امروز:
پنج شنبه 27 مهر 1396
بازدید :
1299
بشارت به عذاب زنگ بيدارباش
مسئله تشويق و تهديد كه در زبان قرآن به عنوان «بشارت» و «انذار» آمده است، اساس همة تربيت‎هاي اخلاقي و اجتماعي فقط مخصوص مسائل مذهبي نيست،‌انسان‎ها، هم بايد در برابر انجام كارهاي نيك تشويق شوند و هم در برابر انجام كارهاي ناپسند تهديد به كيفر گردند تا خود را در مسير كارهاي پسنديده قرار داده و از كارهاي ناپسند بازداشته شوند، آنها كه تصور مي‎كنند تنها تشويق براي تربيت انسان‎ها كافي است و بايد تنبيه و تهديد را به طور كلي كنار گذاشت، سخت در اشتباهند.
چرا كه تهديد به مجازات زنگ بيدارباشي براي خفته‎دلان است تا به خود آيند و با دست خود،‌خود را به چاه نيندازند و گويا در اثر همين اشتباه بود كه سايت افشا پنداشته است آگاه كردن مردم به عذاب دردناك در آخرت كار بدي است ولي قرآن به اين دليل اعتنا نكرده و نه تنها مردم را به عذاب سخت تهديد مي‎كند، بلكه گاهي با لفظ بشارت به عذاب آنها را مخاطب ساخته: «... فبشر هم بعذابٍ اليمٍ: آنها را به كيفر دردناك بشارت ده»[1]
قرآن كريم كتابي است هدايت‎گر، راهنما، پيام‎آور، بيدارگر و ... و همه اين‎ها فقط با بشارت‎ها و بدون تهديد و پندآموزي به نتيجه نمي‎رسد، چرا كه اگر تشويق از حد بگذرد، انسان را در برابر گناه پرروتر مي‎كند و اگر تهديد از حد بگذرد نوميدي به بار مي‎آورد، براي همين است كه در آيات قرآن،‌ ترساندن و بشارت دادن با هم و به طور منظم آمده است كه گاهي البته بشارت را آورده و سپس انذار و گاهي اول انذار و بعد بشارت را بيان مي‎كند: «خداوند پيامبران را برانگيخت تا مردم را بشارت و بيم دهند.»‌و «اي پيامبر بگو:... من فقط بيم دهنده و بشارت دهنده‎ام براي گروهي كه ايمان مي‎آورند.»[2] بايد ديد در تفسيرهاي اين آيات چرا خداوند بشارت به عذاب مي‎دهد، خداي متعال مي‎فرمايد: «كساني را كه نسبت به آيات خدا كفر مي‎ورزند، پيامبران را به ناحق كشند و مردمي را كه امر به معروف مي‎كنند، به قتل رسانند به كيفر دردناك بشارت ده.»[3]
آيت الله مكارم شيرازي در تفسير اين آيه مي‎نويسند: به كار بردن كلمة بشارت در مورد عذاب الهي در اين آيه و برخي ديگر از آيات در واقع يك نوع هشدار و پوچ دانستن افكار گنه‎كاران است و اين شبيه سخني است كه در ميان عامه مردم متداول است كه اگر كسي كار بدي را انجام دهد در مقام تهديد و استهزاء به او مي‎گوييم: «مُزد و پاداشت ترا خواهيم داد.»[4]
باز در قرآن كريم منافقان مورد عتاب قرار گرفته و به پيامبر اسلام ـ صلّي الله عليه و آله ـ‌دستور مي‎رسد كه:
به منافقان بشارت ده كه مجازات دردناك در انتظار آنهاست.[5]
در تفسير اين آيه مي‎خوانيم بشارت در لغت چيزي است كه اثر آن در صورت پيدا شود از خوش‎حالي يا غم، البته در غم به عنوان مجازي استعمال مي‎شود چنان كه عرب براي هشدار به كسي مي‎گويد: سلام و درودي كه بر تو بايد فرست زدن است و سرزنش كردنت شمشير.[6]
هم‎چنين در آيات 3 و 34 سورة توبه و ديگر آيات[7] قرآن كه به عذاب بشارت داده شده همة اينها اعلام خطري است براي كساني كه به بيراهه مي‎روند تا از خطا برگردند، ‌تعبير به بشارت بر عذاب نوعي طعن و سرزنش نيز مي‎باشد وگرنه در حقيقت همان ترساندن است نه بشارت، و اين كه مي‎گويد بشارت ده به عذابي سخت براي تهكم است يعني اينها در اين دنيا به بيراهه مي‎روند ولي در آخرت قدرتي بر تخلف از دستورات خدا را ندارند و لذا گرفتار عذاب خواهند شد.[8]
بنابراين خداوند مي‎خواهد مردم را بيش‎تر از هميشه بيدار كند نه اين كه بگوييم خداوند در اين آيات تناقض‎گويي كرده و كاري راكه نبايد مي‎گفت يعني بشارت به عذاب، گفته است.

[1] . ر. ك: آل عمران / 21، توبه / 34،‌انشقاق / 24 و نيز آيات: لقمان / 7،‌جاثيه / 8، نساء / 138 و توبه / 3.
[2] . ر. ك: بقره / 213 و اعراف / 188.
[3] . آل عمران / 21.
[4] . مكارم شيرازي، ناصر؛ نمونه، تهران،‌دارالكتب الاسلاميه، بي‎تا، ج 2،‌ص 354.
[5] . نساء / 138.
[6] . ابوالفتوح رازي، حسين؛ روض الجنان و روح الجنان، مشهد، آستان قدس، 1408 هـ ق، ج 6،‌ص 156.
[7] . ر. ك: انشقاق / 24،‌ لقمان / 7، جاثيه / 8.
[8] . تفسير نمونه، ج 7، ص 287 و ج 26،‌ص 319 و طيب، عبدالحسين؛ اطيب البيان في تفسير القرآن، تهران، اسلام ، 1378 هـ ش، ج 14، ص 57. و كاشاني،‌فتح الله، زبدة التفاسير، ‌قم، مؤسسه‌ المعارف الاسلاميه، 1423 هـ ق، ج 5، ص 286.
فرج الله عباسي
مطالب مرتبط :
* نام و نام خانوادگی :
*پست الکترونیک :
* متن نظر :