امروز:
چهار شنبه 3 خرداد 1396
بازدید :
818
آيا احكام و دستورات اسلام، انسان و جامعه را بيشتر به سمت غصه و اندوه هدايت مي كند يا به طرف شادي و خوشحالي؟

مقدمه: بشر هميشه در زندگي در جستجوي شادي بوده و شاد زيستن، آرزوي هميشگي براي انسان بوده است. علامت مشخصه شادماني، احساس قدرداني، آرامش دروني، رضايت و علاقه به خود و ديگران واحساس ارزشمندی  است. طبيعي ترين حالت روانی ما، حالت خرسندي و شادي است.
شادي چيست؟
ارسطو، شادي را از ديدگاه سه گروه از مردم، چنين بيان مي كند؛
1. مردم عادي، لذت را شادي فرض مي كنند. 2. افراد موفق، شادي را معادل عملكرد خوب مي دانند. 3. و دانشمندان، زندگي متفكرانه را معادل شادي مي شمارند.
تعريف بهتر اين است كه، شادي را معادل احساس خوشبختي و رضايت از روند كلي زندگي بدانيم.
اسلام دين شادي و نشاط؛
چه دستورات فردي و چه دستورات اجتماعي اسلام، همگي براساس رضايت، شادي، نشاط و تحرك است. دقت در اين احكام، جدا از عنصر رضايت كه شادماني هميشگي را تضمين مي كند، نشان دهنده رفتارها و اعمال شادي بخش و نشاط آور است. اعياد اسلامي مانند عيد فطر، عيد قربان، عيد غدير، رفتارها و انديشه هاي شادمانه زيستن را القاء مي كنند. با صحه گذاشتن اسلام بر عيد نوروز و تأييد و تكميل آن، نيز تأكيد بر رفتارها و لحظه هاي شادي كردن، براي انسان ها است. دستورات اجتماعي اسلام، براي خدمت به جامعه و خلق خدا، جدا از فلسفه بندگي و اطاعت خدا، موجب گسترش دوستي ها، محبت ها و همدلي ها، بين انسان ها مي شود. وقتي انسانها، به همديگر خدمت مي كنند، جو محبت و رضايت و شادمانگي در جامعه، حاكم مي شود و افراد آن جامعه از لحظه لحظه زندگي خود در آن جامعه، لذت مي برند. البته اسلام در هيچ زمينه اي، تك بعدي عمل نكرده است. و هميشه افراط و تفريط را در هر زمينه اي ردّ مي كند. اسلام دين اعتدال است. پيشوايان ديني، ما را هم به شادي و تفريح سفارش كردند و هم اندوه سبز را که مولود بهتر خواستن و به داشته های معنوی  بسنده نکردن است ستایش کرده اند. و این هردو انگاه که کمال ادمی رادرپی داشته باشد مطلوب است.
.در اسلام، در كنار شادي، غم، و همگام با نشاط و شادابي، حزن و اندوه نيز مطرح است. اسلام تنها دين نشاط خالي نيست. چنانكه فقط اندوه و غم در آن مطرح نيست، بلكه هر دو مطرح اند. مهم شناخت جايگاه هر يك است.
حزن و شادابي؛
اشك و گريه انواع و اقسامي دارد. تمام آنها حزن آور نيست. گريه اي حزن آور است كه به خاطر اندوه و غم باشد. اما گريه شوق، گريه فراق، گريه همدردي و رأفت، هر چند به ظاهر حزن و اندوه است، چون اظهار محبت و عشق و علاقه است، لذا نشاط وانبساط  باطني را در پي دارد. چرا كه هماهنگي روحي با شخصيت با عظمتي چون ابا عبدالله الحسين و ائمه اطهار ـ عليهم السلام ـ  نشاط و بسط باطني را در پي دارد. چون امام حسين ـ عليه السلام ـ  مصباح و چراغ هدايت است، هر كس در مسير او قرار گرفت  هدايت يافته است. همچنين گريه در مصائب اهل بيت ـ عليهم السلام ـ ، روح و جان انسان را زنده و نشاط مي بخشد. در روايتي از امام هشتم مي خوانيم: «كسي كه مصيبت هايي را كه بر ما وارد شده به ياد آورد و بر آن گريه كند، در قيامت همراه ما خواهد بود.»