امروز:
سه شنبه 4 مهر 1396
بازدید :
792
حوزه علميه دزفول

دزفول در 165 كيلومتري شمال اهواز قرار دارد. در سمت غرب رود «دز» پادشاهان پيش از اسلام قلعه‎اي نظامي يا دژي ساخته و بر روي رود «دز» پلي احداث كرده بودند و آن را «دژپل» مي‎گفتند. در فاصله كمي از دژپل شهري موسوم به «رعناش» يا «روناش» بوده كه «ياقوت حموي» آن را تا «دزفول» يك شهر شمرده است.[1] هم اكنون رعناش را «رعنا» مي‎گويند.

دوره نخست
اين دوره از قرن يازدهم با اساتيد شيخ انصاري شروع و اوايل قرن سيزدهم با شاگردان شيخ به پايان مي‎رسد. دوره شكوفايي اين دوره به عصر حضور شيخ در دزفول مي‎رسد.
وي كه در سال 1214.ق در دزفول تولد يافته بود تا سال مهاجرت به عتبات عاليات، حوزه دزفول را يكي از مراكز علم نموده بود.
خاندان شيخ انصاري، خاندان علمي بودند كه سلسله علمي را تا زمان شيخ ادامه داده‎اند. پدر شيخ انصاري، «شيخ محمدامين» (متوفي 1248.ق) است كه سه پسر به نامهاي «شيخ مرتضي انصاري»، «شيخ منصور» و «شيخ محمد صادق» را به جهان تشيع عرضه كرد. از ديگر عالمان اين تبار علمي مي‎توان به افراد زير اشاره كرد:
ـ شيخ شمس الدين
ـ شيخ محمد شريف
ـ شيخ احمد
ـ شيخ جمال الدين
ـ شيخ حسن
ـ شيخ يوسف
ـ شيخ عبيدالله
ـ شيخ قطب الدين محمد
ـ زيد
ـ ابي طالب
ـ عبدالرزاق
ـ جميل
ـ جليل
ـ نذير
در واقع نسب شيخ انصاري، شماري از عالمان و زاهدان و عارفان است كه مراتب سير و سلوك را طي كرده و در طي سالها، تقوي و پرهيزكاري را در خاندان خويش جزء ملكه نفساني نموده و فرزند مقدسي چون شيخ اعظم مرتضي انصاري را به جهان تشيع تقديم داشته‎اند.
شيخ در سال 1232.ق در هجده سالگي به قصد تشرف به عتبات متبركه به همراه پدر به عراق رفت و با استقبال «سيد محمدمجاهد» از رؤساي حوزه علميه كربلا رو به رو شد. وي تا چهار سال در كربلا به تحصيل علم پرداخت تا با محاصره شهر از سوي عثمانيان به كاظمين آمده و به دزفول بازگشت.
در سفر دوم به عتبات كه يك سال پس از بازگشت انجام گرفت، براي بار دوم به كربلا آمد و حدود يك سال از محضر «شريف العلما» بهره برد، آن گاه حدود يك سال نيز در حوزه نجف اشرف اقامت گزيد و در حوزه درس شيخ موسي كاشف الغطا حاضر شد. لذا سفر دوم شيخ حدود دو سال به طول انجاميد.
امروزه در دزفول محلي به نام «اتاق شيخان» يا «اتاق شيخ» است كه مرحوم شيخ انصاري در آنجا تدريس مي‎كرده است. الان هم اين مركز وجود دارد و نوادگان شيخ در آنجا مشغول تدريس هستند.[2] به احتمال زياد در هر دوره‎اي كه شيخ به دزفول بر مي‎گشت به تدريس در اين مكان مي‎پرداخت. البته شيخ علاوه بر حوزه دزفول از حوزه اصفهان و كاشان نيز بهره برد و سپس براي بار سوم به عتبات عاليات مهاجرت نمود. اين سفر در حدود سال 1249.ق انجام گرفت و از سال 1266 تا 1281.ق رياست علمي حوزه نجف اشرف را عهده دار شد.[3]
برخي از شاگردان دزفولي شيخ انصاري به ترتيب زير است:
ـ شيخ ابوالقاسم انصاري دزفولي
ـ شيخ احمد انصاري دزفولي
ـ شيخ باقر دزفولي كاظمي
ـ شيخ محمدتقي انصاري دزفولي
ـ شيخ محمدجعفر انصاري دزفولي
ـ شيخ محمدجواد آقاميري دزفولي
ـ شيخ محمدحسن انصاري دزفولي
ـ شيخ حسن دزفولي كاظمي
ـ آقا سيد حسين دزفولي
ـ حاج مولي محمدرشيد ضيائي دزفولي
ـ شيخ محمد صادق انصاري دزفولي
ـ شيخ محمدطاهر دزفولي
ـ شيخ عبدالرحيم دزفولي
ـ شيخ عبدالرزاق انصاري دزفولي
ـ آقا عبدالمحمد بيكزاده (بيكدلي) دزفولي
ـ آقا مير سيد علي دزفولي
ـ سيد محمد دزفولي
ـ سيد محمد قاضي دزفولي
ـ شيخ منصور انصاري دزفولي نجفي
ـ شيخ محمد موسي دزفولي كاظمي
ـ حاج مولي نصرالله تراب دزفولي
ـ سيد نورالله غفاري دزفولي[4]
شيخ آقابزرگ در بين عالمان قرن يازدهم از «مجدالدين عباسي» قاضي دزفولي (از شاگردان شيخ بهايي)[5] و «نورالدين دزفولي» (كه رساله‎اي را به نام رسم القرآن نگاشته است) ياد مي‎كند.[6] وي در قرن دوازدهم از يازده عالم شيعي در اين سامان ياد كرده است.[7]

