است و در رساله خود، در باب «حجية الظن» به آن اشاره نموده است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 121) ، اين كتاب را با عنوان رجال السيد صدر الدين العاملي هم فهرست نموده است.
359. نكت الرجال.
الذريعة، ج 24، ص 304 (ش 1590) .
مؤلّف بر كتاب منتهي المقال ابو علي محمّد بن اسماعيل مازندراني (م 1216 ق) تعليقاتي داشته است كه اين تعليقات، تدوين نشده اند.
سپس مرحوم حسن صدر الدين موسوي عاملي كاظمي، اين تعليقات را تدوين نموده و بر آن، نام نكت الرجال را قرار داده است.
محقّق تهراني در كتاب مصفّي المقال (ص 203) ، از اين كتاب با عنوان التعليقات علي منتهي المقال نام مي برد.
تهراني، محمّد حسين (م 1264 ق) .
360. رجال الشيخ محمّد حسين.
الذريعة، ج 10، ص 111 (ش 231) .
اين كتاب، مشتمل بر شرح حال نوّاب اربعه، شيخ صدوق و شيخ كليني است.
محقّق تهراني، نسخه اي از اين كتاب را مشاهده كرده و نشاني داده است.
نايني، ميرزا محمّد بن محمّد هادي (زنده در 1265 ق) .
361. رجال النائني.
الذريعة، ج 10، ص 154 (ش 278) .
محقّق تهراني در مصفّي المقال (ص 449) ، آورده است كه نسخه اي از اين كتاب را مشاهده كرده و نشاني داده است. ايشان در الذريعة (ج 10، ص 148، ش 273) ، اين كتاب را با عنوان رجال الميرزا محمّد بن محمّد هادي النائني هم فهرست نموده است.
كرمانشاهاني، آقا محمود (م 1269 ق) .
362. أنموذج الرجال.
الذريعة، ج 2، ص 403 (ش 1620) .
مؤلّف، داراي اثري نيز به نام مهمات الأحكام در اصول فقه است.
اين كتاب، مشتمل بر مقدّمه، ابواب و خاتمه است. مؤلّف پس از بيان مباحث اصولي، در باب سوم، مباحثي را در علم رجال، مطرح مي نمايد كه عبارت اند از: بيان احوال رجال ممدوح، مذموم، موثّق و مجهول و... اسامي رجال بر اساس حروف الفبا تنظيم شده اند.
شايان ذكر است كه محقّق تهراني در مصفّي المقال (ص 451) و در الذريعة (ج 23، ص 297) ، در شرح كتاب مهمات الأحكام، اين كتاب را با عنوان كتاب الرجال و نيز با عنوان رجال الآقا محمود (ج 10، ص 149) ، فهرست نموده است.
همچنين در بيان لقب اين مؤلّف در الذريعة (ج 10، ص 149) ، وي را «كرمانشاهاني» و «كرمانشاهي» (ج 23، ص 296) و در مصفّي المقال (ص 451) «بهبهاني» معرّفي نموده است.
محقّق تهراني، نسخه هايي از اين كتاب را مشاهده كرده و نشاني داده است.
رشتي، نصير الدين (م 1270 ق) .
363. كتاب الرجال.
الذريعة، ج 17، ص 275 (ش 257) .
اين كتاب در واقع، تعليقات مؤلّف بر كتاب منهج المقال ميرزا محمّد استر آبادي (م 1026 ق) است.
محقّق تهراني، نسخه اي از اين كتاب را مشاهده كرده و نشاني داده است. وي در مستدركات الذريعة (ص 305، ش 1534) ، اين كتاب را با عنوان الرجال، فهرست نموده است.
هروي خراساني، سيّد مهدي (م 1270 ق) .
364. رجال السيد مهدي الهروي.
الذريعة، ج 10، ص 152 (ش 275) .
اين كتاب، مشتمل بر فهرست و بيان احوال و توصيفات رجال است.
محقّق تهراني، به نسخه اي از اين كتاب را نشاني داده است.
