امروز:
سه شنبه 4 مهر 1396
بازدید :
1003
حوزه علميه اراك

شهرستان اراك از شمال به تفرش، از مغرب به همدان و ملاير، از مشرق به محلات و از جنوب به شهرستان خمين و سربند محدود مي‎باشد. اين شهر در سال 1231 قمري در زمان فتحعلي شاه قاجار ساخته شد. و تا سال 1316 شمسي به سلطان آباد عراق عجم معروف بود.
مدرسه‎هاي سپهداري، آقا ضياء الدين عراقي و حاج شيخ محمد ابراهيم خوانساري سه مدرسه علوم ديني حوزه علميه اراك مي‎باشند.
رونق اين حوزه با حضور حضرت آيت الله العظمي حائري يزدي ـ قدس سره ـ آغاز مي‎شود. آن بزرگ قبل از سال 1324.ق به دعوت بعضي از اهالي اراك به اين شهر مهاجرت كرد و تصميم سكونت و اداره حوزه اراك را داشت كه با شروع انقلاب مشروطيت ايران در سال 1324.ق به كربلا بازگشت. ديگر بار مردم اراك در سال 1332.ق از ايشان دعوت به عمل آوردند و آيت الله حائري پاسخ مثبت داده، به اراك آمده و در منزل آقا اسماعيل، ‌فرزند آيت الله محسن اراكي اسكان يافت و به تأسيس حوزه علميه اراك اقدام نمود. آقا نورالدين عراقي و سيد محمدتقي خوانساري و حاج ميرزا محمد عليخان و حاج شيخ محمد سلطان العلما در اين اقدام مهم همراه حضرت آيت الله حائري بودند. با تأسيس حوزه علميه اراك تشنگان معارف به اين حوزه مهاجرت كردند و شمار طلاب از 300 نفر تجاوز كرد. برخي از شاگردان مكتب آيت الله حائري ـ قدس سره ـ در اراك به قرار زير مي‎باشند:
ـ حضرت آيت الله العظمي امام خميني ـ قدس سره ـ
ـ حضرت آيت الله العظمي سيد محمدرضا گلپايگانگي
ـ حضرت آيت الله العظمي شيخ محمدعلي اراكي
ـ شيخ مهدي بروجردي
ـ سيد احمد خوانساري
ـ ميرزا عبدالحسين بروجردي
ـ حاج ميرزا ابوالفضل زاهدي قمي
ـ شيخ عباس تهراني
ـ سيد احمد لواساني
ـ شيخ حسن توسلي
ـ ميرزا هدايت الله گلپايگاني
ـ شيخ حسن فريد گلپايگاني
هشت سال از تأسيس حوزه علميه اراك مي‎گذشت كه در سال 1340.ق بنا به دعوت بزرگان قم حضرت آيت الله حائري با تمامي شاگردانش به قم منتقل گرديد و حوزه علميه قم كه رو به افول نهاده بود، جاني تازه يافت.
از اين شهرستان و حوزه آن، دانشمندان بزرگي برخاسته‎اند كه نامشان در تاريخ تشيع ثبت است:
1. آيت الله حاج ميرزا محمود ميثمي اراكي، فرزند جعفر (1240ـ1308.ق) كه در تهران ساكن بود و در همان جا فوت كرد. «دارالسلام» از تأليفات او درباره زندگي حضرت ولي عصر ـ عجل الله تعالي فرجه الشريف ـ است.
2 عالم رباني ملا فتحعلي سلطان آبادي (متوفي 1371.ق) از مشاهير علما و اساتيد اخلاق محسوب مي‎شد.
3. ملامحمد حسين سلطان آبادي (متوفي 1314.ق)
4. ملا محمدرفيع بن عبدالمحمد كزازي (متوفي بعد از 1300.ق)
5. حاج آقا محسن عراقي (1247ـ1325.ق) بزرگ خاندان حسن اراكي بود و در زمان خود رياست ديني و علمي شهر اراك را برعهده داشت.
6. حاج آقا نورالدين عراقي (1278ـ1340.ق) رئيس حوزه علميه اراك قبل از آيت الله حائري يزدي بود.
7. حاج آقا حسن، فرزند آقا مصطفي عراقي، مشهور به فريد محسني (متوفي 1315.ق)
8. حاج آقا مصطفي عراقي (1292ـ1371.ق)
9. آقا ضياء الدين عراقي (1278ـ1361.ق) از مبتكرين علم اصول فقه و از بزرگان فقه استدلالي بود.
10. مولي محمد حسين گرهوودي سلطان آبادي بن محمد مهدي عراقي (متوفي 1314.ق)
11. شيخ محمدباقر عراقي سلطان آبادي، معروف به سلطان العلماء اراكي (1294ـ1382.ق)
12. ميرزا محمد عليخان اراكي (متوفي حدود 1352.ق)
13. شيخ عبدالنبي عراقي (1308ـ1387.ق)
14. شيخ علي اكبر بن محمدباقر شريف عراقي تهراني نجفي (متوفي 1371.ق)
15. سيد عنايت الله زين الديني، فرزند آقا سيد سيف الله، كه در قريه رشيدي چاپلق مدفون است.[1]
 
