امروز:
چهار شنبه 3 خرداد 1396
بازدید :
1353
ويژگي‎هاي حديث شيعه
ادوار تاريخي حديثِ شيعه از چهار جهت با ادوار تاريخي حديثي اهل سنت متفاوت است كه عبارتند از:
1. همان‎گونه كه در بررسي نخستين دوره از ادوار حديثي اهل سنت؛ يعني دورة ممانعت از تدوين حديث تبيين شد، ممناعت حديث از سوي پيامبر ـ صلي الله عليه و آله ـ و اهل بيت ـ عليه السّلام ـ و نيز محدّثان شيعه محكوم بوده و محققان شيعه آن را دست‎آويزي براي اهداف سياسي خلفا و مخالفت با اهل بيت ـ عليه السّلام ـ ارزيابي كرده‎اند، از اين رو عصري با عنوان دورة ممانعت با تدوين حديث در تاريخ حديث شيعه يافت نمي‎شود.
به عبارت روشن‎تر تاريخ حديث شيعه تا عصر رسالت و امامت از اتصال كاملي برخوردار بوده و هيچ حلقه‎اي از آن نيافتاده است. به همين دليل نخستين دورة تاريخي حديث شيعه را نخستين نگاشته‎هاي حديثي تشكيل مي‎دهد، البته با اين تفاوت كه نخستين نگاشته‎هاي حديثي اهل سنت حداقل يك سده با عصر رسالت فاصله دارد، اما نخستين نگاشته‎هاي حديث شيعه با عصر رسالت و امامت كاملاً متّصل است.
2. گردآوردندگان جوامع حديثي اولية اهل سنت آنها را براساس سنت شفاهي فراهم آوردند. در حقيقت بخاري و مسلم از روي شنيده‎هاي روايي كه از طريق اساتيد به آنان منتقل شد به تدوين صحيحين پرداختند، اما گردآورندگان جوامع اولية حديثي شيعه با سنّّت مكتوب روبرو بوده‎اند كه ما آن را با عنوان اصول اربعمأة مي‎شناسيم و از آن با عنوان شكل‎گيري ميراث روايي شيعه در قالب اصول اربعمأة و دورة دوم از ادوار تاريخ حديث شيعه ياد مي‎كنيم. اين دوره از اختصاصات تاريخ حديث شيعه است.
3. با توجه به اتصال حلقات حديث شيعه و نيز تكيه داشتن آن بر سنت مكتوب و نظارت اهل بيت ـ عليه السّلام ـ بر عموم مكتوبات حديثي، پديدة وضع و جعل در مقايسه با حديث اهل سنت، به صورت محدودي در حديث شيعه راه يافته است. اين امر پيراستن منابع روايي شيعه از احاديث جعلي را از نگاه محدّثان شيعي در مقايسه با آنچه از نگاه محدثان اهل سنت مشهود است، با ضرورت كمتري مواجه ساخته و بدين خاطر ما به دورة تنقيح جوامع روايي در تاريخ حديث شيعه برنمي‎خوريم. هرچند تلاش‎هايي محدود؛ هم چون تدوين كتاب «الأخبار الدخيلة» از علامه شوشتري در دوران معاصر انجام گرفته و خود بر ضرورت پيراسته ساختن كامل ميراث روايي شيعه پاي مي‎فشريم.
4. بايد اذعان كرد كه دانش‎هاي تخصصي حديث؛ همچون اصطلاحات حديثي، براي برخورد با بحران‎ها و ضعف‎هاي سندي و متني روايات بيشتر در بستر تاريخ حديث اهل سنت شكل گرفته و آنچه در تاريخ شيعه انجام گرفته ناظر به تحقيقات عالمان اهل سنت است و براي پر كردن خلا اين دانش‎ها در فرهنگ شيعي بوده است. البته علم رجال و فقه الحديث از اين امر مستثناست. از اين‎رو در بررسي ادوار تاريخ حديث شيعه دوره‎اي را براي شكل‎گيري اين دانش‎ها اختصاص نداده‎ايم. بر اين اساس ادوار تاريخ حديث شيعه را به هشت دوره به شرح ذيل مي‎توان تقسيم كرد:
الف. فراهم آوردن نخستين نگاشته‎هاي حديثي؛
ب. شكل‎گيري ميراث روايي شيعه در قالب اصول اربعمأة؛
ج. دورة تدوين جوامع اولية حديثي شيعه ؛
د. دورة تكميل جوامع حديثي؛
هـ. دورة تبيين جوامع روايي؛
و. دورة تنظيم جوامع روايي؛
ز. دورة ركود دانش‎هاي حديثي؛
ح. دورة شكوفايي علوم حديث؛
علي نصيري، حديث شناسي،ج1، ص185
مطالب مرتبط :
نام و نام خانوادگی :
پست الکترونیک :
متن نظر :