امروز:
چهار شنبه 29 شهريور 1396
بازدید :
927
حوزه علميه بيرجند

«بيرجند» در بسياري از كتب تاريخي «بركند» ضبط شده است كه «بر» به معني نصف و «كند»‌ به معناي شهر است. آباداني اين شهر از دوره صفويه به بعد است و در واقع حوزه علميه اين سامان نيز از اين تاريخ شروع به فعاليت نموده است.
مؤلف گنجينه دانشمندان از هشت مدرسه به نامهاي زير نام برده است كه مركز آموزش علوم ديني در اين شهر بوده است:
1. مدرسه معصوميه
2. مدرسه قائميه
3. مدرسه گزيك
4. مدرسه خوسف
5. مدرسه درميان
6. مدرسه زهان
7. مدرسه قائنات
8. مدرسه گل[1]
مدرسه معصوميه قديمي ترين مدرسه بيرجند است كه در تاريخ 750.ق تأسيس شده است.[2]
«حكيم سعدالدين نزاري» (متوفي 721.ق) از حكما و عرفاي قرن هشتم حوزه بيرجند است. پس از وي بايد از «شمس الدين موسوي» (متوفي 900.ق) ياد كرد كه در قرن نهم مي‎زيسته و كتاب «شمس المجالس» را به رشته تحرير درآورده است.[3]
در قرن دهم با دو شخصيت علمي چون «نظام الدين عبدالعلي بيرجندي» فرزند محمد بن حسين (متوفي 936.ق) و «شيخ ملا عبداللطيف واعظ بيرجندي» فرزند شمس الدين علي (متوفي بعد از 917.ق) رو به رو هستيم كه اولي در رياضيات و نجوم و جغرافيا و دومي در حديث و تاريخ به فعاليت مي‎پرداختند.
آثار نظام الدين عبدالعلي بيرجندي بدين شرح است:
ـ بيست باب | در شناخت تقويم فارسي
ـ شرح فوائد البهائيه | در حساب
ـ شرح شمسيه | در حساب
ـ ترجمه تقويم البلدان | جغرافیا
ـ شرح آداب المناظرة | منطق
ـ تذكرة الاحباب | در بيان حساب و تفاصيل اعداد متحابه و متباغضه
ـ حل آداب العضدي | شرح آداب البحث عضدالدين ايجي
ـ شرح بيست باب خواجه نصير | در شناخت اسطرلاب
ـ شرح تحرير مجسطي | هيأت
ـ شرح تذكرة نصيرية | هيأت
ـ شرح مشكلات چغميني | هيأت
و...[4]
حوزه علميه بيرجند در قرون بعد، از عالمان فرزانه‎اي چون «آيت لله سيد حسن تهامي» (متوفي 1380.ق)، «علامه سيد محمد فرزان» (متوفي 1392.ق) و «شيخ جواد عارفي» (متولد 1269.ش ) برخوردار بوده است.
دانشمنداني از اين حوزه همگام با ديگر حوزه‎هاي ايران اسلامي در برپايي انقلاب و پيام رساني به ايفاي نقش پرداختند كه بايد از استاد سيد غلامرضا سعيدي (متوفي 1367.ش ) و استاد دكتر محمدابراهيم آيتي (1282ـ1344.ش ) نام برد كه از ياران استاد شهيد مطهري و شهيد بهشتي محسوب مي‎شدند و در بيداري امت اسلامي از هيچ كوششي دريغ نداشتند.
اينك طلاب حوزه علميه بيرجند حدود هفتاد نفر مي‎باشند كه تا كتاب فقهي شرح لمعه آموزش داده مي‎شوند و جهت تكميل علوم به حوزه قم و يا مشهد مقدس مهاجرت مي‎كنند.
----------------------
[1] . گنجينه دانشمندان، ج3، ص263.
[2] . سيماي بيرجند، محمد ايوب كاظمي، ص104.
[3] . بهارستان، ص240.
[4] . دايرة المعارف تشيع، ج3، ص569، تاريخ نظم و نثر در ايران، ج1، ص384، ج2، ص806.

سيد علي رضا كباري - حوزه‎هاي علميه شيعه در گستره جهان
مطالب مرتبط :
* نام و نام خانوادگی :
* متن نظر :