محدث جزايري موسوي تستري (/ شوشتري) ، سيّد محمّد شفيع (1211 - 1274 ق) .
365. حواشي نقد الرجال.
الذريعة، ج 7، ص 111 (ش 584) .
محقّق تهراني متذكّر شده كه نوه مؤلّف به نام سيّد عبد اللَّه جزايري، به شيخ محمّد علي معلم حبيب آبادي از وجود چنين كتابي خبر داده است.@#@
حسيني بروجردي، سيّد حسين بن رضا (1228 - 1276 ق) .
366. المستطرفات من الكني والألقاب والأنساب.
الذريعة، ج 21، ص 11 (ش 3696) .
مؤلّف، ضبط تعدادي از اسامي، كنيه ها و القاب راويان حديث را از كتاب هاي نقد الرجال، منتهي المقال و ديگر كتاب هاي رجالي استخراج نموده است. سپس اصطلاحات علّامه مجلسي در بحار الأنوار و فيض كاشاني در الوافي را به همراه آن آورده است.
اين كتاب به كتاب زبدة المقال از همين مؤلّف، ملحق شده است.
نسخه هاي خطّي اين كتاب، در كتاب خانه هاي ايران موجود است.
367. نخبة المقال في علم الرجال. 252ص، سنگي، جيبي.
اين كتاب، منظومه اي مشتمل بر 1313 بيت در بيان فهرستي از اسامي رجال حديث است؛ ليكن مصنّف از ذكر اسامي راويان مجهول و بيان اسامي و حالات بسياري از متأخّران، اجتناب نموده است. به همين دليل، در تتمه و تكميل آن، مرحوم علي بن عبد اللَّه علياري (م 1327ق) كتاب منتهي الآمال في تتميم زبدة المقال و سپس در شرح نخبة المقال و منتهي الآمال كتاب بهجة الآمال في شرح زبدة المقال و منتهي الآمال را تأليف نموده است.
مرحوم سيّد شهاب الدين مرعشي در شرح نخبة المقال، كتاب منية الرجال في شرح نخبة المقال را تأليف نموده است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 24، ص 99) اين كتاب را با عنوان نخبة المقال في علم الرجال، و نيز با عنوان هاي زبدة المقال في علم الرجال (ج 12، ص 34، ش 189) و رجال السيد حسين بن محمّد رضا (ج 10، ص 112) ، فهرست نموده است.
شايان ذكر است كه محقّق تهراني آورده است كه نام اين كتاب، نخبة المقال في علم الرجال بوده است؛ ليكن در كتاب چاپ شده، عنوان زبدة المقال في علم الرجال آورده شده است.
نسخه هاي خطّي اين كتاب، در كتاب خانه هاي ايران موجود است.
خوانساري، سيّد جعفر بن مهدي (م 1280 ق) .
368. رسالة ابو بصير.
مصفّي المقال في مصنّفي علم الرجال، ص 108.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 104) ، اين كتاب را با عنوان رجال أبي القاسم جعفر الخوانساري هم فهرست نموده است.
انصاري، مرتضي بن محمّد امين (1214 - 1281 ق) .
369. رجال الشيخ مرتضي الأنصاري.
الذريعة، ج 10، ص 150 (ش 275) .
اين كتاب، مشتمل بر فهرستي از اسامي راويان ثقه و ممدوح است كه به روايت آنها عمل مي شود و در اين تأليف، عنواني بيشتر از آنچه در كتاب هاي اصول پنجگانه رجالي آمده، آورده نشده است و مصادر مورد مراجعه، با رموزي مشخّص شده اند.
مؤلّف سپس مشيخه التهذيب و كتاب من لا يحضره الفقيه و فوايد رجالي ديگر را اضافه نموده است.
نسخه هاي خطّي اين كتاب، در كتاب خانه هاي ايران موجود است.
رضوي هندي، سيّد مهدي (م بعد از 1283 ق) .
370. تذكرة العلماء.
