امروز:
سه شنبه 5 بهمن 1395
بازدید :
1599
علل اهمال كاري و درمان آن
چرا عدّه اي كار امروز را به فردا مي سپارند؟ چرا بسياري از كارها هميشه با تأخير زياد همراه است؟ آيا شما گرفتار اين رفتار ناپسند نيستيد؟ آيا از پيامد ناخوشايند آن آگاهيد؟
تعريف اهمال كاري
اهمال كاري به معناي تأخير انداختن كاري است كه شخص تصميم به انجام آن گرفته يا اين كه بدون علت، كاري را به تأخير بيندازد. بعضي از مردم عادت كرده اند براي تأخير در كارها، با آوردن عذر و بهانه، خطاي خود را منطقي جلوه دهند و آن را موجّه بدانند. در نتيجه، عواقب آن را از ياد مي برند. بعضي ديگر خود را به علت اهمال كاري در كارها، هميشه ملامت مي كنند. اينان دچار خلقي افسرده، پريشان، مضطرب، منزوي و وحشت زدگي مي گردند و احساس بي ارزشي مي كنند. وجود نشانه هاي افسردگي، خستگي، سردردهاي شديد، بي خوابي، فشار خون و زخم معده در اهمال كار، گواه بر آن است كه او مي خواهد از رنج اهمال كاري نجات يابد.
علل اساسي اهمال كاري
مهم ترين علل اهمال كاري عبارتند از:
1. كمال طلبي وسواس گونه
اگر انسان بخواهد كارش را به نحوي انجام دهد كه از هرگونه عيب و نقصي مبرّا باشد و به صورت تمام و كمال به شكلي مطلوب ارائه شود، طبيعي است كه اين كار به تعويق مي افتد. اگرچه اين به تعويق انداختن اهمال كاري نيست، امّا در نهايت، اين رفتار با اهمال كاري يكي مي شود. هنگامي كه به كمال گرايي مي انديشيد، ناخودآگاه، به خود تلقين مي كنيد كه براي كار مورد نظر، به زمان بيشتري نياز داريد و اين موجب مي شود كه به فوريت انجام كار نينديشيد، در نتيجه در شروع كارها دچار اهمال كاري مي شويد.
توجه:
البتّه بايد توجه كرد كه داشتن معيارهاي سطح بالا چيز بدي نيست و بدون توجه به كيفيت موفقيت هاي بزرگ به دست نمي آيد، لكن كامل گرايي وسواس گونه راه مناسبي براي بالا بردن كيفيت نيست.
2. نارضايتي
اگر در صدد انجام كار مطلوب باشيد چون كار مطلوب حد و حصري ندارد، در اين صورت، انجام يا عدم انجام آن، نارضايتي به دنبال خواهد داشت. نارضايتي عاملي است كه انسان را از فعاليت بعدي باز مي دارد و ديگر حاضر نخواهد بود آن را ادامه دهد و اين موضع در ابتدا، به صورت بهانه جويي و سرانجام، عادت ظهور خواهد كرد و در كارِ بي عيب، ديگران را مدنظر قرار مي دهد و توانايي هاي خود را فراموش مي كند.
3. فقدان قاطعيت و شجاعت
بسياري از افراد به دليل نداشتن قاطعيت و موافقت كردن با انجام كارهايي كه علاقه اي به انجام آن ندارند، مسامحه مي كنند. ممكن است به صرف اين كه تصور مي كنند بايد آدم خوبي باشند، تسليم خواسته هاي غيرمنطقي ديگران گردند يا بر اين گمان باشند كه بايد توقّعات ديگران را برآورده سازند و عزّت نفس خود را به برداشت ديگران از خود منوط كنند يا از انتقاد ديگران بترسند يا از «نه» گفتن وحشت داشته باشند و يا ممكن است بترسند كه ديگران را ناراحت كنند و در نتيجه، هر وقت به ياد آن كار مي افتند از انجامش طفره بروند.
اگر در هر كاري خود را مقيّد به قبول نظريات ديگران بدانيم، در اين صورت، از نظر رواني، فردي متزلزل خواهيم بود كه در تصميم گيري ها نخواهيم توانست به موقع گامي مؤثر برداريم و در نتيجه، فردي اهمال كار به شمار خواهيم آمد.
4. عدم اعتماد به نفس و كمبود اراده
عدم اعتماد به نفس، نا اميدي و كمبود اراده، ترس از شكست و عدم موفقيت يكي ديگر از عوامل مهم در اهمالكاري به شمار مي رود.