مدارس فعلي شهرستان اراک[2] :
مدارس علمیه ای که در اراک دایر و فعال هستند عبارتند از:
1) مدرسه امام خمینی قدس سره (سپهداری سابق)
مدرسه امام از قدیمترین مدارس علمیه اراک است . این مدرسه به وسیله یوسف خان سپهدار (داماد فتحعلی شاه قاجار) بنا گردیده و مرحوم آیة الله حاج آقا محسن عراقی در توسعه آن - چنانکه مرحوم محدث قمی در فوائد الرضویة نقل کرده - (1) شرکت داشته اند و املاک و مغازه هایی را وقف کرده اند . متاسفانه در زمان طاغوت، در اثر عمل نکردن به وقف نامه، مدرسه رو به ویرانی نهاد . در سال 1333 ق چهره مدرسه با تشریف فرمایی آیة الله العظمی حائری به اراک روشن می شود و ستارگان درخشانی مانند حضرات آیات عظام امام خمینی، گلپایگانی، اراکی، خوانساری رضوان الله علیهم حجره های مدرسه را مزین به نور علم و تقوای خود می کنند و از خرمن علم آیة الله مؤسس، فیض می برند .
پس از هجرت آیة الله مؤسس به قم، با تاسیس و رونق حوزه علمیه قم، این مدرسه، تا این اواخر کم فروغ می شود . اما به برکت نظام مقدس جمهوری اسلامی و با قاطعیت حجة الاسلام جناب آقای بهرامی (مدیر کل دادگستری اراک) و جدیت مدیر کل اوقاف استان و تلاشهای بنده، بخشی از موقوفات از دست رفته
احیا شد و توانستیم این مدرسه را از انزوا و خرابی خارج کنیم . و هم اکنون مدرسه از نظر کیفیت و کمیت روند مطلوبی را طی می کند .
در این مدرسه جمعا 150 طلبه مشغول تحصیل هستند که علاوه بر فقه و اصول، دروسی مانند اخلاق، تاریخ، حدیث، قرآن و . . . را هم فرا می گیرند .
2) مدرسه آقا ضیاء الدین
این مدرسه نیز از مدارس قدیم اراک است . بانی آن آقاضیاءالدین - از عموزادگان مرحوم آیة الله حاج آقا محسن - بوده است .
این مدرسه پیش از انقلاب به تصرف افراد غیرصالح درآمد که علمای شهر، بویژه مرحوم آیة الله صدر، با کوشش فراوان از دست آنان خارج کردند و مرکز تدریس علوم دینی و حوزوی گردید . اما هم اکنون به علت خرابیهای زیاد و نبودن بودجه کافی رو به خرابی است . امید است با همت مدیریت حوزه علمیه، بودجه لازم برای نوسازی مدرسه اختصاص داده شود .
3) مدرسه حاج محمد ابراهیم
مدرسه مرحوم حاج محمد ابراهیم خوانساری از جمله مدارس خوب اراک است که هم اکنون تحت اشراف حجة الاسلام والمسلمین جناب آقای قاضی زاده و طبق برنامه های مصوب شورای عالی اداره می شود . این مدرسه در زمان آیة الله حائری یزدی ساخته شده است . بانی این مدرسه برادر همسر آیة الله حائری یزدی بوده است . این مدرسه با بیش از صد نفر طلبه زیرپوشش مدیریت حوزه علمیه قم اداره می شود .
-------------------------------
[1] . آيت الله اراكي، يك قرن وارستگي، صص17ـ21 و نيز رك: اهل الله، مختصري در شرح حال برخي از مشاهير علماي استان مركزي.
[2] نقل از پايگاه اطلاع رساني حوزه ، به نقل از مجله پیام حوزه ، تابستان و پاییز 1375، شماره 10 و 11

سيد علي رضا كباري - حوزه‎هاي علميه شيعه در گستره جهان با پاره اي اضافات
مطالب مرتبط :
* نام و نام خانوادگی :
* متن نظر :