الذريعة، ج 4، ص 41 (ش 160) .
اين كتاب در دو جلد تأليف شده است. جلد اوّل، مشتمل بر مقدّمه و بخش اوّل، و جلد دوم، شامل بخش دوم است. مؤلّف در مقدّمه، چگونگي جمع آوري قرآن و علومي را كه مختصّ به ائمه معصوم عليهم السلام است، مورد بحث قرار داده است.
در بخش اوّل كتاب، شرح حال اصحاب و راويان حديث از پيامبرصلي الله عليه وآله و ائمه عليهم السلام تا زمان غيبت صغري ، مورد بحث و بررسي قرار گرفته است.
مؤلّف در بخش دوم، شرح حال علما و محدّثان و مجتهدان مقتدّم و متأخّر و معاصر خود را بيان داشته است.
گفتني است كه مؤلّف در شرح حال هر شخصيت، اقوال ذكر شده در مورد وي را بيان داشته است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 154) ، اين كتاب را با عنوان رجال السيد مهدي علي هم فهرست كرده است.
حايري، ابوالقاسم (زنده در 1284 ق)
371. المشتركات.
الذريعة، ج 21، ص 40 (ش 3855) .
مؤلّف، كتاب را در بيان مشتركات موجود در اسامي رجال و كنيه ها و القاب، تأليف نموده است. وي پس از نسخه برداري از كتاب رجال الشيخ عبد اللطيف الجامعي (م 1050 ق) ، كتاب المشتركات خود را به آن ملحق نموده است.
محقّق تهراني اظهار مي دارد كه بين رجال الجامعي و المشتركات، فرق هاي زيادي وجود دارد كه مؤلّف با خطّ خود، آنها را بيان داشته است و در تكميل و تأليف كتاب خود، نقل قول هايي را از كتاب هاي جامع الرواة محمّد اردبيلي و المشتركات محمّد امين كاظمي و همچنين نقل قول هاي زيادي از مرحوم استر آبادي و سيّد مير مصطفي تفرشي آورده است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 93) ، اين كتاب را با عنوان رجال المولي أبي القاسم الحائري هم فهرست نموده است.
محلّاتي شيرازي، محمّد علي (م 1284 ق) .
372. ترجمة محمّد بن سنان.
الذريعة، ج 4، ص 164 (ش 812) .
محقّق تهراني، نسخه اي از اين كتاب را مشاهده كرده و نشاني داده است. ايشان در الذريعة (ج 10، ص 134) ، اين كتاب را با عنوان رجال المولي محمّد علي هم فهرست نموده است.
شيرواني در بندي، آغا (/ آقا) بن رمضان (م 1286 ق) .
373. خزائن الأحكام.
الذريعة، ج 7، ص 152 (ش 825) .
اين كتاب در شرح الدّرة ي مرحوم بحر العلوم، آورده شده است كه بنابر گفته مؤلّف آن، مشتمل بر صد هزار سطر است.
محقّق تهراني در كتاب مصفّي المقال (ص 3) مي گويد كه جلد سوم اين كتاب، در بردارنده بسياري از مباحث درايه و قواعد رجالي است.
374. القواميس في علم الرجال.
الذريعة، ج 17، ص 199 (ش 1059) .
اين كتاب، مشتمل بر دو فصل است. فصل اوّل، شامل فهرستي از راويان و رجال حديث است كه در پانزده طبقه تنظيم شده اند و در فصل دوم، در «تمييز مشتركات»، مباحثي مطرح شده است.
محقّق تهراني، نسخه هاي متعددي از اين كتاب را مشاهده كرده و نشاني داده است. ايشان در كتاب مصفّي المقال (ص 3) ، اين كتاب را با عنوان قواميس القواعد و نيز با عنوان هاي طبقات الرواة (ج 15، ص 148، ذيل 979) و رجالي المولي آقا الدربندي (ج 10، ص 97) فهرست نموده است.
تهراني حايري، عبد الحسين (م 1286 ق) .
