امروز:
يکشنبه 30 مهر 1396
بازدید :
689
جنبش نرم افزاري و رسالت حوزه

اصل مهم «جنبش نرم افزاري» و ضرورت ايجاد يك حركت برنامه ريزي شده و منظم به سوي «توليد علم» و تلاش در جهت ايجاد و تقويت بسترهاي لازم براي نظريه پردازي در حوزه علوم ديني در چند سال گذشته با نامه عده‌اي از پژوهشگران علوم ديني به مقام معظم رهبري مطرح گرديد. پاسخ موافق ايشان به نامه كه در ضمن آن به ابعاد مختلف اين جنبش اشاره و توجه داده شده بود، موجب شد تا توجه مجدد به رسالت حوزه علميه و مسئوليت‌هاي خطير كارگزاران آن معطوف گردد. بي‌ترديد رسالتي كه بر عهده سياست گذاران برنامه‌ريز و كارگزاران در حوزه علميه گذاشته شده بسيار حايز اهميت است و سرنوشت آينده نظام اسلامي متكي بر مكتب شيعي و بقا و بالندگي اين مكتب در گرو عملكرد درست اين مجموعه است؛ چرا كه ارائه ساختاري دقيق و قابل دفاع از نظام فكري شيعه ـ در قبال نظام‌هاي فكري منسجم و منظمي كه امروز داعيه داران تأمين سعادت بشر هستند ـ و توجه به ضرورت انطباق اين نظام با نيازهاي امروز بشر در ابعاد مختلف فردي و اجتماعي و اثبات قابليت تام و تمام آن براي رقابت با مكاتب و ايده‌هاي رقيب، مي‌تواند بر بالندگي شكوه و عظمت اين مكتب افزوده و رمز ماندگاري آن را بگشايد.
شالوده اين رمز گشايي و راهنمايي بايد در حوزه‌هاي علميه پي افكنده شود. روشن است، بيان مكرر مطالبی از اين قبيل كه اسلام از هر جهت دين كاملي است، در منابع ديني ما تمام علوم مورد نياز بشر نهفته است و تعليق رفع و دفع نيازهاي فكري و معيشتي، فردي و اجتماعي، اقتصادي و سياسي به زمان استخراج راهبردها و راهكارهاي آنها از منابع ديني ـ در عين درست بون اصل سخن ـ نمي‌تواند در حل مشكل چندان مؤثر باشد. اين امر شبيه به اين است كه گفته شود فلان كشور سرشار از منابع غني زير زميني است و انواع مواد معدني ارزنده و گران‌بها در دل آن نهفته است. از اين رو شايسته است سياست‌هاي آموزشي، پژوهشي و مديريتي حوزه علميه و ساختار و برنامه‌هاي در دست اجرا، از توانمندي كافي و لازم براي تربيت نيروي انساني كارآمد براي انطباق متون ديني و آموزه‌هاي آن با شرايط امروزين زندگي بشر ـ در عين پايبندي به اصالت و استناد ديني و فقه جواهري ـ برخوردار باشد. همچنين بايستي مجموعه آموزش‌هاي حوزه در مقاطع مختلف تحصيلي و دوره‌هاي تخصصي و حتي دروس خارج فقه و اصول به گونه‌اي برنامه‌ريزي شود كه در نهايت دانش پژوهان حوزوي را به سر منزل مقصود برساند و محصلان علوم ديني را به پژوهشگراني با نشاط؛ مساله ياب و آشنا با نيازها و مقتضيات زمان تبديل كند ؛ پژوهشگراني كه بتوانند با درك ضرورت‌هاي عصر حاضر كه در آن اطلاع رساني و توليد علم با رشد فزاينده‌اي مواجه و با سرعت و وسعت حيرت افزايي در حال نشر و گسترش است به شبهات مطرح در حوزه دين پاسخ‌هاي درخور و شايسته دهند.
سيستم برنامه‌هاي حوزه بايد از آموزش محوري به سوي پژوهش محوري رفته و قادر باشد انديشمنداني را در دل حوزه پرورش دهد كه بتواند زير ساخت‌هاي انديشه‌اي نظام اسلامي را در ابعاد گوناگون تبيين نموده و پرچم علم ديني را برافرازند و چراغ معرفت مبتني بر مكتب شيعه را برافروزند.
