امروز:
چهار شنبه 9 فروردين 1396
بازدید :
645
تا چه حدّ بايد به خواب‌ها اعتماد داشت؟

مقدمه: خواب به عنوان يك پديدة مهمّ آفرينش و جلوه‌اي از نظام حكيمانة آفرينندة آن، همواره مورد توجّه بشر بوده و خداوند متعال نيز در قرآن كريم از آن به عنوان يكي از نعمت‌هاي بزرگ خود بر انسان ياد مي‌كند، و مي‌ فرمايد: «و جعلنا نومكم سُباتا» و خواب شما را ماية آرامش شما قرار داديم.[1]
از اتّفاقاتي كه گاهي در خواب معمولاً براي افراد مي‌افتد، خواب ديدنها و رؤياهاست كه اين خواب ديدنها گاهي باعث پريشاني و گاهي باعث نشاط است.

انواع خواب:
در يك تقسيم‌بندي كلّي خواب را بر هشت قسم مي‌توان تقسيم نمود كه عدم اعتبار و يا اعتبار آن نيز با توضيح آن مشخّص مي‌گردد:
1. خواب‌هاي پريشان و درهم: اين نوع خواب‌ها غير منطقي است، و عقل آنها را نمي‌پذيرد، افسانه‌اي است كه امكان وقوع ندارد، مثل اين‌كه فرد در خوابش ببيند كه درختي در آسمان روئيده است.[2]
2. خواب‌ها و خواهش‌هاي نفساني (ارضايي): اين نوع خواب‌ها نشأت گرفته از غرائز و تمايلاتي است كه در انسان وجود دارد مانند: غريزة جنسي، غريزة حبّ نفس و ميل به بقاء، غريزة حبّ مال، غريزة تعالي خواهي و ساير غرائز ديگر. كه اين غرائز معمولاً در حالت بيداري مجال بروز پيدا نكرده است، و ارضاء نمي‌شود و در عالم رؤيا با محدوديّت و سانسور كمتري چهره‌نمايي مي‌كند و به صورت رؤياهاي آشفته و پريشان ظاهر مي‌گردد و اين خود از الطاف خداوند است، كه فرصت و ارضاء و تخلية غرائز را در حالت رؤيا براي انسان ايجاد كرده است.
3. خواب‌هاي حسّي: رؤياهاي حسّي در اثر تأثير حسي حوادث اطراف بر حواس و جسم شخص خوابيده پديد مي‌آيد. (مانند موقعي كه لحاف يا پتو بر روي دهان قرار گيرد و تنفس با مشكل مواجه گردد و در امواج مغز اشكال ايجاد نموده و باعث خواب‌هايي مي‌شود كه هيچ تعبيري ندارد) و مانند شخص خوابيده‌اي كه خورشيد به صورت وي مي‌تابد و در اثر احساس گرما ممكن است در خواب آتشي را در نزديكي خود ببيند كه زبانه مي‌كشد.[3]
4. روياي صادقه رمزي: اين خواب‌ها مسائل و وقايع را به صورت كد و رمز بيان مي‌كند، و لذا احتياج به معبّر و تعبير كنندة خواب دارد، تا آن رموز را كشف كند. مرحوم علامه طباطبايي ـ رحمة الله عليه ـ مي‌فرمايند: كساني كه داراي روح متوسّط هستند در عالم رؤيا حقايق را ناصاف و همراه برفك دريافت مي‌كنند كه بايد مفسّري و عالمي آنها را تفسير و تحليل كند.[4]
5. رؤياي صادقه غير رمزي: در آن خواب حقايق به همان صورت كه در خواب ديده شده محقّق مي‌گردد و احتياج به تعبير و تفسير ندارد. مثل خواب حضرت ابراهيم ـ عليه السّلام ـ  در ذبح فرزند يا خواب حضرت پيامبر ـ صلّي الله عليه و آله ـ در رابطه با امام حسين ـ عليه السّلام ـ در واقعة عاشورا كه همان گونه محقّق شد.[5]
6. خواب مزاجي: رؤياهاي مزاجي رؤيايي است كه ناشي از وضعيّت جسماني و مزاجي شخص است. مانند بيماري، خستگي زياد، پر بودن معده، نوع غذا و ميوه كه اين عوامل تأثير بسزايي در پيدايش رؤياهاي آشفته و نامربوط دارد.
7. خواب‌هاي ذهني: رؤيايي كه بر اثر اهتمام فكر انسان نسبت به موضوعي خاص و كاركرد ذهن روي يك واقعه و حادثه پديد مي‌آيد.[6]
بعضي معتقدند كه همة خواب‌ها قابل تعبيرند و بعضي ديگر مي‌گويند بعضي از خوابها با شرايطي قابل تعبيرات مثلاً: خواب‌هايي كه اغلب پس از استراحت بدن در ساعات آخر شب ديده مي‌شود حاوي پيام‌ جدّي براي شخص خواب‌نما است و برعكس خواب‌هاي سرشب يا خواب‌هاي روز يا خواب‌هاي موسمي فاقد اعتبار كافي براي تعبير و تحليل است.
برابر بعضي روايات پيامبر اسلام ـ صلّي الله عليه و آله ـ و امام جعفر صادق ـ عليه السّلام ـ راست‌ترين خواب‌ها را خواب روز و مخصوصاً خواب قيلوله (حدود يك ساعت قبل از اذان ظهر) و سحر ذكر كرده‌اند يعني «غالباً» اين نوع خواب‌ها تعبير دارند، البته اين را نيز بايد توجّه كنيم كه امام صادق ـ عليه السّلام ـ در روايتي فرموده‌اند كه: خواب‌هايي كه در روز ديده مي‌شوند تأويل و تعبير آن در فاصلة چند روز ظاهر مي‌شود و خوابي كه در شب ديده مي‌شود تعبير آن شش ماه و بيشتر طول مي‌كشد مانند خواب حضرت يوسف ـ عليه السّلام ـ در رابطه با پيامبريش كه بعد از دو سال محقّق شد و خواب حضرت پيامبر ـ صلّي الله عليه و آله ـ دربارة كشته شدن امام حسين كه بعد از چهل سال محقّق شد.[7]
بنابراين با توجّه به انواع خواب و كيفيّت آن مي‌توان نتيجه گرفت كه خواب‌هايي تعبير و تفسير دارند كه از رؤياهاي صادقه باشد، و به خاطر مشكلات و نيازهاي روحي و جسمي نباشد.

معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر:
1. خواب و رؤيا: علي منتظري، نشر هستي نما.
2. خواب، رؤيا، تعبير، (مجموعه پرسش‌ها و پاسخ‌ها)، احمد لقماني، نشر عطر سعادت، قم.
3. رؤيا از نظر اين و روان شناسي، محمدرضا رضوان طلب، انتشارات شفق.

پي نوشت ها:
[1] . ر.ك: منتظري، علي، خواب و رؤيا، نشر هستي نما، چاپ اول، 1383، ص 17.
[2] . ر.ك: عبدالرحيم، محمّد، تعبير خواب از ديدگاه امام صادق ـ عليه السّلام ـ ، انتشارات تبلور، 1377، ص 15، 20، و قرائتي، محسن، تفسير نور، مركز فرهنگي درسهايي از قرآن، 1378، ج6، ص 22.
[3] . خواب و رؤيا، ص 168 ـ 169.
[4] . طباطبايي، محمّد حسين، تفسير الميزان، قم، انتشارات جامعة مدرسين حوزه علميه، بي‌تا، ج 11، ص 299.
[5] . عبدالرحيم، محمد، تعبير خواب، از ديدگاه امام صادق ـ عليه السّلام ـ ، انتشارات تيلور، 1377، ص22.
[6] . خواب و رؤيا، ص 161 ـ  167.
[7] . جيش بن ابراهيم تفليسي، تعبير خواب، قم، انتشارات نشاط، چاپ‌ سوم، 1378 ص 18.

مطالب مرتبط :
نام و نام خانوادگی :
پست الکترونیک :
متن نظر :