375. طبقات الرواة.
الذريعة، ج 15، ص 149 (ش 982) .
اين كتاب، مشتمل بر فهرستي از راويان حديث است كه بر اساس طبقات آنها در اسناد روايات، تنظيم شده اند.
محقّق تهراني مي گويد كه شاگرد ايشان مرحوم نوري گفته است كه اين كتاب، به طور كامل و تام نوشته نشده است. ايشان در الذريعة (ج 10، ص 124) ، اين كتاب را با عنوان رجال الشيخ عبد الحسين و تعليقات منتهي المقال هم فهرست نموده است.
اصفهاني، سيّد اسد اللَّه (م 1290 ق) .
376. رجال السيد أسداللَّه الإصفهاني.
الذريعة، ج 10، ص 95 (ش 188) .
محقّق تهراني متذكّر شده است كه سيّد اسداللَّه اصفهاني، فرزند حجة الاسلام شفتي است و فرزند اين مؤلّف، سيد محمّد باقر، به ايشان گفته است كه اين كتاب، در كتاب خانه وي موجود است. ايشان همچنين در كتاب مصفّي المقال (ص 77) آورده است كه حسن بن هادي موسوي عاملي در كتاب تكملة أمل الآمل، از اين كتاب، نام برده است.
شريعتمدار رشتي، ميرزا رفيع (1211 - 1292 ق) .
377. رجال الآقا رفيع شريعتمدار.
الذريعة، ج 10، ص 117 (ش 241) .
محمّد حسن خان اعتماد السلطنة (م 1313) ، در كتاب المآثر والآثار (ص 151) ، در شرح حال مؤلّف آورده است كه وي، داراي كتاب هايي در رجال است.
قايني حسيني، سيّد ابوطالب (م 1293 ق) .
378. الفوائد الغروية. (1)
اين كتاب، مشتمل بر دو بخش است: بخش اوّل، شامل فوايدي در علم رجال، و بخش دوم، شامل فوايدي در علم درايه است.
فوايد رجالي موجود در بخش اوّل عبارت اند از:
بيان كنيه و القاب پيامبرصلي الله عليه وآله و ائمه معصوم عليهم السلام در اخبار؛
شرح حال قدمايي كه در علم رجال صاحب تأليف بوده اند؛
معناي رمزهاي مصطلح و متداول در كتب رجالي؛
چگونگي رجوع به كتب رجالي؛
تمييز مشتركات؛
معناي برخي از الفاظ موجود در شرح حال راويان؛
شرح حال جماعتي از رجال حديث و محدّثان؛
طُرُق صاحبان كتاب هاي حديثي در ذكر اسناد حديث؛
روش قدما و متأخّران در بررسي اعتبار اسناد روايات؛
مراد از «عدّة» در الكافي؛
رمزهاي كتاب ها و اصولي كه علّامه مجلسي در بحار الأنوار از آنها نقل قول آورده است؛
ضبط اسامي، القاب، كنيه ها و اوصافي كه مورد اشتباه واقع شده اند؛
فِرَق و مذاهب.
بخش دوم در علم درايه، شامل مباحث زير است:
تعريف علم درايه؛
اقسام خبر به اعتبار سند؛
طُرُق تحمّل حديث.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 16، ص 351، ش 1635) ، اين كتاب را با عنوان الفوائد الغروية و نيز با عنوان رجال السيد أبي طالب (ج 10، ص 92، ش 176) فهرست نموده است.
در شرح اين كتاب، مرحوم شيخ محمّد باقر قايني بيرجندي (م 1352ق) ، كتاب العوائد الغروية في شرح الفوائد الغروية را تأليف نموده است.
كجوري، محمّد مهدي (م 1293ق) .
379. فوائد الرجالية. جمال الدين كجوري، 221 ص.
اين كتاب، در بردارنده مطالب زير است:
مقدمه مؤلّف، در تعريف علم رجال و حجّيت اخبار است.
