امروز:
يکشنبه 30 مهر 1396
بازدید :
691
در مورد حقوق پدر و مادر نسبت به فرزندان توضيح دهيد؟

نيكي به پدر و مادر
از اعمال پسنديده و مهمي كه اسلام در رابطه با آن تأكيد فراواني كرده است نيكي به پدر و مادر مي‌باشد. قرآن كريم بعد از اطاعت از خداوند متعال، لزوم احسان و نيكي به والدين را مطرح كرده و مي فرمايد:
وقضي ربك اَنْ لا تَعْبدوا اِلاّ اياه و بالوالدين اِحسانا......[1]
و پروردگار تو مقدر كرد كه جز او را مپرستيد و به پدر و مادر نيكي كنيد.....
رسول اكرم ـ صلي الله عليه و آله ـ مي‌فرمايد: لما سُئِلَ عن حق الوالدين علي ولدهما.ـ: هما جنتك و نارك[2] در پاسخ به سؤال از حق پدر و مادر بر فرزندانشان مي‌فرمايد: آن دو بهشت و دوزخ تو هستند.
در جايي ديگر در پاسخ به سؤال از محبوب ترين كارها نزد خداوند متعال مي‌فرمايند: الصلاة علي وقتها. قلتُ: ثمّ ايُّ؟ قال: برُّ الوالدين.[3] فرمودند: نماز به وقت. عرض شد سپس چه؟ فرمود: نيكي به پدر و مادر.
در روايتي ديگر امام رضا ـ عليه السّلام ـ مي‌فرمايد: خداوند متعال به سپاسگذاري از خود و پدر و مادر فرمان داده است. پس هر كس از پدر و مادرش سپاسگذاري نكند، از خداوند سپاسگذاري نكرده است.[4]

آداب و حقوق والدين:
1. فرمانبرداري:
امير المؤمنين علي ـ عليه السّلام ـ فرمود: « ... فحق الوالد علي الولد ان يطيعه في كل شيءٍ الاّ في معصية الله سبحانه»
امام علي ـ عليه السّلام ـ مي‌فرمايند: «پس، از حقوق پدر و مادر بر فرزند اين است كه ايشان آن دو را در همة امور و فرامين به غير از معصيت و گناه كردن اطاعت كند.»[5]
2ـ توهين نكردن:
خداوند مي فرمايد: «فلا تقل لهما افٍ و لا تنهر هما و قل لهما قولاً كريماً»[6] كمترين اهانتي به آنها روا مدار؛ و بر آنها فرياد مزن؛ و گفتار بزرگوارانه، لطيف و سنجيده به آنها بگو.
3ـ ايستادن براي احترام در برابر والدين:
امير المؤمنين علي ـ عليه السّلام ـ فرمود: «قم عن مجلسك لابيك و معلمك و ان كنت اميراً.»[7] در مقابل پدر و مادر و معلمت بايست اگر چه امير و رهبر باشي.
4ـ با خشم و تندي برخورد نكردن:
امام صادق ـ عليه السّلام ـ در تفسير آيه: «و اخفص لهما جناح الذل من الرحمة» فرمود: «و لا تملا عينيك من النظر اليهما الا برحمةٍ و رقةٍ و لا ترفع صوتك فوق اصواتهما و لا يدك فوق ايديهما و لا تتقوم قُدامهما»[8]
امام صادق ـ عليه السّلام ـ ؛ دربارة آيه «و از روي مهرباني در برابر آنان فروتن باش» فرمودند: نگاهت را جز از سر مهر و دلسوزي به آنان خيره مكن و صدايت را از صداي آنها بلندتر مگردان و رو دست آنها نيز بلند نشو و خود را از آنها جلو مينداز.
نيز امام صادق ـ عليه السّلام ـ فرمودند: «من نظر الي ابويه نظر ماقت و هما ظالمان له لم يقبل الله له صلاة»[9] هر كه به پدر و مادر خود كه به او ستم كرده‌اند كينه‌توزانه نگاه كند، خداوند هيچ نمازي را از او نمي‌پذيرد.
5ـ رعايت ادب در صدا زدن:
شخصي خدمت پيامبر اكرم ـ صلي الله عليه و آله ـ آمد و از حق پدر و فرزند سؤال كرد حضرت فرمود:
«لا يُسميه باسمه، و لايمشي بين يديه و لا يجلس قبله و لا يستسبّ له ...»
او را به اسم صدا نزند، جلوتر از او راه نرود، پيش از او ننشيند و برايش دشنام نخرد.
6ـ طلب مغفرت براي آنان كردن:
امام صادق ـ عليه السّلام ـ دربارة آيه «و به آن دو به شايستگي سخن بگو» ـ مي فرمايد: اگر تو را كتك زدند بگو: خدا شما را بيامرزد»[10]
7ـ كمك مالي به والدين:
مردي به رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله ـ عرض كرد: پدرم مي‌خواهد مال مرا از آنِ خود كند. حضرت فرمود: تو و مال تو از آنِ پدرت هستيد.
8ـ نيكي به پدر و مادر بعد از فوت آنها:
پيامبر اكرم ـ صلي الله عليه و آله ـ : «در پاسخ به سؤال از نيكي كردن به پدر و مادر بعد از فوت آنها فرمودند: آري؛ دعا كردن براي آنها، آمرزش خواستن برايشان و اجرا كردن وصيت‌هايشان بعد از مرگ آنها و صلة رحم كردن با خويشان آنها، و احترام گذاشتن به دوستان آنهاست.[11]
8ـ بعضي حقوق ديگر:
1. سلام كردن به آنها. 2. برخاستن در برابر آنان خصوصاً در مجالس و ميهمانيها. 3. تعظيم نمودن آنان. 4. پيش از آنان سخن نگفتن. 5. جلوتر از آنان حركت نكردن. 6. اذيت نكردن آنان با زبان و ... . 7. جا دادن به آنان در مجالس و ميهمانيها و وسايل نقليه. 8. گوش دادن به حرف منطقي آنان و ابراز تأييد كردن. 9. در ناراحتي‌ها مقابله نكردن.

پي نوشت ها:
[1]. اسراء/23و24.
[2]. محمدي ري شهري، محمد، منتخب ميزان الحكمه، ترجمه شيخي، تلخيص حسيني، دارالحديث، چاپ دوم، 1383، ص613، حديث 6745.
[3]. همان، ص 613، حديث 6746.
[4]. همان، ص615، حديث 6751.
[5]. نهج البلاغه. ص546. حكمت339.
[6]. اسراء/17.
[7]. آمدي، شرح غررالحكم، نشر دانشگاه تهران، چاپ سوم، ج2، ص191.
[8]. منتخب ميزان الحكمة، ص615، ح6758.
[9]. همان، ص615، ح6764.
[10]. همان، ص615، ح6759.
[11]. همان، ص615، ح6752.

مطالب مرتبط :
* نام و نام خانوادگی :
*پست الکترونیک :
* متن نظر :