امروز:
دوشنبه 9 اسفند 1395
بازدید :
380
چكيده ى پايان نامه هاى قرآنى به ترتيب الفباء(ت)

336ـ تاريخ تفاسير ادبى تا قرن هشتم هجرى
رجب زاده, زهرا. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى. گرايش علوم قرآن و حديث. دانشگاه تهران.
استاد راهنما: مهدوى راد, محمد على . 1373.
در اين پايان نامه ابتدا مفهوم واژه ى ادب و سپس ادبيات در عصر جاهليت, ويژگيهاى شعر و نشر دوره ى جاهلى و تاءثير قرآن بر ادبيات عرب در صدر اسلام مطرح شده است. نيز اين مباحث آمده است: اعجاز ادبى قرآن و آثار و كتب مختلف در اين زمينه, تاريخ تطور تفاسير ادبى, ويژگيها و نمونه هايى از تفسيرهاى ادبى, اعراب و معانى قرآن, مفردات و معانى مفردات قرآن كريم, اعراب و قراءات در كشاف و تفاسير مختلف.

337ـ تاريخ علم تفسير
دهقان منگابادى, بمانعلى. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى. گرايش علوم قرآن و حديث. دانشگاه تهران. استاد راهنما: سامى الدبونى, سيد جعفر. 1370.
اين پايان نامه مشتمل بر سه فصل است و اين مباحث را در بر دارد: فصل اول, تفسير در اصطلاح صاحبان علوم, معناى لغوى و اصطلاحى تفسير, شرافت علم تفسير نسبت به ساير علوم, فرق بين تفسير و تاءويل و نظر علامه طباطبأى در مورد معناى تاءويل; فصل دوم, قابل فهم بودن قرآن, اختلاف صحابه در فهم قرآن, علل و عواملى كه موجب اختلاف صحابه در فهم قرآن شده است و پيامبر (ص), نخستين مفسر آن; فصل سوم, مفسران صحابه كه اولين آنها حضرت على بن ابى طالب (ع) است .

338ـ تاريخ و مبانى ترجمه قرآن
بى آزار شيرازى, عبدالكريم. دكترى علوم قرآن و حديث. دانشگاه آزاد اسلامى. استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1371.
در اين پايان نامه تاريخ و مبانى ترجمه قرآن كريم بررسى شده است. در ابتدا مفهوم ترجمه و ترجمه به عنوان علم و فن, مسأل مورد اختلاف ميان فقها و انديشمندان اسلامى, و ترجمه ى قرآن به اعتبار هدف مطرح شده و سپس به دلايل مخالفين ترجمه قرآن و نظر طرفداران ترجمه آن, انواع ترجمه هاى قرآن در هفت مورد و شرايط و مبانى علمى و فنى ترجمه تفسيرى و مبناى هنرى ترجمه آوايى قرآن و نمونه هايى از ترجمه هاى قرآن پرداخته شده است. در پايان, تاريخ ترجمه هاى مختلف بيان شده است .

339ـ تاثير آيات و احاديث در ديوان خواجوى كرمانى
احمد امرجى, رويا. كارشناسى ارشد زبان و ادبيات فارسى. دانشگاه آزاد اسلامى تهران, مركزى . استاد راهنما: رنجبر, احمد. 1374.
در اين پايان نامه پس از بيان مقدمه اى در اهميت آيات و احاديث در ادب پارسى, مواردى كه خواجوى كرمانى در ابيات خود به آيه يا حديثى اشاره يا تصريح كرده, شناسايى و معرفى شده اند.

340ـ تاءثيرپذيرى شاهنامه از امدادهاى غيبى قرآن مجيد
زهرى, زين العابدين. كارشناسى ارشد زبان و ادبيات فارسى.دانشگاه آزاد اسلامى اراك. استاد راهنما: كامل نژاد, احمد. 1374.
در اين پايان نامه امداهاى غيبى در شاهنامه ى فردوسى تحت عنوانهاى زير تنظيم و بررسى شده اند: اماد غيبى در اثر نيايش حاصل مى شود, امدادهاى غيبى در انسانها, امدادهاى غيبى در گياهان و جانوران, امدادهاى غيبى در عوامل طبيعى, امدادهاى غيبى مربوط به اسكندر, امادهاى غيبى به طريق روئيا و هدايت عامه مظهرى از امدادهاى غيبى .

341ـ تاثير تداوم وحى در تثبيت قلب پيامبر اكرم (ص) و بررسى آيات قرآن مربوط به آن
حسينى, مهدى. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى. گرايش علوم قرآن و حديث. دانشگاه تربيت مدرس.
استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر . 1374.
اگر چه همه ى انبياء الهى در يك خط و مسير, يعنى واسطه هدايت الهى بودن, قرار داشتند, مقتضيات زمان و سطح تعليمات آنان يكسان و شبيه به هم نبوده است. در اين زمينه رسول گرامى اسلام (ص) ويژگيهاى بارزى نسبت به ساير انبياء عظام داشته اند. بارزترين اين ويژگيها, خاتميت آن حضرت است. او بايد مكتبى را پايه ريزى مى كرد كه تا پايان حيات بشر اساس و برنامه زندگى قرار مى گرفت. انجام اين مهم دشواريهاى فراوانى را به دنبال داشت. شدت حرص پيامبر (ص) بر هدايت قوم از يك سو و اذيتهاى فراوان روحى و جسمى در اين راه از ديگر سو ايجاب مى كرد كه حضرتش با اتكا به پشتوانه هاى قوى به رسالت خويش ادامه دهد و نه تنها خسته و مانده نشود بلكه روز به روز استوارتر گردد. به همين علت, خداوند كتاب آسمانى نازل بر او را كه معجزاش بود بتدريج در بستر زمان و همپاى حوادث فرو فرستاد تا مايه دلگرمى و تثبيت قلب آن حضرت شود و اين نزول با ارأه بهترين رهنمودها و اتخاذ متنوعترين و عاليترين شيوه ها, پيامبر را در جهت رسالت جهانى و تكميل اهداف الهى كمك مى كرد و تدريجى بودنش موجب مى گشت آن حضرت با داشتن بهترين پشتوانه دلگرم كننده با پايدارى تمام به اداى رسالت خويش بپرداز.