در متن كتاب، در سه باب، مباحث ذيل مورد بحث واقع شده اند:
باب اوّل، كيفيت رجوع به كتاب هاي رجالي؛
باب دوم، بيان طايفه اي از اصطلاحات متداول در شرح حال رجال؛
باب سوم، تمييز مشتركات در اسامي، القاب و كنيه ها؛
سپس در خاتمه مباحثي در درايه و اقسام خبر و شرايط تحمل حديث، بيان شده است.
طباطبايي تبريزي، سيّد محمّد حسين بن علي اصغر (م 1294 ق) .@#@
380. تصحيح سند تفسير العسكري.
الذريعة، ج 4، ص 195 (ش 967) .
381. شرح عدّة الكليني في الكافي.
مصفّي المقال في مصنّفي علم الرجال، ص 156.
اين شرح در بيان مفهوم تعبير «عدّة» در اسناد كتاب الكافي شيخ كليني نوشته شده است.
نسخه خطّي اين كتاب، در كتاب خانه هاي ايران موجود است.
382. شرح مشيخة الفقيه.
الذريعة، ج 14، ص 67 (ش 1770) .
محقّق تهراني در الذريعة (ج 4، ص 69) ، اين كتاب را با عنوان ترتيب مشيخة من لا يحضره الفقيه و نيز با عنوان رجال السيد محمّد حسين بن علي اصغر (ج 10، ص 113) ، فهرست نموده است. ايشان نسخه اي از اين شرح را مشاهده كرده و نشاني داده است.
نسخه خطّي اين كتاب، در كتاب خانه هاي ايران موجود است.
طُرَيحي، عبد الحسين (م 1295 ق) .
383. متقن المقال.
الذريعة، ج 19، ص 68 (ش 372) .
مؤلّف در تلخيص كتاب جامع المقال فخر الدين طُرَيحي (م 1085 ق) ، اقدام به تأليف اين كتاب نموده است و در مواردي كه مطالب از نظر ايشان داراي نقصان بوده است، مطالبي را بيان داشته است. از جمله، ضبط بعضي از اسامي مشخّص شده اند.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 124) ، اين كتاب را با عنوان رجال الشيخ عبد الحسين هم فهرست نموده است.
طبيب تهراني نجفي، علي بن خليل (1226 - 1297 ق) .
384. حاشية علي منتهي المقال في علم الرجال.
الذريعة، ج 6، ص 222 (ش 1247) .
اين حاشيه بر كتاب منتهي المقال ابو علي محمّد بن اسماعيل مازندراني (م 1216 ق) آورده شده است.
مرحوم صدر در اجازه مبسوطي كه براي محقّق تهراني نوشته، به اين حاشيه اشاره نموده است.
385. سُبل الهداية في علم الدراية.
الذريعة، ج 12، ص 135 (ش 915) .
مؤلّف در ابتدا، نياز به علم رجال و موضوع اين علم را مطرح مي نمايد. سپس در سه باب مختلف، مباحث ذيل را مورد بحث قرار مي دهد:
اقسام حديث؛
شرايط راوياني كه احاديث آنها مورد قبول است؛
طُرُق تحمّل حديث.
پس از آن با بيان عنوان «فائدة»، احوال بعضي از رجال را مورد بررسي قرار مي دهد.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 16، ص 338، ش 1569) ، اين كتاب را با عنوان الفوائد الرجالية هم فهرست نموده و احتمال داده است كه اين دو عنوان، شامل يك كتاب باشند. ايشان به نسخه اي از اين كتاب، نشاني داده است.
نسخه خطّي اين كتاب، در كتاب خانه هاي ايران موجود است.
386. شرح الفوائد الرجالية.
الذريعة، ج 13، ص 387 (ذيل ش 1455) .
اين شرح بر الفوائد الرجالية ي وحيد بهبهاني آورده شده است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 6، ص 39 و ج 13، ص 150) ، اين شرح را با عناوين حاشية علي تعليقة البهبهانية و شرح تعليقة الرجال فهرست نموده است. همچنين ايشان نسخه هاي متعددي از اين كتاب را در كتاب خانه هاي مختلف، مشاهده كرده و نشاني داده است.
