امروز:
دوشنبه 1 خرداد 1396
بازدید :
357
پیگیری مصرانه فدک با مقام بلند حضرت زهرا سلام الله علیها منافاتی ندارد

فدك سرزمين آباد و حاصلخيزي بود كه در نزديكيِ خيبر قرار داشت و فاصلة آن با مدينه حدود 140 كيلومتر بود. كه پس از دژهاي خيبر نقطة اتكاء يهوديان حجاز به شمار مي رفت. سپاه اسلام پس از آنكه يهوديان را در خيبر و وادي القراي و تيما در هم شكست براي پايان دادن به قدرت هاي يهودي در اين سرزمين _ كه كانون خطر و توطئه براي اسلام بود _ سفيري بنام «محيط» پيش سران فدك فرستادند. يوشع بن نون كه رياست منطقه را بر عهده داشت صلح و تسليم را بر نبرد توجيح داد[1] و فدك را به پيامبر تسليم نمود. طبق دستور خداوند متعال و شريعت مقدس اسلام سرزمين هايي كه در اسلام به وسيلة جنگ و قدرت نظامي گرفته مي شود متعلق به عموم مسلمانان است و ادارة آن به دست فرمانرواي اسلام مي باشد. ولي سرزميني كه بدون هجوم نظامي و اعزام نيرو به دست مسلمانان مي افتد مربوط به شخص پيامبر _ صلّي الله عليه و آله _ و امام پس از وي مي باشد و اختيار اين نوع سرزمين ها با اوست.
محدثان و مفسران شيعه و گروهي از دانشمندان سني مي نويسند: وقتي كه آية «و آتِ ذي القربي حقّه»[2] نازل شد پيامبر مأمور گرديد حق ذي القربي را ادا نمايد در همين هنگام پيامبر اكرم _ صلّي الله عليه و آله _ فدك را به
فاطمه (س) بخشيد.
منظور از بخشيدن اين مِلك دو چيز بود:
1. زمامداري مسلمانان پس از درگذشت پيامبر اسلام _ صلّي الله عليه و آله _ طبق تصريح مكرر پيامبر با اميرالمؤمنان علي _ عليه السلام _ بود و چنين مقام و منصبي به هزينة سنگيني نياز دارد. علي _ عليه السلام _ براي حفظ اين مقام و منصب مي توانست از درآمد فدك حداكثر استفاده را بنمايد. گويا دستگاه خلافت از اين پيش بيني مطلع شده بود كه در همان روزهاي نخست فدك را از دست خاندان پيامبر بيرون آورد.
2. دودمان پيامبر بايد پس از رحلت پيامبر به صورت آبرومندي زندگي كنند و حيثيت و شرف پيامبر محفوظ بماند. براي اين هدف پيامبر _ صلّي الله عليه و آله _ فدك را به دختر خود بخشيد.[3]
اما چرا حضرت زهرا (س) براي گرفتن فدك اصرار داشت و تلاش مي كرد؟ آيا حضرت زهرا (س) دنبال مال دنيا و ثروت بود يا اينكه حضرت زهرا (س) دنبال چيز ديگري فراتر از زمين و املاك بود؟
در جواب بايد گفت كه بحث حضرت زهرا (س) بحث زمين نبود بلكه با توجه به پاسخ موسي بن جعفر _ عليهما السلام _ به مهدي عباسي، خلافت و وصايت حضرت رسول اكرم _ صلّي الله عليه و آله _ بود. وقتي مهدي خليفة عباسي از حضرت خواست كه حدود فدك را بگويد تا آنرا به آنها باز گرداند حضرت فرمود يك سمت آن كوه اُحد، سمت ديگرش عريش مصر و مرز سوم آن درياي احمر و مرز چهارمش دومة الجندل است. مهدي عباسي برآشفت كه آيا اين ها كه گفتي حدود فدك است؟ امام فرمود: آري همة اين سرزمين ها از مناطقي است كه با لشگركشي و جنگ باز ستانده نشده است.[4]
لذا منظور امام عليه السلام كه اين سرزمين ها كه بدون جنگ و اعزام نيرو به دست مسلمين افتاده است جزء اموال امام و خليفة رسول خداست و تو خليفة واقعي پيامبر نيستي، بلكه لباس خلافت و جانشيني پيامبر _ صلّي الله عليه وآله _ هستي و اين حق ماست كه تو غصب كرده اي. پس فدك سند مظلوميت حضرت زهرا (س) و اهل بيت و رسوايي و ننگ خلفاست.
حضر فاطمه (س) به بهانة غصب فدك در پي باز ستاندن حق غصب شدة امير مؤمنان بود و لذا به همين منظور مستدل و مبرهن و محكم و قاطع سخن مي گفت و خليفه را رسوا، مردم را هشدار و انصار را تحريك مي كرد.
تلاش حضرت زهرا (س) براي پس گرفتن فدك و دادخواهي هاي ايشان به اين منظور بود كه مردم را آگاه نمايد كه جانشين و وصي پدر بزرگوار ايشان كسي جز علي _ عليه السلام _ نيست و اين ها كساني هستند كه نه تنها اموال دختر پيامبر را غصب كرده اند بلكه خلافت را نيز به غارت برده اند. و به خاطر همين است كه حضرت خطبه مي خواند و دادخواهي مي كند و از مظلوميت امير المؤمنين سخن مي داند. قابل ذكر است كه خود فدك هم به خاطر همان اهدافي كه پيامبر از بخشيدن آن به دخترش داشت، اهميت به سزايي داشت و چشم پوشي از آن به منزلة سست كردن اقتصاد اهل بيت و شيعيان آنها بود. علاوه بر اينكه امام علي _ عليه السلام _ مي توانست با صرف اين اموال در مواردي مثل آزاد كردن بردگان، كمك به انسان هاي ضعيف النفس و ... قلب هاي آنان را به ولايت متمايل كند و با دستگيري و كمك به شيعيان مستمند از فشارهاي مالي كه گاهي باعث تمايل آنان به غاصبان ولايت مي شد جلوگيري نمايند. بنابراين اصرار بر پس گيري فدك براي بهره برداري محض نبود بلكه صرف گسترش مكتب اهل بيت _ عليه السلام _ بود.

معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر:
1. فدك، آيت الله استادي.
2. رنج ها و فريادهاي فاطمه (س)، ترجمة بيت الاحزان، شيخ عباس قمي.

پی نوشت ها:
[1] . فرازهايي از تاريخ پيامبر اسلام، استاد جعفر سبحاني، ص 403، نشر مشعر، چاپ دوم، اسفند 73.
[2] . سورة اِسراء، آيه 26.
[3] . فرازهايي از تاريخ پيامبر اسلام، ص 406.
[4] . چشمه در بستر، مسعود پورسيدآقايي، ص 165، انتشارات حضور، چاپ چهارم، بهار 84.

مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات حوزه علمیه قم
مطالب مرتبط :
نام و نام خانوادگی :
پست الکترونیک :
متن نظر :