امروز:
دوشنبه 2 مرداد 1396
بازدید :
1513
اعتقاد به امامت در سيره امامان
پيامبران الهي همگي داراي جانشين بوده‌اند؛‌ و اين از سنتهاي خداوند متعال مي‌باشد گرچه اوصياي بعضي از انبياي پيشين خود نبي و پيامبر بوده‌اند،‌ اما بسياري از جانشينان انبيا،‌ اوصياي خاصي بوده‌اند كه به مقام نبوت برگزيده نشده‌اند،‌ ولي هدايت قوم را پس از رحلت آن پيامبر بر عهده مي‌گرفته‌اند و به عنوان جانشين پيامبر،‌ اجراي دستورات شريعت آن پيامبر را عهده‌دار مي‌شدند و اين امر، خود حكايت از اهميت و جايگاه والاي زعامت و رهبري جامعه دارد،‌ به گونه‌اي كه شأن و جايگاه آن،‌ چنان والاست كه به مردم واگذار نشده است تا هركس را كه خود مي‌خواهند انتخاب نمايند؛ زيرا واگذاري اين امر به مردم دو محذور عمده در پي خواهد داشت:‌
اول، ايجاد حساسيت،‌ اختلاف و دو دستگي در ميان مردم مي نمايد.
دوم: مردم داراي شناخت دقيق ئو واقعي از افراد نيستند،‌ تا بتوانند فرد اصلح‌ را براي اجراي دستورات ديني و رهبري مردم انتخاب نمايند؛‌ بنابراين در طول تاريخ،‌ انبيا اوصياي خود را به اسم و به طور دقيق مشخص مي‌كرده‌اند. [1]
اين شيوه در همه شرايع پيشين جاري بوده و سنّت پيامبر مكرّم اسلام (صلي الله عليه وآله) نيز بر همين سنت الهي بنا شده است.
پيامبر گرامي اسلام (صلي الله عليه وآله) از نخستين روز دعوت آشكار خويش، امامت و رهبري پس از خود را مطرح كردند و فرمودند: هركس در اين مجلس مرا تصديق نمايد و به گفته‌هاي من ايمان آورد او پس از من جانشين من خواهد بود و به گواهي و شهادت تاريخ،‌ غير از علي بن ابيطالب (عليه السّلام) كسي ديگر گفته‌هاي پيامبر (صلي الله عليه وآله) را تصديق نكرد و نداي پيامبر (صلي الله عليه وآله) را لبيك نگفت و پيامبر نيز وصايت و جانشيني علي بن ابيطالب را اعلان نموده و فرمودند: ‌«ان هذا اخي و وصّيي و خليفتي فيكم فاسمعوا له و اطيعوا؛[2] همانا بدانيد كه اين (علي بن ابيطالب) برادر و وصي و جانشين من خواهد بود، پس حرف او را گوش دهيد و از او اطاعت كنيد».
در احاديث ديگر نيز پيامبر (صلي الله عليه وآله) تعداد امامان (عليهم السّلام) را مشخص نموده و فرموده‌اند: «اسلام عزيز نخواهد شد، ‌مگر آنكه تعداد12 خليفه بيايند كه همه از قريش‌اند»[3] يا خطاب به امام حسن و امام حسين (عليهما السّلام) مي‌فرمايد: « خداوند شما را از من و پدر و مادرتان به عنوان امام انتخاب فرمود و سپس خطاب به امام حسين (عليه السّلام) فرمود: و از فرزندان تو، نه نفر را به عنوان امام برگزيد كه همگي داراي فضيلت يكسان هستند،‌ پس از آنها اطاعت كنيد».[4]
از اين رو،‌ همة‌امامان بزرگوار، امامت و رهبري ديني و سياسي جامعه را حق خود مي‌دانسته و همواره از آن سخن گفته‌اند.
امام علي بن ابيطالب (عليه السّلام) در كتاب شريف نهج البلاغه كه در برگيرندة‌ قسمتي از خطابه‌ها،‌ نامه‌ها و مواعظ و جملات قصار و حكيمانه آن حضرت است،‌ در موارد گوناگون و متعدد به اين مطلب اشاره نموده و مي‌فرمايد: « الائمّه من قريش غرسوا في هذا البطن». [5]
در جايي ديگر آنان را نگه دارندة‌ راز نهان پيامبر (صلي الله عليه وآله) عزت رسول،‌ ستارگان هدايت‌، شجره نبوت،‌ ابواب حكمت، سرچشمه علم، اعاده كننده حق و حقيقت و اساس دين معرفي نموده است .[6]
و يا در وصف آل محمد (صلي الله عليه وآله) مي‌فرمايد:« هم الائمه الطاهرون و العتره المعصومون ».[7]
امامان ديگر نيز به اين مطلب تصريح كرده و خود را به عنوان امام منصوب از ناحيه پيامبر (صلي الله عليه وآله) و از اهل بيت آن حضرت معرفي نموده‌اند.