نسخه خطّي اين كتاب، در كتاب خانه هاي ايران موجود است.
اصفهاني حايري، محمّد تقي (1227 - 1299 ق) .
387. نهاية الآمال في كيفية الرجوع إلي علم الرجال.
الذريعة، ج 24، ص 393 (ش 2105) .
در مقدّمه، تعريف، موضوع و وجه نياز به علم رجال، مورد بحث واقع شده است.
متن كتاب در شش باب تنظيم شده است كه فهرست عناوين آنها عبارت اند از:
وجه اعتبار قول علماي رجال و شرح حال 33 نفر از ايشان؛
چگونگي استخراج شرح حال از كتاب هاي رجالي؛
الفاظ مدح و قدح و اسامي فرق و مذاهب؛
«عدّة» و راويان ديگري كه در اسناد روايات هستند؛
اصحاب اجماع؛
راوياني كه مورد بحث و اختلاف اند.
خاتمه كتاب، در شرح حال مؤلّف است.
نسخه هاي خطّي اين كتاب، در كتاب خانه هاي ايران موجود است.
حسيني جزايري، سيّد علي بن حسن (م 1300 ق) .
388. حسن المقال في أحوال الرجال.
الذريعة، ج 7، ص 16 (ش 70) .
محقّق تهراني، نسخه اي از اين كتاب را در اختيار داشته است.
حكيم نجفي، علي (م 1300 ق) .
389. حواشي علي رجال الكبير.
مصفّي المقال في مصنّفي علم الرجال، ص 316.
اين حاشيه بر كتاب منهج المقال، معروف به رجال الكبير محمّد استر آبادي نوشته شده است.
شيخ محمّد كوفي در كتاب الشجرة الطيبة، نام اين حاشيه را در فهرست آثار اين مؤلّف آورده است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 137، ش 259) ، اين كتاب را با عنوان رجال السيد علي هم فهرست نموده است.
قزويني حلّي، سيّد مهدي (م 1300 ق) .
390. رجال السيد مهدي القزويني الحلّي.
الذريعة، ج 10، ص 152 (ش 276) .
مؤلّف در السبائك المذهبة و مرحوم شيخ محمّد كوفي در الشجرة الطيبة به وجود اين كتاب، اشاره نموده اند.
موسوي شيرازي، محمّد رضا بن اسماعيل (زنده در 1300 ق) .
391. الوجيزة في الرجال.
الذريعة، ج 25، ص 49 (ش 248) .
اين كتاب، منتخبي از كتاب خلاصة الأقوال علّامه حلّي است كه در حاشيه كتاب مدائن العلوم - كه از ديگر تأليف هاي همين مؤلّف است و به چاپ رسيده - آورده شده است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 116) ، اين كتاب را با عنوان رجال السيد محمّد رضا هم فهرست نموده است.
آل كشكول، محمّد علي (ق 13) .
392. اكمال منتهي المقال.
الذريعة، ج 2، ص 283 (ش 1149) .
مؤلّف، كتاب را در تكميل منتهي المقال ابو علي محمّد بن اسماعيل سينايي حايري تأليف كرده است؛ چون در كتاب منتهي المقال، فهرست اسامي راويان مجهول آورده نشده است.
مؤلّف در مقدمه كتاب، وجه نياز به ذكر راويان مجهول را بيان داشته و در متن كتاب، علاوه بر ذكر مجاهيل، اسامي راويان معلومي را كه در منتهي المقال آورده نشده، اضافه كرده است.
محقّق تهراني در الذريعة (ج 10، ص 137) ، اين كتاب را با عنوان رجال الشيخ محمّد علي فهرست نموده است.
نسخه خطّي اين كتاب، در كتاب خانه هاي ايران موجود است.
393. تمييز المشتركين.
مصفّي المقال في مصنّفي علم الرجال، ص 305.