5. توقّع بيش از حد
پرتوقّعي عاملي است كه انسان را به اهمال كاري سوق مي دهد. فرد پرتوقع از اين ترس دارد كه توفيقش در حد انتظار نباشد و به اين دليل، كوشش و سعي لازم را به كار نمي برد. در نتيجه، نسبت به انجام كار بي علاقه، وحشت زده ومضطرب مي شود و اين خود موجب به تعويق انداختن كار مي شود.
6. عدم تسلط بر كار
اهمال كاري ممكن است نتيجة عدم آشنايي به كار و ناشي گري در انجام آن باشد. شخص مسامحه كار در اين مورد استدلال مي كند كه بهتر است دست به اقدام نزنند تا وقتي كه مهارت لازم را كسب كند. بسياري از افراد با وجود توانايي انجام كار، اين مسأله را بهانه قرار مي دهند تا از زير بار كار شانه خالي كنند.
7. خود پنداري ضعيف
نظام ارزشي وجودي هر كس ميزان لياقت و شايستگي او را مشخص مي سازد. رفتارهاي انسان بر اساس نظام ارزشي وجودي او شكل مي گيرد. اين كه فرد چگونه نگرشي به خود دارد، آيا خود را فردي توان مند و مفيد مي انگارد يا ناتوان و ضعيف، در نحوة درك او از خودش در زندگي و رفتارش تأثير مي گذارد. اگر او ارزش هاي وجودي خود را ناديده گرفته و با نگرشي غيرمنطقي، شايستگي خود را زير سؤال برده باشد، بي شك، در معرض نگراني و بيهودگي قرار خواهد گرفت و دچار اهمال كاي و تعلّل خواهد شد.
8. پايين بودن سطح تحمل و زود رنجي
بعضي از افراد بسيار زودرنج هستند و تحمل ناكامي و شكست را ندارند. با قطع نظر از علل پايين بودن سطح تحمل كه خود عامل مهمي در اهمال كاري است، چنين افرادي براي اين كه با شكست مواجه نشوند، كار را به تأخير مي اندازند، تعلّل مي ورزند و به تعبيري، از موقعيت هايي كه تحمل آن ها را ندارند، فرار مي كنند تا با آنها مواجه نشوند.
افرادي كه از سطح تحمل پايين برخوردارند و دورانديش نيستند، هميشه در كارها به دنبال نتايج فوري و آني هستند. بنابراين، وقتي كاري را شروع مي كنند و ثمرات و نتايج آن را فوري نمي يابند، علاقة خود را از دست مي دهند و آن كار را، يا رها يا در انجامش امروز و فردا مي كنند.
9. نگرش غير واقع بينانه نسبت به ديگران
مسامحه كارها معمولاً از رفتار اشخاص كارآمد برداشتي غير واقع بينانه دارند. ممكن است تصور شود كه اشخاص موفق هميشه احساس اطمينان و اعتماد به نفس دارند و به راحتي، به هدف خود مي رسند امّا اين تصور كاملاً غير واقع بينانه است. اگر به راحت بودن زندگي معتقد باشيم و تصور كنيم كه ديگران بدون تلاش به جايي مي رسند، به اين نتيجه مي رسيم كه مشكلي در كارمان وجود دارد و در نتيجه، در برخورد با هر مشكل از آن صرف نظر مي كنيم و ميزان تحملمان كم مي شود، به گونه اي كه جزئي ترين دل سردي ها و ناكامي ها برايمان غير قابل تحمل مي شود.
10. نگرش منفي نسبت به كار
اهمال كاري ممكن است نتيجة طرز تلقّي نامناسب از كار مورد نظر باشد. احتمال دارد شخص با بدبيني و منفي نگري خود كاري را مشكل يا رنج آور بداند. وقتي با نگرش منفي موضوع را بررسي مي كنيم، در حقيقت، توانايي هايمان را از ياد مي بريم و فراموش مي كنيم كه نيرو و استعداد ذاتي نيز داريم و مي توانيم با هر مشكلي مقابله نماييم.
