امروز:
چهار شنبه 29 شهريور 1396
بازدید :
753
حوزه علميه كرمان

كرمان از سال 24 هجري به جهان اسلام پيوست. اگر مبناي حضور سادات علوي در كرمان را سابقه تشيع در اين شهر بدانيم بايد بپذيريم كه در اواخر قرن سوم يا اوايل قرن چهارم مذهب شيعه به كرمان راه يافته است.
 
دوره نخست
نقطه آغاز حوزه علميه كرمان به حكومت آل بويه در اين سامان مي‎رسد. كه در سال 357 هجري به دستور عضدالدولة و به دست معز الدولة از آل الياس منتزع شده است.[1] ليكن نام مدارسي كه در تاريخ ثبت شده به دوره سلجوقيان مي‎رسد.
مدرسه ارسلان شاه، مدرسه ‌درب ماهان، مدرسه ملك محمد بن ارسلان شاه و مدرسه تركان خاتون، از مدارس قرن پنجم و ششم اين حوزه است.[2]
همچنين در قرن هفتم با مدرسه قطبيه روبه رو هستيم.[3] شيخ آقابزرگ از دانشمند فرزانه «حسن كرماني كيميايي زاهد» خبر مي‎دهد كه در سال 723.ق از ايران به هند مهاجرت كرده و به سلطان محمد بن قلتغ شاه پيوسته است. وي «مفتاح الرموز» را در سال 726.ق و «مقلاد الكنوز» را پس از دو سال به فارسي تأليف كرده است.[4]
 
دوره دوم
اين دوره از عصر صفويه آغاز و تا دوره معاصر ادامه مي‎يابد. هرچند در قرن دهم تنها با نام دانشمندي به نام «محمد مؤمن كرماني» روبه رو هستيم[5] و در قرن يازدهم فقط دو نفر در حوزه كرمان حضور دارند.[6] ولي در قرن دوازدهم شمار آنان به هفت تن مي‎رسد و در قرون بعد بر تعداد آنان افزوده مي‎گردد.
«محمد جعفر كرماني» (1080ـ1175.ق) عارف جليل القدري است كه از تلاميذ علامه مجلسي و محمد سراب بوده و استاد خاجويي شمرده مي‎شود. در اين دوره علوم عقلي و نقلي را فراگرفته و علاوه بر سلوك عرفاني به تأليف و تصنيف كتاب پرداخته است.[7]
«زين العابدين كرماني» (زنده حدود 1191.ق) از شاگردان قزويني (1125 ـ بعد 1197) از ديگر عالمان اين دوره است.[8] همچنين «عوض شوشتري كرماني» (متوفي بعد 1100.ق) از زاهدان اين دوره حوزه علميه كرمان است كه رساله «الحق اليقين» در اثبات واجب را به رشته تحرير درآورده است.[9]
«محمد شريف كرماني»[10] (متوفي 1124.ق)، «شكرالله كرماني»[11]، «عالم كرماني»[12] و «عبدالله كرماني»[13] از ديگرعالمان اين دوره هستند.
مدارس خاندان قلي بيك، ابراهيم خان ظهير الدوله، معصوميه و مدرسه محمود نيز از مراكز آموزشي اين دوره محسوب مي‎گردند.[14]
 
