امروز:
يکشنبه 2 مهر 1396
بازدید :
1609
فوايد و آثار زيارت
در روايات پيشوايان معصوم ـ عليهم السّلام ـ بر زيارت مشاهد و اماكن مقدس تأكيد زيادي شده است و سيره‌ي عملي اهل‌بيت ـ عليهم السّلام ـ و علماي بزرگ گواهي روشن بر اين مهم هست، چرا كه زيارت اين اماكن مقدس فوايد زيادي در زندگي فردي و اجتماعي انسان و همچنين در زندگي اُخروي انسان دارد. در اينجا به بعضي از فوايد و آثار زيارت اشاره مي‌شود:
1. بهره‌مند شدن از فضاي معنوي حرم‌هاي شريف كه محل تردد فرشتگان و ارواح انبياء و اولياء و محل تردد و تعلق ويژه روح بلند آن مزور و دعا كردن در محل استجابت است.
2. گسترش فرهنگ توحيدي و ولايت اهل بيت عصمت و طهارت ـ عليهم السّلام ـ در مكان‌ها و گذرگاه‌هاي مختلف.
3. نشانه‌ي صداقت زائر در دوستي و علاقه‌ي به مزور.
4. ارتباط ملت‌ها و مليت‌هاي مختلف و آگاهي از مشكلات، ‌مشقّات و امكانات يكديگر.
5. عمل به توصيه‌ي كلي قرآن بر سير در اقطار زمين.
6. وفاداري به مقتدا و تعهد به پيماني كه با او بسته است.
7. حرم امامان معصوم ـ عليهم السّلام ـ در طول تاريخ مراكز علم، تبليغ و ترويج دين، مبداء قيام‌ها و نهضت‌ها، و محل پيمان بستن و هم قَسَم شدن براي انقلاب هاي رهايي بخش و جنبش‌هاي انتقام آميز و... بوده است. اين بركات همگي از رفت و آمد و مراوده و داد و ستد زائران ناشي مي شود.[1]
8. بهره‌مند شدن از شفاعت ذوات نوراني اهل‌بيت ـ عليهم السّلام ـ در قيامت؛ چنان كه در بسياري از روايات به اين مسأله اشاره شده است.
9. تصديق زائر به آنچه مورد خواست و محبت امام است، اگر به خاطر آوريم كه اينان خواستي و رضايتي جز خواست و رضاي آفريدگار متعال ندارند، به اين نيتجه مي‌رسيم كه زائر بايد در پي تحصيل رضاي الهي و فرمانبرداري از آن ذات پاك برآيد.[2]
10. آشنايي با سنت و سيرت امام ـ عليه السّلام ـ : از آنجا كه عملكرد امام ـ عليه السّلام ـ در عرصه‌ي حيات فردي و اجتماعي از جايگاه والايي برخوردار است و تنها رفتارهاي ويژه و عملكردهاي ارزشمند آنان در منظر و مرآي جوامع انساني بوده، زائر با ياد و ذكر آنها به اين عملكردها تأسي مي‌كند و اوصاف و عملكردهاي گوناگون آنان را در ميادين عبادت و سياست و فرهنگ و جنگ و جهاد و اجتماع و خانواده و مسايل اقتصادي و... شناسايي كرده و با تأسي و تبعيت از آنان جلوه‌ي شيعه بودن را در خود تقويت مي‌كند.
