امروز:
چهار شنبه 1 شهريور 1396
بازدید :
1620
ديدن خواب در چه ساعاتي صحت دارد و اگر فردي آينده زندگي خود را در خواب ببيند آيا تعبير دارد يا خير؟

تعبير خواب عبارتست از بيان، تفسير و تأويل تصاوير، اشكال، اشخاص، اشياء و يا حوادثي كه انسان در خواب مي بيند. بر اساس همة فرهنگ هاي كهن بشري اعم از يوناني، هندي و ايراني، صور و تصاويري كه در خواب ديده مي شود، جنبة نمادين و ارزش رمزي دارد. به اين معنا كه آنچه در خواب ديده مي شود، درست نمايندة عيني همان چيزي كه در بيداري وجود دارد نيست بلكه دلالت بر امر ديگري دارد.
براي مثال گريه كردن در خواب را علامت شادي در زندگي، و مرگ را در خواب، رمز طول عمر در حيات ظاهري دانسته اند. چنان كه كثافات و قاذورات را نشانة مال و ثروت و كنده شدن دندان را علامت مرگ خود شخص يا يكي از نزديكان و عزيزان او گفته اند يا ديدن شير، و خوردن آن را در خواب، علامت كسب علم و دانش خوانده اند.[1] در فرهنگ اروپايي هم با اينكه نشانه هاي خواب را كاملاً شخصي و مرتبط با زندگي فرد خواب نما مي دانند و اصول كلي مرتبط به تعبير خواب را غيرقطعي و غيرجامع معرفي مي كنند، با اين حال به تلاشهاي بسياري براي روشمند كردن و هماهنگ كردن تعبير خواب پرداخته اند. كيث هرن، يكي از دانشمندان