البته در سال‌هاي اخير تلاش‌هايي در حوزه علميه به منظور نظام‌مند كردن فرآيند آموزش و پژوهش ، رفع كاستي‌ها و نهادينه سازي فعاليت علمي آموزشي به عمل آمده است. مسئولان امر كوشيده‌اند تا براي رشد شاخص‌هاي علمي و انسجام بخشي به برنامه‌هاي جذب و آموزش و ايجاد بسترهاي مطالعات تخصصي اقداماتي به انجام رسانند. اين اقدامات اگر به خودي خود مورد توجه قرار گيرد، در مقايسه با وضعيت پيشين داراي پيشرفت‌هاي قابل توجهي بوده است اما به نظر مي‌رسد راه ناپيموده زيادي تا رسيدن به وضعيت مطلوب وجود دارد و حوزه علميه بايد تلاش كند تا از طريق آسيب شناسي وضعيت موجود، ريشه‌يابي مشكلات و موانع فرا روي ترسيم چشم انداز و اهداف كلي واقع نگر و سازمند با نيازهاي روز جامعه اسلامي و اقتضائات جهاني طراحي برنامه‌اي منسجم، منظم و زمان‌مند و متكي بر نظرات كارشناسان و صاحب نظران، تقويت توان‌مندي بدنه مديريتي و بهره‌گيري از فناوري آموزش و پرورش از فرصت‌هاي آتي بيشترين بهره را نصيب خود سازد. شايد بتوان گفت كه قبل از پرداختن به توليد نرم افزار بايد به سخت افزارها توجه كافي نمود. اصلاح ساختارها، ايجاد نهادهاي علمي، جهت‌دهي امكانات و ايجاد فرهنگ توليد علم را به جاي بسط و ترويج و تبليغ مي‌توان در اين زمينه مد نظر قرار داد.
در اين راستا توجه به رهنمودهاي مقام معظم رهبري كه در فرصت‌هاي مقتضي درباره ارتقاي وضعيت علمي و آموزشي حوزه‌هاي علميه، به خصوص در متن پاسخ ايشان به عده‌اي از پژوهشگران علوم ديني آمده است، مي‌تواند راهگشاي خوبي براي ترسيم چشم‌اندازهاي آتي حوزه باشد. مواردي مانند: تلاش دراز مدت و به دور از يأس و شتاب زدگي براي رسيدن به شكوفايي و خلاقيت، پي جويي راه ترقي در نظام اجتهادي و توليد فكر علمي و ديني ، دستيابي به شجاعت نظريه پردازي و مناظره ضمن وفاداري به اصول اخلاق و منطق ، در كنار هم قرار گرفتن آزادي و اخلاق، تضارب آراء و عقول براي رسيدن به ارتقاي فرهنگي، ايجاد فضاي سالم انتقادي، آزادي بيان و گفتگوي علمي، بهره‌گيري از هدايت علما و صاحب نظران، توليد علم براي پاسخ گويي به نيازها و سئوالات و شبهات، بستر سازي، برنامه ريزي و تلاش براي بهره‌برداري كامل از توانايي‌هاي موجود، تعيين راهبرد و هدف گذاري و بستر سازي و برنامه‌ريزي براي ايجاد امكان اداي وظيفه اساسي و مهم حوزه‌هاي علميه.
با نگاهي به پيشينه مطالبات ايشان از حوزه‌هاي علميه كه در سخنراني‌ها و پيام‌هايي كه به مناسبت‌هاي مختلف مطرح گرديده است به نظر مي‌رسد اموري مانند موارد فوق همواره از دغدغه‌هاي ايشان براي داشتن حوزه علميه توانمند، بالنده، مولد علم، دانشمند پرور و پاسخگو به نيازها و پرسش‌هاي مطرح در حوزه‌هاي مختلف علوم ديني بوده است. در چنين وضعيتي است كه حوزه مي‌تواند همگام با بزرگترين مراكز علمي ـ آموزشي و پژوهشي مطرح در جهان قدم بردارد و پشتوانه سديد و استوار انديشه ديني و مرجع مراجعات انديشمندان و مشتاقان علم و دين و مورد توجه محافل علمي دنيا قرار گيرد.
اين امر، رسالت افزون‌تري را متوجه سياست گذاران و برنامه ريزان و كارگزاران امور حوزه مي‌نمايد تا با درايت و سعه صدر و بهره گرفتن از عقل جمعي و جهت دهي امكانات تدابير لازم را در جهت رسيدن به وضعيت مطلوب بينديشند و با عطف نظر به رهنمودهاي رهبر معظم انقلاب و ديگر مراجع معظم تقليد قدم شايسته‌تري در اين زمينه بردارند.

حجت الاسلام و المسلمين سيد هاشم حسيني بوشهري - روزنامه رسالت، ش 5765، تاريخ 10/10/1384با اندکی اصلاحات
مطالب مرتبط :
* نام و نام خانوادگی :
*پست الکترونیک :
* متن نظر :