عصر حكيم سبزواري
حكيم متأله ملاهادي سبزواري نیز پس از حضور در حوزه درسی سبزوار و نیز حوزه مشهد و اصفهان و بهره گرفتن از محضر اساتيد فلسفه و حكمت الهي و پس از تحصيل حكمت نظري به حكمت عملي روي آورد و كرمان را براي سير و سلوك انتخاب كرد.
از اوايل قرن سيزدهم روز به روز شمار دانشمندان اصولي و فقهاي حوزه علميه كرمان افزوده شد. آنان با تربيت شاگردان ورزيده علم دين را در استان كرمان و شهرهاي مجاور منتشر و علوم اهل بيت را ترويج نمودند. برخي از دانشمندان اين دوره به قرار زير هستند:
1. حجت الاسلام شيخ ملااكبر زمان كرماني (متوفي حدود 1250.ق)
2. شيخ ميرزا محمدتقي بن كاظم كرماني، مشهور به «مظفر علي شاه» از عرفاي بزرگ كرمان كه علوم عقلي و نقلي را فراگرفته بود. وي از شاگردان شريف العلماء محسوب مي‎شد كه در سال 1215.ق در كرمانشاه به لقاء الله شتافت.
3. حجت الاسلام آقا شيخ ابوجعفر كرماني (متوفي حدود 1310.ق)، وي معاصر حاج محمد كريم خان شيخي بود و با او مناظراتي داشته است.
4. حجت الاسلام آقا شيخ ميرزا محمد جعفر كرماني (متوفي بعد از 1300.ق)، وي از شاگردان شيخ انصاري است.
5. حجت الاسلام شيخ حبيب الله كرماني (متوفي حدود 1280.ق) او از فقها و مجتهدين كرمان بود.
6. حجت الاسلام آقا شيخ محمدحسن كرماني، وي از علما و ادباي آن سامان است.
7. حجت الاسلام آقا شيخ محمدحسين كرماني (متوفي حدود 1225.ق)، وي از اديبان و مدرسان حوزه علميه كرمان محسوب مي‎شد.
8. حجت الاسلام شيخ ملاحيدرعلي كرماني، وي از حكما و رياضيدانان و متكلمان عصر خويش بود كه در حوزه اصفهان به تدريس اشتغال داشت و از اساتيد آيت الله شريعت اصفهاني به حساب مي‎آمد.
9. حجت الاسلام آقاشيخ محمد حسين بن اسدالله فارس كرماني (متولد حدود 1265ـ1330.ق) از كرمانيان مقيم اصفهان و از شاگردان علامه حاج شيخ محمدباقر اصفهاني و علامه سيد محمد باقر خوانساري (مولف روضات الجنات) بود.
10. حجت الاسلام شيخ محمدحسين بن علي اكبر كرماني (متوفي حدود 1300.ق)،‌ از شاگردان ميرزاي شيرازي است.
11. حجت الاسلام آقا شيخ عبدالله كرماني (متوفي حدود 1325.ق)، وي از اكابر فقها و شاگردان ميرزاي شيرازي و مرجع بزرگ كرمان بود.
12. آيت الله حاج شيخ عبدالله بن شيخ محمدعلي كرماني (1254ـ1327.ق)، بزرگ عالمي كه از حوزه سامرا بهره برده و تأليفاتي چون «تنقيح المقاصد»، «خلاصة الاقوال»، «خلاصة الفقه»، «التنبيهات في الاصول و الفقه» و «مدائح الاولياء» را از خود برجاي نهاد.
13. آيت الله آقا شيخ علي بن ابي جعفر كرماني، از شاگردان ميرزاي شيرازي است.
14. حجت الاسلام آقا شيخ علي اكبر بن شيخ محمدعلي كرماني (متوفي حدود 1328.ق) وي از شاگردان ميرزا حبيب الله رشتي و ميرزاي شيرازي است.
15. آيت الله حاج شيخ محمدباقر زندكرماني (متوفي قبل از 1370.ق)، ايشان از علماي مبرّز حوزه علميه اصفهان بود كه به چاپ و نشر «التبيان» تفسير قرآن شيخ طوسي اقدام نمود. وي با آيت الله العظمي حجت رفاقت و صداقت تامي داشت.
16. آيت الله حاج شيخ محمدعلي كرماني حايري (متوفي حدود 1380.ق)، ايشان از اساتيد حوزه علميه قم و از خواص ياران آيت الله العظمي بروجردي بود كه در جوار حضرت معصومه ـ سلام الله عليها ـ مدفون شد.
17. آيت الله حاج شيخ علي اصغر صالحي كرماني (ولادت حدود 1318.ق)، وي از عالمان متنفذ كرمان است كه علوم مقدماتي را در آن شهر و سطوح را در حوزه اصفهان و خارج فقه و اصول را در حوزه علميه قم به پايان رسانده است. وي از شاگردان آيت الله حايري، سيد علي يثربي، سيد محمدتقي خوانساري و سيد احمد خوانساري است.
محمد شريف رازي مبارزه وي با شيخيه را ستوده و مي‎گويد با مبارزات وي شيخيه در كرمان از بين رفته است.[15]
18. آيت الله حاج ميرزا محمدرضا فقيه كرماني.
19. حجت الاسلام و المسلمين حاج ميرزا عبدالحسين كرماني
20. حجت الاسلام و المسلمين محمد جواد حجتي كرماني
21. حجت الاسلام و المسلمين علي حجتي كرماني
22. حجت الاسلام و المسلمين سيدابوالقاسم موسوي كرماني
23. آيت الله حاج ميرزا علي مهرابي (1319ـ1385.ق)[16]
غالب دانشمندان حوزه علميه كرمان، پس از ورود آيت الله حايري به قم و احياي آن حوزه، دوره عالي تحصيلات خود را در قم به پايان رسانده‎اند.
------------------------
[1] . همان، ص330، لغتنامه دهخدا، ذيل آل الياس.
[2] . تاريخ مدارس ايران، صص141ـ142.
[3] . همان، ص203.
[4] . طبقات اعلام الشيعه، الحقائق الراهنة، ج3، صص44 و 45.
[5] . طبقات اعلام الشيعه، احياء الداثر، ج4، ص259.
[6] . طبقات اعلام الشيعه، ج5، ص353 و 422.
[7] . طبقات اعلام الشيعه، ج6، ص141 و 142.
[8] . همان، ص302.
[9] . همان، ص567.
[10] . همان، ص340.
[11] . همان، ص350.
[12] . همان، ص407.
[13] . همان، ص470.
[14] . تاريخ مدارس ايران، صص344 و 352.
[15] . گنجينه دانشمندان، ج6، ص344.
[16] . همان، ج6، صص338ـ349.

سيد علي رضا كباري - حوزه‎هاي علميه شيعه در گستره جهان، با اندکی تلخیص و تغییر
مطالب مرتبط :
* نام و نام خانوادگی :
* متن نظر :