اروپايي در موضوع تعبير خواب، براي
پرده برداري از اسرار رؤيا، شيوه اي تركيبي از جهت تبادل اطلاعات رواني براساس حروف الفبا پيشنهاد كرده است و براي مثال مي گويد اشيائي كه در زبان انگليسي با حرف P شروع مي شود (مثل: گوجه فرنگي Potatoe، كاغذ Paper، پليس Police) اشاره به صبر patience دارند.[2]
اكنون مي توان اين سؤال را مطرح كرد كه آيا همة خوابها قابل تعبيرند يا نه؟
جمعي معتقدند كه همة خوابها قابل تعبير است و بعضي ديگر مي گويند كه تنها خوابهاي هدفمند و با انگيزه، حامل پيام يا آگاهي بخش است. يعني تنها خوابهايي كه اغلب پس از استراحت كامل بدن، در ساعات آخر شب ديده مي شود، حاوي پيامي جدي براي شخص خواب نما است. برعكس، خواب هاي سر شب، يا خوابهاي روز و يا خوابهاي موسمي فاقد اعتبار كافي براي تعبير است. برابر بعضي روايات، پيامبر اسلام و امام جعفر صادق ـ عليه السّلام ـ راست ترين خوابها را خواب روز (مخصوصاً خواب قيلوله ـ حدود يك ساعت قبل از اذان ظهر ـ) و نيز خواب سحر ذكر كرده اند، يعني غالباً اين نوع خوابها تعبير دارند، البته اين را نيز بايد توجه كنيم كه امام صادق ـ عليه السّلام ـ در روايتي فرموده اند: خوابي كه در روز ببينيد تأويل و تعبير آن در فاصلة چند روز ظاهر مي شود و خوابي كه در شب بينيد تأويل و تعبير آن 6 ماه و بيشتر مي باشد، مانند خواب حضرت يوسف ـ عليه السّلام ـ كه بعد از 20 سال تعبير شد، و خواب پيامبر اسلام ـ صلّي اللّه عليه و آله و سلّم ـ دربارة كشتن امام حسين ـ عليه السّلام ـ كه بعد از 40 سال تعبير شد.[3]
علامه محمد باقر مجلسي در بحار الانوار به نقل از شيخ مفيد، خواب را چهار نوع ذكر كرده است و بر همين اساس، حاج شيخ عباس قمي در سفينة البحار مي نويسد كه خواب بر چهار قسم است:
1. رؤياي صادقه يا خواب رحماني كه قابل تأويل و داراي اثر خارجي است.
2. رؤياي كاذبه يا خواب شيطاني كه وسوسة ابليس است.
3. خوابي كه نتيجة غلبة اخلاط اربعه و عدم اعتدال مزاج است.
4. خوابي كه نتيجة فكر و انديشه و تخيل و توهم خود شخص است.[4]
بنابراين آن نوع از خوابهايي كه در اسلام از آن به رؤياي صادقه تعبير مي شود نوعي الهام و به تعبير روايات جزئي از اجزاء نبوت و يكي از وسائط و عوامل اتصال انسان به عالم غيب است، و فقط اين خوابها قابل تعبيرند. به عنوان نمونه مي توان به خوابهايي كه رسول خدا ديده اند و تعبير شده اند اشاره كرد:
خواب پيغمبر قبل از فتح مكه كه نويدبخش و بشارت دهندة فتح مكه بود، كه همين گونه نيز شد.
خواب پيغمبر مبني بر اينكه بوزينه ها (بني اميه) بعد از رحلت او بر منبر او سوار مي شوند و همين گونه نيز شد و حكومت بدست بني اميه افتاد و بر منبر رسول خدا(ص) بالا رفتند.
خواب پيامبر(ص) كه از مسموم شدن امام حسن ـ عليه السّلام ـ و شهيد شدن امام حسين ـ عليه السّلام ـ خبر مي داد و... .
تعبير درست خوابها، درك علامت ها، اشارت ها و رمزها، مستلزم روشن بيني و روشن ضميري خاصي است كه مهم تر از هر قاعده و ضابطة از پيش تدوين شده است. امّا معبّران از ديرباز كوشيده اند ضوابط، اصول و قواعد معيّن و مشخصي براي تعبير خواب تدوين كنند تا هر كس بتواند با آشنايي با آنها، آن رموز و اشارات كلي تعبير خواب را فراگيرد. با اين همه، توانائي تفسير خواب مثل اجتهاد ادبي و هنري، تا حد زيادي غير اكتسابي است و فهم و تشخيص تفسير كنندة خواب و معبّر، در باز كردن رموز خواب مدخليت دارد. به اين دليل ممكن است خواب واحد را معبران مختلف، به گونه هاي متفاوت تعبير كنند و البته اين اختلافها اولاً ناشي از يك دست نبودن قواعد و ضوابط كلي براي علامت ها و رموز تفسير خواب است و ثانياً ناشي از اين است كه تجربه و فهم اشخاص تعبيركننده با يكديگر متفاوت است. از اينها گذشته، با حفظ اصول كلي مقبول تعبير خواب، باز هم در تطبيق همين موارد اتفاقي نيز اختلاف نظر بسيار وجود دارد زيرا نيت معبر از يكسو و نيت شخص خواب نما و چگونگي شرح رؤيا براي معبر از سوي ديگر، در تعبير خواب حائز اهميت است. در احوال ابن سيرين آمده است كه مردي به او گفت: خواب ديده ام كه اذان مي گويم. ابن سيرين گفت: امسال به حج مي روي. ديگري گفت: من هم در خواب ديدم كه اذان مي گويم. ابن سيرين گفت: دستت را به جرم سرقت قطع خواهند كرد. از ابن سيرين پرسيدند كه اين دو تعبير مخالف براي خواب واحد از چه جهت بود. گفت: در سيماي نفر اول آثار خير و صلاح ديدم و اذان گفتن او را به آية «وَ أَذِّنْ فِي النَّاسِ بِالْحَجِّ[5]...» تعبير كردم و در سيماي نفر دوم بدكرداري و خيانت ديدم و آن را به آية «فأَذَّنَ مُؤَذِّنٌ أَيَّتُهَا الْعِيرُ إِنَّكُمْ لَسارِقُونَ[6]» تعبير كردم.[7]
نتيجة سخن آنكه تعبير رؤيا برحسب خلق و خوي شخص معبر و تعلق آنان به شهرها يا حرفه ها، مختلف خواهد شد.
ابن سيرين مي گويد: تعبير كننده، ‌هنگام تعبير خواب بايد از نام، موقعيت، مذهب، سيرت، عقل و فهم، علم و ادب سائل، اطلاع داشته باشد و بداند كه وقت خواب ديدن وي روز بوده يا شب و...[8].
به همين خاطر در روايات اسلامي تأكيد شده است كه تعبير خواب را بايد از عالم يا شخص خيرخواه خواست «لا تقص الرؤيا الا علي عالم او ناصح[9]» زيرا خواب در گرو تعبيركننده است.
به طور كلي مي توان گفت كه چه از نظر علوم تجربي (روانشناسي و روانكاوي) و چه از نظر معارف ربوبي و روايات مأثور از پيامبر اسلام و امامان معصوم، رؤيا داراي اقسام مختلف (راست و دروغ/ رحماني و شيطاني و...) است و خواب رحماني اگرچه از نظر قضائي و حقوقي حجيت ندارد امّا از نظر ديني، مذهبي و علم النفس قديم، نشاني از برزخ[10]، نوعي الهام باطني و قابل تعبير است. به عبارت ديگر رؤياي صادقه دريچه اي به عالم ارواح و جهان غيب است كه در آن، احوال انسان به طور موقت و محدود از حدود و قيود عالم ماده رها مي شود و بي واسطة حواس ظاهري به كشف حقايق يا خبردار شدن از وقايع دست مي يابد.
بنابراين نمي توان ادعا كرد كه همة خوابها تعبير دارند و همه ـ حتي خوابهاي مشترك ـ به يك جور تعبير مي شوند بلكه اولاً تعبير، مستلزم زمان خواب است ـ كه بهترين آنها قبل از ظهر و سحر بود ـ ، ثانياً تعبير خواب بستگي به موقعيت جغرافيائي شخص تعبيركننده و... دارد.

معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر:
1. شجاعي . محمد . خواب و نشانه هاي آن . تهران . مؤسسه فرهنگي دانش و انديشه معاصر . چاپ اول . 1379.
2. كرماني . صابر . فرهنگ تعبير خواب . تهران . انتشارات شهيد سعيدمحبي . 1380 .
3. تفليسي . حبيش بن ابراهيم . تعبير خواب . قم . انتشارات نشاط . چاپ سوم . 1378 .

پي نوشت ها:
[1] . كرماني . صابر . فرهنگ تعبير خواب . ص44 . تهران . انتشارات شهيد سعيد محبي . 1380 .
[2] . همان . ص45 .
[3] . تفليسي . جيش بن ابراهيم . تعبير خواب . ص18 . قم . انتشارات نشاط . چاپ سوم . 1378 .
[4] . قمي . عباس . سفينة البحار .  ج4 . ص494 . تهران . انتشارات سنائي . بي تا .
[5] . حج/ 26.
[6] . يوسف/69 .
[7] . كرماني . صابر . فرهنگ تعبير خواب . ص50 .
[8] . تفليسي . جيش بن ابراهيم . تعبير خواب . ص26 .
[9] . كنزالعمال . ج15 . ص365 .
[10] . شجاعي . محمد . خواب و نشانه هاي آن . ص58 . تهران . مؤسسه فرهنگي دانش و انديشه معاصر . چاپ اول . 1379 .

مطالب مرتبط :
* نام و نام خانوادگی :
* متن نظر :