11. برچسب زدن ناروا
پذيرش اين مطلب كه فرد خود را اهمال كار بداند و اهمالكاري را جزء جدا نشدني از شخصيت خود فرض كند، خود عاملي براي ادامة رفتار اهمال كارانه خواهد بود. همين طور وقتي كه گوينده، مخاطب را فردي آماده و مصمّم نمي داند، اين خود تلقيني منفي به شمار مي آيد؛ يعني، گوينده اعتماد ندارد كه شنونده اش به موقع، كار خود را انجام دهد. اين تأكيد نشانة آن است كه گوينده، مخاطب را اهمال كار مي داند. بنابراين، مخاطب نيز حق دارد كه وقتي چنين نگرشي نسبت به او دارد و به اجبار او را ملزم به كار مي كند، خود را مجاز به تعلّل و اهما ل كاري بداند و برچسبي را كه به او زده شده، ناخودآگاه بپذيرد و اين حالت را به عادت تبديل كند.
1325 راه هاي پيش گيري و درمان اهمال كاري
براي پيش گيري و درمان اهمال كاري راه هاي مختلفي وجود دارد كه به برخي از آنها اشاره مي شود:
1. تعيين زمان
براي انجام هر كار، بايد وقت معيّني را در نظر گرفت. بيش تر اهمال كاري ها نتيجة عدم آگاهي از ميزان وقت مورد نياز براي انجام كارهاست. اگر براي هر كار، زمان مشخصي در نظر گرفته نشود و زمان انجام آن را به طور مطلق در نظر بگيريم، طبيعي است كه بر حسب عادت، آن را به تعويق اندازيم. امّا اگر قرار باشد كه آن را در وقت معيّني تحويل دهيم، به هر نحو كه شده، آن را در وقت مقرّر، انجام خواهيم داد و نشان مي دهيم كه مي توانيم آن را انجام دهيم.
2. اولويّت بندي
بايد بين كارهايي كه در نظر داريم انجام دهيم، «اولويت» را بشناسيم يعني، در نظر بگيريم كه كدام يك را بايد پيش از ديگري و كدام يك را در درجة دوم قرار دهيم. اين تقسيم بندي تا حدي ما را مقيّد مي كند تا به انجام كاري كه فوريّت بيش تري دارد، بينديشيم و در وقت مقرر آن را انجام دهيم.
3. انتخاب كار مطابق با توانايي
بعضي اوقات انسان اقدام به انجام كارهايي مي كند كه خارج از حد و توان اوست. در اين صورت فرد به علت ناتواني در اتمام آن، ناچار به اهمال كاري و تأخير مي گردد. يا گاهي اقدام به كارهاي خرد و كوچكي مي كند كه با توانايي اش سازگاري ندارد. در اين صورت نيز فرد دچار حقارت و سرشكستگي مي گردد و كار را رها مي سازد. پس بايد پيش از اقدام به عمل، كار را مناسب شأن و توانايي خود ببيند، سپس اقدام نمايد. هم چنين هرگاه در كاري به نتيجه اي بالاتر از ميزان استعداد و توانايي خود فكر كنيد، بايد بدانيد به جاي اين كه به ادامة آن تشويق شويد، به بي زاري و انزجار از آن و در نهايت اهمال در انجام آن سوق داده خواهيد شد.
4. اقدام به كار
آيا همة كارها نياز به انگيزه دارد؟ آيا نمي توان كاري را بدون انگيزه آغاز كرد؟ اشخاص اهمال كار هميشه توجيه مي كنند كه اكنون انگيزه اي براي اقدام به كار ندارم و حال آن كه آن ها توجه ندارند كه انگيزه خود به خود هرگز از راه نمي رسد. براي پيدايش انگيزه و شدت آن، بايد شروع به كار كرد. افراد موفّق خوب مي دانند كه كار، مقدّم بر انگيزه است.. وقتي كار را شروع كنيد، مي بينيد، آن قدر هم كه فكر مي كرديد وحشتناك نيست، احساس مي كنيد كه به انجامش راغب هستيد.
5. توجه به توانايي ها و موفقيت هاي خود
اگر فرد به توانايي هاي خود توجه داشته باشد، به آن ها ارج بنهد و باور داشته باشد كه ديگران نيز برايش ارزش قايلند، تصوري مثبت از خود و كارش پيدا مي كند. وضعيت هركس نتيجة تجارت و اندوخته هاي گذشته اوست. بزرگ ترين نيروي انگيز ه بخش در جهان، احساس شور و هيجان و رضايت از كاري است كه انجام مي دهيد. اگر احساس كنيد كه مثبت هستيد و كاري مثبت انجام مي دهيد، براي كار بيش تر تشويق مي شويد.
