امروز:
يکشنبه 2 مهر 1396
بازدید :
669
حوزه علميه آمل

هرچند امروزه مركز استان مازندران شهرستان ساري است ليكن به نقل ياقوت حموي، آمل در آن زمان مركز طبرستان محسوب مي‎شد.[1] با روي كار آمدن علويان در اين سامان حوزه علميه آمل بنيان نهاده شد كه امروزه يكي از كهن ترين حوزه‎هاي علميه جهان تشيع و در رديف حوزه‎هاي علميه قم و كاشان قرار دارد.

دوره نخست
آغاز حوزه علميه آمل به زماني بر مي‎گردد كه «ناصر كبير» در آمل مدرسه علميه‎اي بنا نهاد. مقدمات اين مدرسه چنان بود كه مردم از حكومت طاهريان به ستوه آمده و شروع مبارزه را تدارك ديدند و از يكي از علويان نيكوكار به نام «محمد بن ابراهيم» خواستند تا رهبري جماعت را برعهده گيرد، او خود را شايسته اين كار ندانست و شوهر خواهر خود به نام حسن بن زيد را كه در ري مقيم بود، معرفي نمود. اهالي او را به رويان دعوت كردند. حسن بن زيد ملقب به «داعي كبير» در سال 250.ق وارد منطقه شد و رهبري نهضت را برعهده گرفت و در مدت سه سال، تمامي نواحي طبرستان و بخش مهمي از ديلم و ري را به تصرف درآورد. وي مدتي قريب به بيست سال حكومت كرد و در سال 270.ق پس از يك سال بيماري درگذشت. بعد از او به ترتيب «محمد بن زيد داعي»، «حسن بن علي» معروف به «ناصر كبير» يا «اطروش» و «حسن بن قاسم» مشهور به «داعي صغير» تا سال 316.ق (هنگام قتل داعي صغير) در آنجا حكومت كردند.[2]
مدارس عصر حكومت علويان عبارتند از:
1. مدرسه ناصركبير
2. مدرسه داعي صغير[3]
البته مؤلف «تاريخ مدارس ايران»، «مدرسه روياني» را نيز به فخرالاسلام عبدالواحد بن اسماعيل قاضي القضاة (415ـ503.ق) نسبت مي‎دهد كه به دست باطنيه كشته شد.[4]
شيخ آقابزرگ نيز در قرن پنجم از «علي بن ابي طالب حسيني»[5] و در قرن ششم علاوه بر «علي» چهارتن ديگر به نامهاي «علي بن محمد بن علي طبري»، «محمد بن ابي القاسم بن محمد بن علي طبري»، «محمد بن علي بن محمد بن علي طبري» و «يحيي بن محمد» را ذكر مي‎كند.[6]
اين روند در قرن هفتم به دليل حمله مغول رو به كندي مي‎نهد چنانكه شيخ تنها به نام يك عالم شيعه در اين عصر دست مي‎يابد و او «محمد بن علي بن يوسف طبري»[7] است.
با ظهور قيام مرعشيان و استيلاي آنان بر آمل و برخي ديگر از شهرها شمار عالمان شيعه در قرن هشتم به هفت تن مي‎رسد.

دوره دوم
دوره دوم حوزه علميه آمل كه از زمان صفويان تا عصر ما را شامل است دوره‎اي پر رونق و تحسين برانگيز است. هر قرن از اين دوره رجال علم و فرهيختگان بزرگي را در خود جاي داده كه به اختصار مي‎توان گفت، شيخ آقابزرگ در قرن هشتم از هفت تن[8]، در قرن نهم از سه تن، در قرن دهم از چهارتن عالم شيعه نام مي‎برد. تا در هر يك از دو قرن يازدهم و دوازدهم تنها يك تن را ذكر مي‎كند.
لازم به ذكر است كه در عصر ما حكماي الهي و مفسران بزرگي چون « حضرت آيت الله حسن حسن زاده آملي »، و « حضرت آيت الله عبدالله جوادي آملي » از آن خطه برخاسته‎اند.
-------------------------
[1] . معجم البلدان، ج2، ص17.
[2] . رك. تاريخ طبرستان، ابن اسفنديار.
[3] . تاريخ رويان، ص113 و 110 به نقل از تاريخ مدارس ايران، ص98.
[4] . تاريخ مدارس ايران، ص127، به نقل از «علما النظاميات و مدارس المشرق الاسلامي»، ص90.
[5] . طبقات اعلام الشيعه، ج2، ص1.
[6] . همان، الثقات العيون، ج2، ص1.
[7] . طبقات اعلام الشيعه، ج3، ص1.
[8] . طبقات اعلام الشيعه، ص1.

سيد علي رضا كباري - حوزه‌‌‎هاي علميه شيعه در گستره جهان، با اندکی تغییر
مطالب مرتبط :
* نام و نام خانوادگی :
* متن نظر :