امروز:
پنج شنبه 3 فروردين 1396
بازدید :
534
غير از رجوع به روان شناس من چگونه مي توانم براي رفع بيماري و سواسم كمك كنم؟

وسواس بر دو نوع است فكري و عملي. فكري آن است كه افكار و تصورات تكراري ذهن را اشغال مي كنند و اغلب نفرت انگيز و كنار گذاشتن و كنترل آن معمولاً مشكل است و در خيلي موارد انسان از باطل بودن و بيهوده بودن آن آگاهي دارد و مي داند كه زائيده ذهن خود اوست وسواس عملي عبارتست از پاسخ هايي كه فرد به افكار وسواسي اش مي دهد (افكاري كه به مرحله عملي رسيده) مثل شستن مكرر دست و صورت،... .[1] البته وسواس در حد طبيعي و نرمال آن باعث پيشرفت و دقت در كارها مي گردد اما اگر به شكل افراطي در آيد امري فلج كننده است كه نه تنها سبب پيشرفت (در دين، اقتصاد، روابط اجتماعي و شغل و...) نمي شود بلكه باعث افت همه جانبه و حتي شروع بيماري هاي ديگر و... مي شود كه نياز به درمان جدي است.

درمان وسواس:
1. اراده: مهم ترين راه درمان خواست و خودياري خود فرد است تا فرد تصميم جدي نگيرد نمي توان او را تغيير داد (قابل علاج است).
2. درصد: 2 تا 3 درصد بزرگسالان، وسواس تشخص داده شده اند اين اختلال معمولاً به صورت تدريجي واقع مي شود و شروع آن در نوجواني و اوائل بزرگسالي است. پس بهتر است قبل از قوي تر شدن آن به جنگش رفت.[2] چرا كه فردا دير است دير.
3. سخنان معصومين: گاهي افراد وسواسي اين كار را به حساب مقدس بودن مي گذارند امّا ائمه معصومين به شدت عمل افكار وسواسي را رد كرده اند و فرموده اند كه در بسياري از اين حالات شيطان داخل است به عنوان مثال كسي كه وظيفه اش اين است كه چون كثيرالشك است نبايد به شك خود اعتنا كند و بايد بناي ركعت نمازهايش را بر اكثر بگذارد ولي اين كار را نكند و بگويد به دلم نچسبيد دوباره مي خوانم اين فرد، فرد مقدسي نيست. فردي است كه علناً به مخالفت دستور خدا برخواسته است.
5. ليست ضررهاي وسواسي: ليستي از ضررهاي وسواسي بودن تهيه كنيد و دم دست بگذاريد هرگاه به ضرري ديگر آشنا شديد به آن اضافه كنيد و آنرا وارد ليست كنيد حال اين موارد را وارد ليست كنيد و دربارة‌ اين ضررها فكر كنيد ليست را از خود دور نكنيد و زود به زود مرور كنيد.
5-1. تلف شدن وقت هاي مفيدي كه ديگر ممكن نيست بازگردد.
5-2. اضطراب و تشويش فكري و عدم نشاط در زندگي.
5-3. شروع بيماري هاي ديگر (در صورت وخيم شدن) مثل افسردگي،[3] به هم خوردن سازمان رواني انسان و شروع اضطراب گسترده در فرد و...
5-4. از دست دادن صميمي ترين افراد و دلخور كردن آنها.
5-5. خوشحالي شيطان و نارضايتي خداوند(روايات).
5-6. ضررهاي اقتصادي مثل اسراف در آب (كه خود اسراف نيز گناه كبيره است)، از دست دادن شغل و... .
5-7. انگشت نما شدن (رفتار عرف و شرع بايد الگو باشد اگر خلاف اين بود بدانيم انحراف است)
5-8. حركت برخلاف مسير الگوهاي اسلامي (بالاترين و بهترين الگو پيامبر است ايشان با اندك آبي وضو مي گرفتند و سفارش مي كردند به شك هاي خود در صورت زياد شدن اعتنا نكنيد و...)
5-9. نقش بد تربيتي بر اولاد (تقليد از شما و احتمال مبتلا شدن آنها)
6. خودتشويقي: هرگاه جلوي كار وسواسي را گرفتيدخودتان را تشويق كنيد[4] (به مهماني برويد، تفريح برويد، فلان غذاي مورد علاقه را بخوريد يا...).
7. خود تنبيهي: هرگاه افكار وسواسي به سراغتان آمد به جنگ آن برخيزيد و عهد كنيد كه اگر به آن ترتيب اثر دادم و يا جاي آن را با افكار مثبت زندگي ام پر نكردم و يا برخلاف دستور خدا به شك هاي زيادم اعتنا كردم و... خودم را تنبيه كنم مثلاً‌ فلان شيء دوست داشتني خودم را به كسي كه از او بدم مي آيد هديه بدهم، خودم را از رفتن به پارك محروم كنم، فلان سريال مورد دلخواه خود را نبينم (البته اينها مشروط است به اراده قوي كه آن نيز بايد تقويت شود.)
8. تلقين:[5] ديگر كلمة من وسواسي ام را به كار نبريد و از ديگران نيز خواهش كنيد به شما چنين چيزي نگويند در عوض با خود بگوئيد، من فردي متعادل ام، از زندگي خود با افراد محل كار و زندگي ام لذت مي برم از شيطان و افكار وسواسي اش متنفرم.
9. كمك از همسر تا مدتي تنها به همسرتان تكيه كنيد و شرعاً تكليف را بر گردن او بگذاريد هرگونه او گفتند عمل كنيد نه كمتر نه بيشتر (البته او خود نبايد وسواسي باشد) تحقيقات نشان داده كه شركت همسر در درمان در خانه بسيار مؤثر است.[6] او مي تواند با تشويق به اينكه بهتر شده اي و اينكه نسبت به او اظهار همدردي و دلسوزي و مراقبت نكند (بخاطر اين امر) مي تواند در درمان كمك او باشد.[7]
10. انزجار درماني: كش نازكي به مچ خود ببنديد و هرگاه افكار وسواسي به ذهن شما هجوم آورد آنرا محكم بكشيد و بر دست خود بزنيد اين روش باعث مي شود از آن فكر منصرف شويد.
11. اگر وسواس شما شديد است به روانپزشك مراجعه فرمائيد چراكه برخي مواقع وقتي غلظت سرتونين خون كم مي شود فرد دچار افكار وسواسي مي شود كه پزشك با تجويز دارو سطح آن را در خون افزايش مي دهد و اين باعث مي شود جلوي افكار وسواسي گرفته شود.[8]
12. فاصله گرفتن از الگوهاي وسواس (گاهي در خانه هايي كه والدين وسواسي اند بچه نيز ياد مي گيرد)[9] و در عوض نزديك شدن به الگوهاي متعارف و معتبر.[10]
نكته پاياني: پرسشگر محترم حال كه با هم نكات مهم و اساسي درمان وسواس را مطالعه و مرور كرديم بايد بگوئيم كه نكات بالا در صورتي مؤثر واقع مي شود كه شما واقعاً مصمم به درمان باشيدي و طبق باور مذهبي خود اعتقاد داشته باشيد كه عمل به وسواس خلاف گفته خدا و ائمه ـ عليهم السلام ـ (باعث شادي شيطان و بيماري خود...) است امّا نكته اي كه بسيار مهم است اين است كه متن جواب را از خود دور نكن هر از گاهي مطالعه كنيد و با همسرتان تك تك آنها را بحث كنيد مثلاً هر شبي يك ربع بحث كنيد حتماً ليست مضرات توصيه شده در متن را تهيه كنيد و به آن موارد ديگري اضافه كنيد و از همه مهمتر اين كه نگاه كلي به بحث به شما كمك مي كند براي درمان به همة موارد توجه داشته باشيد در ضمن از دعا نيز غفلت نورزيد.

معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر:
1. وسواس جاناتان گريسون، ترجمه مير هوشنگ، رشد، ج اول.
2. روش هاي درمان اختلال وسواس فكري و عملي گال اس استكني، ج اول، آستان قدس رضوي.

پي نوشت ها:
[1] . ديويد ال و مارتين اي، آسيب شناسي رواني، ترجمه يحيي سيد محمدي، نشر ساوالان، ص 383-390 (اقتباس).
[2] . مارتين سليگمن، آسيب شناسي رواني، ترجمه سيديحيي محمدي، نشر ساوالان، 1380، ج 1، ص 387، با كمي تغيير.
[3] . دادستان، پريرخ، روان شناسي مرضي تحولي از كودكي تا بزرگسالي، سمت، ج1، ص 147 و 165 (اقتباس).
[4] . صادقي، مجيد، درمان قدم به قدم اختلافات روان پزشكي، انتشارات براي فردا، چاپ دوم، 1380، ص 73.
[5] . قائمي، علي، وسواس، انتشارات اميري، چاپ سوم، 1370، ص111.
[6] . احدي، جمشيد، وسواس و درمان آن، انتشارات نويد، چاپ دوم، 1368، ص 100.
[7] . درمان قدم به قدم، اختلالات روان پزشكي، ص 72 (اقتباس).
[8] . دادستان، پريرخ، ص 166.
[9] . وسواس و درمان آن، ص 70.
[10] . به عنوان مثال هيچ بزرگان ديني ما (مراجع و دين شناسان آگاه) چنين عمل نمي كنند.

مطالب مرتبط :
نام و نام خانوادگی :
پست الکترونیک :
متن نظر :