11. امام شناسي مقدمه ي خداشناسي برتر: از لوازم ضروري زيارات و متون زيارت نامه‌هاي مأثور بازيافت معرفتي و نگاه توحيدي عميق‌تر نسبت به ذات الهي و اسماء و صفات ربوبي است. هدف نهايي و مقصد نهايي در زيارات، لقاي الهي و قابليت ديدار رحمت اوست و چون اين هدف عمده جز از طريق معارج امامت و مدارج ولايت حاصل نمي‌شود از اين رو زيارت اولياي الهي مقدمه‌اي براي زيارت خدا و ارتباط و تعلق وجودي به پروردگار عالم است. در متون زيارات بعد از برشماري اوصاف و خصايص والاي ائمه ـ عليهم السّلام ـ با نگاه به عرصه‌ي توحيد روشن مي‌شود كه همه‌ي آن خصوصيات ارزنده نمود و ظهور اسماي الهي و اوصاف پروردگاري است كه در آينه‌ي شفاف و زلال رسول الله ـ صلّي الله عليه و آله و سلّم ـ و ولي الله تجلي كرده است و از اين رو انسان با معرفت عميق‌تر اسماء، ‌اوصاف، اخلاق و اعمال الهي را در آنها مشاهده مي‌كند و از اين آينه، جمال و جلال حق را مي‌يابد و در مي‌يابد كه غير از اين طريق براي معرفت عميق و وسيع به جلوه‌هاي رباني راهي ديگر نيست. دو ويژگي پاياني زيارت خواندن به ذات ربوبي متعلق است: يكي دعا كه در نوع زيارت‌هاي مأثور آمده و ديگري نماز پس از زيارت و دعا.[3]
12. زيارت و ميثاق‌هاي الهي: يكي از اصول و اركان نظام فكري اسلام پيمان‌ها و ميثاق‌هايي است كه از طرف پروردگار عالم اعلام شده است؛ مانند توحيد و پذيرش ربوبيت پروردگار كه ميثاق الست و بزرگترين ميثاق انساني است. رسالت و نبوت انبياء ـ عليهم السّلام ـ و قبول ره‌آورد سفراي الهي كه از پيمان‌ها و مواثيق مسلم دين و قرآن است و امامت و ولايت اوصياء ـ عليهم السّلام ـ كه از مهم‌ترين عهدها و قراردادهاي ناگسستني الهي است. زيارت عرصه‌ي بسيار مناسب و مؤثري در بازشناسي پيمان‌ها و امتياز آنها از مواثيق بشري و نيز تجديد و تحكيم اين قراردادهاست. بي‌ترديد بهترين عامل براي نهادينه كردن و تقويت بافت‌هاي ايماني و عهدهاي الهي و نيز التزام فكري و روحي و التزام عملي آنها عامل موثر زيارت است. همين مواثيق و پيمان‌هاست كه گره وجودي و پيوند حقيقي بين انسان و حقايق الهي توحيد، نبوت و امامت و... ايجاد مي‌كند و انسان در پناه اين ميثاق‌ها از لغزش‌ها مصون و از خطرات در امان است.[4]
13. زيارت و اداي حق: در راستاي وفاي به عهد و پايداري بر ميثاق، اداي حق عظيم اهل‌بيت ـ عليهم السّلام ـ بر جوامع انساني و الهي نيز قابل تأمل است. آن بزرگواران راهنمايان حقيقي بشرند كه همانند شمع سوختند تا روشنگر حيات طيبه‌ي انساني و الهي جوامع بشري باشند و تمامي مهالك و سختي‌ها را به جان خريده و از هيچ امر دشوار و سختي، هراس به خود راه نداده و با صلابت و عزت، برترين تعاليم و آموزه‌هاي آسماني را در زيباترين جلوه و چهره در كمال دلسوزي و محبت و بدون توقع هيچ اجر و مزدي به نمايش گذاشتند و بشريت را بدان فرا خوانده و دشمنان آن را دفع كردند. و اين حق عظيمي است كه هيچ كس نمي‌تواند به نهايتش راه برد. باور داشتن اين حق و تصديق آن يكي از گزاره‌هاي برجسته‌ي زيارت‌هاست كه زائر با توسل مي‌تواند اين حق را درك و سپس شكر گذارد.[5]
