امروز:
جمعه 31 شهريور 1396
بازدید :
1550
نقش پيامبران در معجزه
آيا پيامبران مي توانند معجزه ها را از سوي خودشان و بدون اذن الهي، انجام دهند و اساساً نقش آن ها در رخ دادن معجزه ها چيست؟
نه تنها معجزه و كارهاي خارق العاده، بلكه هر فعلي كه از انسان سر مي زند، بدون اذن و اجازه پروردگار نخواهد بود، ليكن كارهاي زشت و نافرماني از دستورهاي الهي با اذن تكويني، يعني قدرتي كه خداوند در اعضا و جوارح انسان قرار داده است، انجام مي گيرد و كارهاي خوب بر اساس اذن تكويني و نيز اذن تشريعي پروردگار كه در قالب اوامر و نواهي شريعت است، صورت مي گيرد.
وقوع معجزه ها نيز از اين قاعده مستثني نيست و به طور حتم با اذن الهي و امر او انجام مي گيرد. خداوند سبحان در قرآن مي فرمايد: « وَ ما كانَ لِرَسُول أَنْ يَأْتِيَ باِيَة إِلاّ بِإِذْنِ اللّهِ فَإِذا جاءَ أَمْرُ اللّهِ قُضِيَ بِالْحَقِّ وَ خَسِرَ هُنالِكَ الْمُبْطِلُونَ »؛[1] و هيچ پيامبري حق نداشت معجزه اي جز به فرمان خدا بياورد. و هنگامي كه فرمان خداوند (براي مجازات آن ها) صادر شود، به حق داوري خواهد كرد؛ و آنجا اهل باطل زيان خواهند كرد.
در اين آيه تصريح شده كه صادر شدن معجزه به اذن خدا وابسته است؛ اما بايد توجه داشت كه وجود شريف پيامبران، واسطه ي تحقق معجزه ها است؛ همان طور كه شفاعت، بدون اذن الهي صوت نمي گيرد: « مَنْ ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلاّ بِإِذْنِهِ »[2] اما هر كسي هم مقام شفاعت كردن را نخواهد داشت و تنها پيامبران و اولياي الهي داراي اين مقام بزرگ هستند. معجزه ها همانند شفاعت و ساير افعال انسان بدون اذن خداوند انجام نمي گيرد، ولي آوردن معجزه از سوي هر كسي ممكن نيست و تنها به واسطه ي پيامبران و امامان معصوم(عليهم السلام) (بنابر توسعه در مفهوم معجزه در مورد امامان) تحقق مي يابد. وجود شريف و امتيازهاي شخصي آنان و رسالت ويژه اي كه از جانب پروردگار به آنان داده شده است، نقش مهمي را ايفا مي كند؛ به بياني ديگر: وقوع معجزه ها وابسته به دو شرط اساسي است:
1. اراده ي فاعل (خداوند متعال)
2. شايستگي قابل و واسطه (وجود شريف پيامبران).
بنابراين نبايد تصور شود كه معجزه تنها فعل خداوند است و پيامبران هيچ نقشي در تحقق آن ندارند و يا به عكس، تصور شود كه معجزه همانند كارهاي عادي پيامبران است كه در موارد لزوم با خواست و اراده ي آنان تحقق مي يابد، بدون آن كه خداوند در تحقق آن نقش مستقيم و نزديكي داشته باشد؛ بلكه ـ همان گونه كه گفته شد ـ وقوع هر معجزه اي به فراهم شدن دو شرط اساسي فاعل و قابل وابسته است.
البته مي توان از نظرگاه ديگري (با حفظ مطالب فوق) معجزه ها را به دو گونه تقسيم كرد: 1. معجزه هايي كه صرفاً فعل خداوند بوده و پيامبر تنها نقش واسطه را دارا است؛ 2. معجزه هايي كه شخص پيامبر با اذن و قدرت الهي، آن ها را انجام مي داده است.
نوع اول، مانند كارهايي كه قرآن براي حضرت موسي- عليه السلام - نقل كرده است[3] و يا مانند خود قرآن كه بزرگ ترين معجزه پيامبر اسلام است.
نوع دوم، مانند كارهاي خارق عادت كه قرآن براي حضرت عيسي- عليه السلام - نقل مي كند. قرآن به نقل از حضرت عيسي- عليه السلام - خطاب به بني اسرائيل مي فرمايد: « أَنِّي أَخْلُقُ لَكُمْ مِنَ الطِّينِ كَهَيْئَةِ الطَّيْرِ فَأَنْفُخُ فِيهِ فَيَكُونُ طَيْراً بِإِذْنِ اللّهِ وَ أُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَ الْأَبْرَصَ وَ أُحْيِ الْمَوْتي بِإِذْنِ اللّهِ »[4]؛ من براي شما از گل، همانند شكل پرنده مي سازم و سپس در آن مي دمم و به اذن خداوند به صورت پرنده اي درمي آيد و كور مادر زاد و مرض پيسي را شفا مي دهم و مرده را به اذن خداوند زنده مي گردانم.
در اين آيات حضرت عيسي- عليه السلام - ، ساختن پرنده، شفا دادن كور مادر زاد و مرض پيسي و زنده كردن مرده را به خود نسبت مي دهد و آن را عمل خويشتن معرفي مي كند، ولي با اذن خداوند و قدرتي كه پروردگار در اختيار او قرار داده است.

[1]. مؤمن، 78.
[2]. بقره، 255. و نيز يونس، 3 «ما من شفيع إلا من بعد اذنه ذلكم الله ربكم فاعبدوه.»
[3]. مانند نور افشاني دست موسي و يا اژدها شدن عصاي او.
[4]. مائده، 110.
فاضل عرفان- مركز مطالعات و پژوهش هاي فرهنگي حوزه علميه
مطالب مرتبط :
* نام و نام خانوادگی :
* متن نظر :