اين كتاب، مشتمل بر شرح حال بسياري از راويان احاديث است كه در مورد آنها اشتباه وجود دارد. اسامي راويان، بر اساس حروف الفبا تنظيم شده است.
394. التنبيهات السنية في المصطلحات الرجالية.
الذريعة، ج 4، ص 452 (ش 3014) .
اين كتاب، مشتمل بر بيان فهرستي از اصطلاحات رجالي است.
مرحوم محمّد علي آل كشكول در الإكمال، نقل قول هايي از اين كتاب آورده است.
395. حديقة النظار (/ الأنظار) في مشيخة الفقيه والتهذيب والاستبصار.
الذريعة، ج 6، ص 390 (ش 2429) .
مصنّف، نام كتاب را حديقة الأنظار... ناميده است؛ امّا اين كتاب، مشهور به حديقة النظار است و محقّق تهراني، اين كتاب را با هر دو نام آن، فهرست نموده است.
متن كتاب، در تكميل مشيخه كتاب من لا يحضر والتهذيب و الاستبصار آورده شده است.
396. الفوائد الغاضرية في علم الرجال و مصطلحات المحدّثين.
الذريعة، ج 16، ص 351 (ش 1634) .
اين كتاب، مشتمل بر مقدّمه، فوايد و خاتمه است.
در مقدّمه، به اين مباحث اشاره شده است: تعريف، موضوع، و وجه نياز به علم رجال، كه مؤلّف در قسمت اخير، اطّلاع بر اين علم را از شرايط اجتهاد مي داند.
در قسمت فوايد رجالي، اين مباحث مورد بررسي واقع شده اند: كيفيت رجوع به علم رجال؛
چگونگي علاج تعارض در اقوال؛
تمييز مشتركات به همراه ذكر بعضي از مميّزات؛ بررسي و بحث در مورد بعضي از رجال كه مورد اشتباه واقع مي شوند.
اين اسامي بر اساس حروف الفبا تنظيم شده اند.
در خاتمه، تاريخ حيات معصومان عليهم السلام به طور مفصّل مورد بحث واقع شده است.
محمّد باقر شوشتري (م 1327 ق) ، خاتمه اين كتاب را تلخيص نموده است و محقّق تهراني در مصفّي المقال (ص 89) ، اين تلخيص را با عنوان تلخيص خاتمة الفوائد الغاضرية فهرست نموده است.
احسايي، محمّد بن احمد بن زين الدين (ق 13) .
397. رسالة في مسائل الدراية والرجال.
مصفّي المقال في مصنّفي علم الرجال، ص 428.
بعض المتأخّرين (ق 13) .
398. شرح وجيزة الرجال.
الذريعة، ج 14، ص 169 (ش 2034) .
اين شرح بر كتاب الوجيزة ي علّامه مجلسي (م 1111 ق) آورده شده است و شارح، تنها تا شرح حال «بيان» از حرف «باء» را آورده است.
محقّق تهراني، نسخه اي از اين شرح را نشاني داده است.
جزايري، سيّد شفيع بن محمّد بن عبد الكريم (ق 13) .
399. رجال السيد شفيع.
الذريعة، ج 10، ص 119 (ش 244) .
اين كتاب، مشتمل بر تعليقات مؤلّف بر كتاب نقد الرجال سيّد مير مصطفي تفرشي (زنده در 1021 ق) است.
محقّق تهراني، به نسخه اي از اين كتاب، نشاني داده است.
حايري، درويش علي (ق 13) .
400. تكلمة رجال أبي علي.
الذريعة، ج 4، ص 413 (ش 1820) .
مؤلّف، اين رساله را در تكميل كتاب منتهي المقال، معروف به رجال أبي علي تأليف ابو علي محمّد بن اسماعيل مازندراني حايري آورده است؛ زيرا مؤلّف منتهي المقال، از بيان فهرست اسامي بسياري از رجال، به گمان آن كه مجهول اند و فايده اي در ذكر رجال مجهول وجود ندارد، اجتناب نموده است.