6. منطقي انديشيدن و پيش بيني كردن مشكلات
هر كاري را كه مي خواهيد شروع كنيد، بايد از پيش، خود را براي مواجه شدن با برخي مشكلات آماده سازيد. احتمال بروز مشكلات كاملاً طبيعي و منطقي است. ترك كردن كاري به دليل احتمال مواجهه با مشكل، در واقع، از دست دادن منافع و مزاياي آن كار است. با چنين تفكري، انسان هرگز موفق به انجام كار نمي شود و در نتيجه، با اهمال كاري مواجه مي گردد.
هر كاري با يك ناراحتي موقت همراه است كه در صورت استمرار، آن نيز عادي مي شود، امّا به تعويق انداختن كار، رنجي دو چندان در پي دارد.
7. نحوة بيان تكليف
مسامحه كارها معمولاً به خود مي گويند: «بايد اين كار را انجام بدهم.» عبارت هاي «بايد دار» معمولاً مؤثر نيستند؛ زيرا احساسي از گناه توليد مي كنند و در نتيجه، شرايطي فراهم مي سازند كه از انجام آن خودداري مي نمايند. گاهي اوقات هرچه بيش تر به خود بگوييم كه بايد كاري صورت دهيم، انجامش به همان اندازه دشوار مي شود. طرز بيان و كيفيت اداي مطالب مي تواند در بهبود روحيه و خصوصيات رواني فرد نقش داشته باشد؛ مثلاً به جاي اين جمله «من بايد بيش تر كار كنم» بهتر است بگويد: «اگر بيش تر كار كنم، نتايج بهتري به دست خواهم آورد».
8. پرهيز از عموميت دادن
اگر در كاري با شكست و ناكامي مواجه شديم، اين دليل بر آن نمي شود كه اقدام به هيچ كاري نكنيم و ناكامي خود را به همة جوانب زندگي تعميم دهيم. نبايد هيچ وقت خود را بدشانس و شكست خورده بپنداريم. بايد بدانيم كه زندگي هميشه با فراز و نشيب و شكست و پيروزي همراه است و شكست هاست كه پيروزي هاي چشم گير به دنبال مي آورد.
9. زمان شروع كار
اگر بخواهيم دچار اهمال كاري نگرديم، بايد با فراغ بال، تصميم به شروع كار بگيريم. اگر اشتغال به كارهاي ناتمام، ما را محاصره كرده و ما را به تمام كردن آن ها فرا مي خوانند، هرگز نبايد تصميم به انجام كاري بگيريم كه به تأخير مي انجامد و در نتيجه، با اهمال كاري مواجه شويم.
10. تغيير محيط و شرايط
شرايط و محيط نيز مي توانند در بروز اهمال كاري مؤثر واقع شوند. بسياري از افراد با جا به جايي و تغيير محيط، مي توانند از اهمال كاري رهايي پيدا كنند. بسياري از محصلان ترجيح مي دهند در محيط آزاد به مطالعه بپردازند؛ زيرا فكر مي كنند شرايط لازم براي مطالعه در اتاق هاي دربسته فراهم نيست. پس منتظر نمانيد و با تغيير شرايط و محيط، خود را از اهمال كاري رها سازيد و از لذت انجام كار بهره مند شويد.
11. مراجعه به مشاور
پس از رعايت نكات مزبور، اگر شما دچار اهمال كاري و به تأخير انداختن كار هستيد، با مراجعه به مشاور متخصص و باتجربه، از روش هاي درماني ديگر نيز براي اصلاح اين عادت ناپسند استفاده نماييد.
منابع كمكي:
1. ديويد برنز، از حال بد به حال خوب، شناخت درماني، ترجمة مهدي قراچه داغي، تهران، البرز، 1375.
2. آلبرت آليس و ويليام جيميز نال، روانشناسي اهمال كاري با غلبه بر تعلّل ورزيدن، ترجمة محمد علي فرجاد، تهران، رشد، 1375.
3. اهمال كاري علل و پيامدها، مركز مشاوره مؤسسه امام خميني (ره)، ش 23.
4. اهمال كاري راه هاي پيشگيري و درمان، مركز مشاوره مؤسسه امام خميني (ره)، ش 24.
مطالب مرتبط :
نام ونام خانوادگی:
جنسیت :
سن :
تحصیلات :
مذهب :
کشور :
استان :
شهر :
پست الکترونیک :
متن سوال :