[1]  لذا مي بينيم هيچ كسي در عزاي امام حسين با آن هم مصيبت خواني سياه پوشي و گريه و شنيدن داستان خونبار كربلا احساس افسردگي نمي كند احساس حزني دارد كه در دل نيز رضايت خاطر دارد. در واقع حزن و اندوه هايي كه در اسلام وجود دارند، حزني است كه نتيجة آن نشاط و شادابي است.
گريه اثراتي دارد كه علاوه بر روايات، حتي روان نيز به آن اعتراف كرده اند. «اويه» يكي از دانشمندان روسي مي گويد: در گريستن، لذتي است، زيرا اندوهها و تأثيرات دروني كه در اعماق روح و قلب انسان است، با سيلاب اشك بيرون آمده و نابود مي شوند.»[2]
مؤمن، شادترين انسان؛
از نظر اسلام و قرآن، مؤمن شادترين انسان است. چون هرگز از سختي روزگار گلايه و شكوه و ناله نمي كند. دنيا را محل ماندن نمي داند. و يك توقفگاه موقت به حساب مي آورد. سختي ها را تحمل مي كند. و در انتظار وصال پروردگار، لحظه ها را با احساس رضايت و شادماني، سير مي كند. و خداوند مهربان  نيز به خاطر اين رضايت و شادمانگي مؤمن، عاشقانه او را دعوت به بهشت مخصوص خود مي كند. و لحظه هاي شادمانگي را براي او ابدی می کند ؛ « يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً  فَادْخُلِي فِي عِبادِي  وَ ادْخُلِي جَنَّتِي»[3]
بنابراين همه دستورات و احكام دين مبين اسلام، انسان را به طرف شادي و نشاط هدايت مي كند. در بعضي مواقع از راه شادي مجاز، انسان را به نشاط سوق مي دهد و در بعضي مواقع با گريه بر مصائب اهل بيت ـ عليهم السلام ـ ، به انسان نشاط و بساطت روحي مي دهد. و بالاخره، اسلام دين اعتدال است. هم ما را به شادي و تفريح، سفارش مي كند و هم به گريه و  اندوه براي ترس و تقرب به خداوند.
به عبارت ديگر با توجه به معاني مختلف «شادي» و انواع «گريه» مي توان گفت دستورات اسلامي همگي براي رشد و تكامل است و مخالف با حزن و شادي اي است كه به قیمت زیرپا گزاردن ارزشهای انسانی باشدو در كل انسان را به سوي اعتدال سوق مي دهد اما آنچه نبايد فراموش کرد اين است كه حزن و غم اگر دردمندانه و ازسربیداری دل باشد
 هيچ گاه باعث افسردگي و بي نشاطي نمي‎شود.بقول مولوی:
 
مردرادردی اگرباشد خوش است                                       دردبیدردی علاجش اتش است

معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر:
1. پند جاويد، محمدتقي مصباح يزدي، موسسه آموزش و پژوهشي امام خميني.
2. پندهاي امام صادق –عليه السلام-، محمدتقي مصباح يزدي، موسسه آموزش و پژوهشي امام خميني.

پي نوشت ها:
[1] . سالك، علي، چراهاي پزشكي، قم، انتشارات استاد مطهري، چاپ اول، ص 28.
[2] . مجلسي، محمدباقر، بحارالانوار، داراحياء التراث العربي، چاپ بيروت، ج44، ص278.
[3] . فجر/27 الي آخر.

مطالب مرتبط :
نام و نام خانوادگی :
پست الکترونیک :
متن نظر :