14. طهارت حقيقت انساني در پرتو زيارت: همانگونه كه طهارت و نظافت از پليدي و كثافات ظاهري از لوازم ضروري حيات طبيعي است،‌طهارت از پليدي باطني نيز حكم ضروري فطرت و دين است. بي‌ترديد ولايت ائمه‌ي اطهار ـ عليهم السّلام ـ عامل پاكي و پاكيزگي است. اگرا نسان بخواهد از تيرگي علمي و فساد عملي پاكيزه شود چاره‌اي جز پيوند با امامان معصوم ـ عليهم السّلام ـ ندارد. اين معنا در زيارت ائمه بقيع ـ عليهم السّلام ـ اين چنين آمده است: خدا شما را براي ما برگزيد و خَلق و خُلق ما را به خاطر مِنّتي كه در سايه‌ي ولايت شما بر ما نهاد پاك و پاكيزه كرد. همچنين امام ـ عليه السّلام ـ در دعاها طاهر، و مطهر و طهور معرفي شده است. زيرا با آن حقيقت طهور كدورت‌ها و تيرگي‌هاي اعتقادي و اخلاقي و رفتاري شستشو داده و زدوده مي‌شود نقش زيارت در اين رابطه به سزا و با ارزش بوده كه هم انسان را به چشمه‌ي زندگي متصل مي‌كند و هم در پرتو حقيقت طهور، انسان را پاكيزه مي‌سازد.[6]
15. زيارت و تولّي و تبرّي: تولّي و دوست داشتن اولياي خدا و تبري و دشمن دانستن، ‌دشمنان خدا از اركان اعتقادي ما است. اين دو خصيصه كه از شئون قلبي است و براي ارتباط وجودي و پيوند روحي با عترت طاهره ـ عليهم السّلام ـ و نيز گسست ارتباط و انقطاع قلبي و روحي از دشمنان آنان است اساس و پايه بسياري از شئون رفتاري انسان وارسته و مؤمن است. اگر اين خصلت زنده و مؤثر ايجاد نشود و انسان اهل تولي و تبري نباشد نه تنها حلقات اخلاقي و عملي او آسيب مي‌بيند، بلكه صورت بندي‌هاي اعتقادي او هم سست خواهد شد. براي ايجاد و تثبيت تولي همواره زنده‌ترين توصيه زيارت اهل بيت ـ عليهم السّلام ـ است. زيارت نه تنها افكار و آرمان‌ها را هم جهت مي‌سازد، بلكه دل‌ها را همسو مي‌كند كه اين همان تولي است.[7]
16. فراواني و تنوع پاداش زيارت: از اموري كه همواره در امر زيارت مطرح، چشمگير و در عين حال شگفت‌آور و سئوال برانگيز است، زيادتي فوق العاده ثواب و پاداشي است كه بر زيارات مترتب است. به ويژه درباره‌ي زيارت امام حسين ـ عليه السّلام ـ مثلاً:
1ـ حوائج دنيا و آخرت زائر برآورده مي‌شود.
2ـ گناهان زائر ريخته مي‌شود.
3ـ باعث فراواني رزق مي‌شود.
4ـ ايام زيارت امام حسين ـ عليه السّلام ـ از عمر انسان محسوب نمي‌شود.
5ـ زائران امام حسين ـ عليه السّلام ـ در جوار رسول الله ـ صلّي الله عليه و آله و سلّم ـ و آل او هستند.
6ـ زائران حسيني قبل از ديگران وارد بهشت مي‌شوند و...[8]
17. تأثير زيارت در زندگي و رفع نيازها: يكي از اهداف عمده و عمومي زيارت كه خاستگاه اعتقادي و ديني مطمئن و يقيني دارد، تأثير خارجي اراده‌ي اهل‌بيت ـ عليهم السّلام ـ در حل مشكلات انساني و ارائه راه روشن و نيز مساعدت و همراهي موثر در پيشبرد مقاصد بشري است. قدرت و اختيار اولياي الهي در تصرف و تسخير پديده‌هاي تكويني بر اساس اعتقادات ديني و براهين عقلي و نقلي مسلم و غير قابل ترديد است. امام صادق ـ عليه السّلام ـ فرمودند: در نزديكي شما قبري است كه هيچ اندوهگين به سوي آن نرفته مگر اين كه خداوند سختي و مشكل او را برطرف و حاجتش را برآورده مي‌كند.[9]

[1] . عبدالله جوادي آملي، ادب فناي مقربان، قم، مركز نشر اسراء، چاپ دوم، ج1، ص25 و 26.
[2] . شوق ديدار، ص101، ركني.
[3] . فلسفه‌ي زيارت و آئين آن، ص100.
[4] . فلسفه‌ي زيارت و آئين آن، ص106.
[5] . فلسفه‌ي زيارت و آئين آن، ص110.
[6] . فلسفه‌ي زيارت و آئين آن، ص118.
[7] . فلسفه‌ي زيارت و آئين آن، ص121.
[8] . فلسفه‌ي زيارت و آئين آن، ص139.
[9] . فلسفه‌ي زيارت و آئين آن، ص153.
محمدمهدي ركني- شوق ديدار، ص100
مطالب مرتبط :
* نام و نام خانوادگی :
* متن نظر :