دوره دوم
اين دوره از اواخر قرن سيزدهم آغاز شده و تا عصر حاضر ادامه دارد. در عصر حاكميت رضاخان و بحران براندازي حوزه‎ها، با حكمت و دورانديشي «آيت الله معزي» مدرسه‎اي در دزفول تأسيس شد كه پس از ايشان به ترتيب «حاج شيخ محمدعلي معزي» مؤلف «تجديد الدوارس» و «حاج محمدعلي معزي» به اداره مدرسه پرداختند.
مدرسه ديگري كه در اين دوره تأسيس شده، «مدرسه آيت الله نبوي» است كه دهها مجتهد را در درس فقه استدلالي تربيت نموده است.
پس از پيروزي انقلاب اسلامي به همت امام جمعه دزفول، مرحوم آيت الله قاضي، مدرسه‎اي به نام ايشان بنا گرديد كه هم اكنون حدود نود طلبه از برادران و چهل نفر از خواهران را آموزش مي‎دهد. ليكن به جهت كمبود مكان تحصيلي طلاب پس از فراگيري «شرح لمعه» به قم مهاجرت مي‎نمايند. «حوزه علميه مكتب الزهراء» نيز از بدو تأسيس با استقبال فراوان خواهران رو به رو شده و تعداد زيادي طلبه رسمي از دوره‌ مقدمات تا كفاية الاصول را آموزش مي‎دهد و عده‎اي هم به صورت متفرقه در دروس حوزه حاضر مي‎شوند.
در ايام دفاع مقدس دهها تن از اميدهاي حوزه دزفول به فيض عظماي شهادت نايل آمدند و در واقع همه مأموريتهاي لشكر هفتم ولي عصر ـ عجل الله تعالي فرجه الشريف ـ بر عهده طلاب اين حوزه بود.[8]
-------------------------
[1] . نگاهي به تاريخ خوزستان، نيره زمان رشيديان، صص112 و 114.
[2] . پيام حوزه، شماره7، ص113.
[3] . رك: زندگاني و شخصيت شيخ انصاري، صص63، 74.
[4] . زندگاني و شخصيت شيخ انصاري، صص168ـ322.
[5] . طبقات اعلام الشيعه، ج5، ص487.
[6] . همان، ص621.
[7] . همان، ج6، ص254.
[8] . پيام حوزه، شماره 7، صص113ـ118.

سيد علي رضا كباري - حوزه‎هاي علميه شيعه در گستره جهان
مطالب مرتبط :
* نام و نام خانوادگی :
* متن نظر :