امام صادق (عليه السّلام) مي‌فرمايد:«نحن الذين فرض الله طاعتنا». [8] يعني ما (اهل بيت)‌كساني هستيم كه خداوند اطاعت و تبعيت از ما را واجب نموده است.
امام رضا (عليه السّلام) در سفر طوس در شهر نيشابور كه مردم آن ديار از حضرتش تقاضاي حديث نمودند، «قال ابي عن ابيه عن جده .... عن رسول الله، قال الله تبارك و تعالي: كلمه لا اله الا الله حصني فمن دخل حصني امن من عذابي» خداوند متعال مي‌فرمايد : كلمه لا اله الا الله (اعتقاد به توحيد) دژ محكم من است پس هر كس در اين دژ محكم من وارد شود، از عذاب من در امان خواهد بود. [9]
آنگاه امام به راه افتادند، پس از چند قدم روي به جمعيت نموده،‌ فرمودند: « ولكن بشرطها و شروطها و انا من شروطها». امام در اين حديث،‌ تمام سلسله راويان آن تا زمان پيامبر را كه امامان مي‌باشند، ذكر مي‌كند و شرط نجات از عذاب را رسيدن به كلمه طيّبه لا اله الا الله معرفي مي‌كند و در واقع همان جمله‌هاي امير المؤمنين و امام صادق (عليه السّلام) را به مردم مي‌گويد كه براي رسيدن به مقام عبوديت و داخل شدن در حصن حصين لا اله الا الله، طريقي غير از اقتداء به اهل بيت پيامبر (صلي الله عليه وآله) كه اوصياي آن حضرت مي‌باشند و مقام امامت پس از پيامبر (صلي الله عليه وآله) به آنان رسيده است، وجود ندارد و بايد آنان را شناخت تا به مقام عبوديت محض رسيد.
بنابراين اعتقاد شيعه به امامت و وصايت ائمه اطهار (عليهم السّلام) مطلبي است كه پيامبر عظيم الشأن اسلام آن را بارها اعلان فرموده‌اند و ائمه بزرگوار نيز در طول حيات نوراني و با بركت خويش آن را به مردم گوشزد نموده‌اند و از روز نخست رحلت پيامبر (صلي الله عليه وآله) عده‌اي از بزرگان صحابه،‌ مانند سلمان، ابوذر، مقداد،‌ عمّار پيرو واقعي و فدايي علي - عليه السّلام- گشتند و از آن زمان تاكنون شيعيان چنين بوده و هستند،‌ بنابراين ادعاي مقام امامت،‌ تبلور و نمود حقيقي سخنان پيامبر اسلام (صلي الله عليه و آله) و امامان معصوم (عليهم السّلام) مي‌باشند، نه سخني و يا فكري ساخته و پرداخته افكار شيعيان.

[1] ـ جعفر السبحاني ، مفاهيم القرآن ، ج 2، ص170ـ 169.
[2] ـ الطبري ، تفسير الطبري ، 19/75.
[3] ـ مسلم،‌صحيح مسلم ،‌6/3 ، كتاب الاماره ،‌باب الناس تبع لقريش .
[4] ـ شسخ صدوق ابو جعفر محمد بن علي بن الحسين،‌ كمال الدين و اتمام النعمه ،‌269/12.
[5] ـ نهج البلاغه، صبحي صالح ، خطبه 144، ص163.
[6] ـ نهج البلاغه،‌ صبحي صالح،‌ خطبه‌هاي 2، 87 ، 93.
[7] ـ رجب البرسي، مشارق انوار في اسرار امير المؤمنين .
[8] ـ‌محمد بن يعقوب كليني، الكافي، 1/187/11.
[9] ـ عيون اخبار الرضا، ج 2،‌ص133 و بحار الانوار ،‌ج 49، ص127.
مركز مطالعات و پژوهش هاي فرهنگي حوزه علميه
مطالب مرتبط :
* نام و نام خانوادگی :
* متن نظر :