امروز:
پنج شنبه 30 شهريور 1396
بازدید :
1252
غيبت صغري و كبري امام مهدي (عج)
غيبت امام مهدي ـ عجل الله تعالي فرجه ـ به دو دوره تقسيم مي شود: «غيبت صغري» و «غيبت كبري».
غيبت صغري از سال 260 هجري (سال شهادت امام يازدهم) تا سال 329 (سال در گذشت آخرين نايب خاص امام) يعني حدود 69 سال بود. [1]در دوران غيبت صغري، ارتباط شيعيان با امام بكلي قطع نبود و آنان، به گونه اي خاص و محدود، با امام ارتباط داشتند.
توضيح آنكه: در طول اين مدّت، افراد مشخصي (كه ذكرشان خواهد آمد) به عنوان «نايب خاص» با حضرت در تماس بودند و شيعيان مي توانستند به وسيله آنان مسائل و مشكلات خويش را به عرض امام برسانند و توسط آنان پاسخ دريافت دارند و حتي گاه به ديدار امام نائل شوند. ازينرو مي توان گفت در اين مدّت، امام، هم غايب بود و هم نبود.
اين دوره را مي توان دوران آماده سازي شيعيان براي غيبت كبري دانست كه طي آن، ارتباط شيعيان با امام، حتي در همين حد نيز قطع شد و مسلمانان موظف شدند در امور خود به نايبان عام آن حضرت، يعني فقهاي واجد شرائط و آشنايان به احكام اسلام، رجوع كنند.
اگر غيبت كبري يكباره و ناگهان رخ مي داد، ممكن بود موجب انحراف افكار شود و ذهنها آماده پذيرش آن نباشد. اما گذشته از زمينه سازيهاي مدبرانه امامان پيشين، در طول غيبت صغري، بتدريج ذهنها آماده شد و بعد، مرحله غيبت كامل آغاز گرديد. همچنين امكان ارتباط نايبان خاص با امام در دوران غيبت صغري، و نيز شرفيابي برخي از شيعيان به محضر آن حضرت در اين دوره، مسئله ولادت و حيات آن حضرت را بيشتر تثبيت كرد. [2]با سپري شدن دوره غيبت صغري، غيبت كبري و دراز مدّت امام آغاز گرديد كه تاكنون نيز ادامه دارد و پس از اين نيز تا زماني كه خداوند اذن ظهور و قيام به آن حضرت بدهد، ادامه خواهد داشت.
غيبت دو گانه امام دوازدهم ـ عجل الله تعالي فرجه ـ، سالها پيش از تولد او توسط امامان قبلي، پيشگويي شده و از همان زمان توسط راويان و محدثان، حفظ و نقل و در كتابهاي حديث ضبط شده است كه به عنوان نمونه به نقل چند حديث در اين زمينه اكتفا مي كنيم:
1. امير مؤمنان - عليه السلام - فرمود:
(امام) غايب ما، دو غيبت خواهد داشت كه يكي طولاني تر از ديگري خواهد بود. در دوران غيبت او، تنها كساني در اعتقاد به امامتش پايدار مي مانند كه داراي يقيني استوار و معرفتي كامل باشند.[3]
2. امام باقر - عليه السلام - فرمود:
(امام) قائم دو غيبت خواهد داشت كه در يكي از آن دو: خواهند گفت: او مرده است...[4]
3. ابوبصير مي گويد، به امام صادق - عليه السلام - عرض كردم: امام باقر مي فرمود: قائم آل محمد ـ عجل الله تعالي فرجه ـ دو غيبت خواهد داشت كه يكي طولاني تر از ديگري خواهد بود.
امام صادق - عليه السلام - فرمود: بلي، چنين است...[5]
4. حضرت صادق - عليه السلام - فرمود:
امام قائم دو غيبت خواهد داشت: يكي كوتاه مدّت و ديگري دراز مدّت...[6]
سير تاريخ، صحت اين پيشگوييها را تأييد كرد و همچنانكه پيشوايان قبلي فرموده بودند، غيبتهاي دو گانه امام عينيت يافت.

[1] مرحوم شيخ مفيد آغاز غيبت صغري را از سال تولد آن حضرت (سال 255) حساب كرده است (الاًرشاد، ص 346) و با اين محاسبه، دوران غيبت صغري، 75 سال مي شود طبعاً نظريه مرحوم مفيد از اين لحاظ بوده است كه حضرت مهدي در زمان حيات پدر نيز حضور و معاشرت چنداني با ديگران نداشته و از نظر كلي غايت محسوب مي شده است گويا بر اساس همين ملاحظه است كه محققاني مانند: طبرسي، سيد محسن امين، و آيت الله سيد صدر الدين صدر نيز آغاز غيبت صغري را از سال ميلاد آن حضرت، و مدّت آن را 74 سال دانسته اند (اًعلام الوري، ص 444 - اعيان الشيعة، بيروت، دار التعارف للمطبوعات، ج 2، ص 46 - المهدي،، بيروت، دار الزهرأ، 1398 ه ق، ص 181)
[2] صدر، سيد صدر الدين، المهدي،، بيروت، دار الزهرأ، 1398 ه ق، ص 183 - پيشواي دوازدهم امام زمان، نشريه مؤسسه در راه حق، ص 38
[3] شيخ سليمان قندوزي، ينابيع المودّة، بيروت، مؤسسة الأعلمي للمطبوعات، ج 3، باب 71، ص 82
[4] نعماني، همان كتاب، ص 173
[5] نعماني، همان كتاب، ص 173
[6] نعماني، همان كتاب، ص 170 نيز رك به: منتخب الأثر، فصل 2، باب 26، ص 251 - 253
مهدي پيشوايي ـ سيره پيشوايان، ص673
مطالب مرتبط :
* نام و نام خانوادگی :
* متن نظر :