محقّق تهراني در مصفّي المقال (ص 170) ، اين كتاب را با عنوان ذكر المجاهيل و در الذريعة (ج 10، ص 115، ذيل ش 239) با عنوان رجال الشيخ درويش علي الحائري هم فهرست نموده است.
دلبزي، حسن بن محمّد قاسم (ق 13) .
401. تعليقات و حواشي رجالية علي رجال عبد اللطيف الجامعي.
مصفّي المقال في مصنّفي علم الرجال، ص 151.
مؤلّف، اين تعليقات و حواشي را بر كتاب رجال الشيخ عبد اللطيف الجامعي عبد اللطيف حويزي (م 1050 ق) آورده است.@#@
محقّق تهراني، نسخه اي از اين حواشي را مشاهده كرده و نشاني داده است.
رضوي، سيّد محمّد (محمّد قصير) (ق 13) .
402. رجال السيد محمّد بن معصوم الرضوي.
الذريعة، ج 10، ص 147 (ش 272) .
نوروز علي بسطامي (م 1309 ق) - كه از شاگردان مؤلّف بوده است - در فردوس التواريخ، نام اين كتاب را در فهرست آثار وي آورده است.
قاضي دزفولي، محمّد (ق 13) .
403. أساس المطالب.
مصفّي المقال في مصنّفي علم الرجال، ص 443.
اين كتاب، مشتمل بر بعضي از مسائل درايه و مباحث رجالي است كه از املائات شيخ انصاري تهيه شده است.
محقّق تهراني، نسخه اي از اين كتاب را مشاهده كرده و نشاني داده است.
لاهيجاني، صفر علي (ق 13) .
404. رجال المولي صفر علي.
الذريعة، ج 10، ص 122 (ش 247) .
مرحوم تنكابني - كه از شاگردان مؤلّف بوده است - در قصص العلماء، در شرح حال مؤلّف آورده است كه وي داراي رساله اي در درايه و بعضي از مباحث رجال است.
مفيد هزار جريبي، احمد بن محمّد (ق 13) .
405. جواهر الكلمات فيما يتعلق بأحوال الرواة.
الذريعة، ج 5، ص 278 (ش 1302) .
اين كتاب، مشتمل بر مقدّمه و چند مقصد است. در مقدّمه، تعريف علم رجال، موضوع و غايت اين علم، مورد بحث واقع شده است.
و متن كتاب درباره بررسي احوال راويان حديث است.
محقّق تهراني، نسخه هايي از اين كتاب را مشاهده كرده و نشاني داده است.
موسوي تنكابني، سيّد محمّد مهدي (ق 13) .
406. الرشحات.
الذريعة، ج 11، ص 234 (ش 1424) .
محقّق تهراني مي گويد كه مؤلّف كتاب الرشحات، در آخر كتاب خود به نام خلاصة الأخبار، نام اين كتاب را ذكر كرده و اشاره مي نمايد كه اين كتاب، در علم رجال تأليف شده است.
ايشان در الذريعة (ج 10، ص 152) ، اين كتاب را با عنوان رجال السيد مهدي هم فهرست نموده است.
نظام الدوله، ميرزا علي محمّد خان (ق 13) .
407. رجال الميرزا علي محمّد خان.
الذريعة: 10 / 138.
مؤلّف، مجموعه اي را مشتمل بر شرح حال بيست و چند نفر از بزرگان راويان حديث از اهل سنّت را آورده است. اسامي بعضي از اين راويان عبارت اند از: ابو هريره، ابو موسي، ابو البختري، مغيره، عمران بن طحان، عمرو بن حريث، ثمرة بن جندب و يحيي بن اكثَم.
محقّق تهراني، نسخه اي از اين مجموعه شرح حال را نشاني داده است.
رسول طلائيان - مأخذشناسي رجال شيعه، ص 145
مطالب مرتبط :
* نام و نام خانوادگی :
* متن نظر :