342ـ تاثير دقايق و لطايف بلاغى قرآن كريم در ادب فارسى (آثار حكيم سنايى, حافظ و سعدى)
مير جليل, اكرم. دكترى زبان و ادبيات فارسى. دانشگاه تربيت مدرس. استاد راهنما: تجليل, جليل. 1375.
از ظهور اسلام تاكنون كسانى كه با سخنورى به تغذيه ذوقها پرداخته و شهد ادب در كام ادب دوستان ريخته اند, دستى در خوان پر بركت قرآن داشته و انديشه خود را به عصاره ى الوان نعمت آن آميخته اند و بهترين تمثيل, فنى ترين استعاره, زيباترين تشبيه, كاملترين تصوير, گوياترين عبارت و سخت ترين تركيبات را در قرآن جسته اند. حافظ, سعدى و سنايى از جمله اين افراد بودند. ايهام گويى, صورتگرى و شخصيت پردازى, استفاده از تناسبهاى لفظى, آهنگ و وزن, تشبيه, استعاره, تمثيل اقتباس, تلميح و اشاره از موارد مشخصى هستند كه تحت تاءثير كلام قرآن در سخن حافظ تجلى پيدا كرده است. استفاده از واژه هاى قرآنى, تضمين و اقتباس آيات و معانى آنها, تشبيه, استعاره, مجاز, كنايه, مثل, طباق نمونه هايى از تاءثير قرآن در آثار سعدى است. بهره جويى از آيات يا قسمتى از آنها, معانى و مضامين آنها در گسترده اى وسيع در اكثر قصايد سنايى به چشم مى خورد. اقتباس, تلميح, حل, تشبيه, تمثيل و كنايه نيز مواردى هستند كه تحت تاءثير قرآن در آثار سنايى نمودار است. حافظ, سعدى, سنايى در تنوع اسلوب بيان در زمينه استفهام, امر, نهى و معانى متعدد آنها, اطناب و ايجاز و التفات كلام خود را به شيوه قرآنى آراسته اند.

343ـ تاثير روحى و اخلاقى ذكر از ديدگاه قرآن و معصومين (ع)
محمدى, محبوبه. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث. دانشگاه آزاد اسلامى اراك.استاد راهنما: امامى, محمد جعفر. 1375.
مطالب اصلى اين پايان نامه در دو بخش تدوين شده است. در بخش اول مفهوم ذكر, دلايلى از قرآن و روايات بر واجب عقلى بودن ذكر, تاءثيرات ذكر, اسوه هاى ذكر, عوامل بازدارنده ى ذكر, راه كسب اين خلق متعالى و معرفى مذكور, يعنى خداى سبحان با استفاده از آيات و روايات آمده است و در بخش دوم صفت مقابل ذكر, يعنى غفلت بررسى شده و از تاءثيرات منفى آن و راه گريز از آن بررسى شده است .

344ـ تاثير قرآن بر حكمت متعاليه
شادكام, محمد. كارشناسى ارشد فلسفه و حكمت اسلامى. دانشگاه آزاد تهران, مركزى.
استاد راهنما: بهشتى, احمد. 1377.
صدرالمتاءلهين شيرازى با بهره مندى از نبوغ و ابتكار خويش سه طريق برهان عقلى, شهود قلبى و وحى قرآنى را چنان شايسته با هم تركيب نمود كه مشربى يگانه در تحقيق فلسفى به نام ((حكمت متعاله)) بنيان نهاد.
اين پايان نامه ى ميزان تاءثير قرآن كريم بر نظريات فلسفى ملاصدرا را در سه فصل با عناوين ذيل بررسى كرده است:
معرفى ملاصدرا و مكتب فلسفى او, الهيات بالمعنى الاعم, الهيات بالمعنى الاخص.

345ـ تاثير قرآن بر شعر ابوالعتاهيه
تسوارى, على . كارشناسى ارشد زبان و ادبيات عرب. دانشگاه فردوسى مشهد .
استاد راهنما: اسداللهى, سيد محمد. 1375.
ابوالعتاهيه از شاعران عرب در دوره ى اول عصر عباسى است. در اين پايان نامه تاءثيرپذيرى اين شاعر در فصولى با عناوين زير بررسى شده است: زندگى شاعر از بدو حيات تا لحظه ى وفات و علل گرايش او به زهد, استفاده از آيات قرآن در موضوعات توحيد, قضاء و قدرالهى و روز قيامت .

346ـ تاثير قرآن بر فرهنگ و تمدن غرب
قليان, احمد .كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث. دانشگاه آزاد اسلامى اراك.
استاد راهنما: آشتيانى, محمد تقى. 1375.
مباحث اين پايان نامه عبارتنداز: تاءثير قرآن در ظهور و شكوفايى علوم اعم از علوم تجربى و عقلى, تقدم مسلمانان بر مردم مغرب زمين در علوم تجربى, قوانين و نظامات قرآن و چگونگى ارتباط آن با تكامل جامعه ى بشرى, نقش برخى از فرق اسلامى در شكل گيرى تمدن اسلامى, علم از ديدگاه قرآن, انگيزه ى قرآن از طرح مباحث طبيعى, تفاوت اسلام و مسيحيت از نظر موضعگيرى نسبت به علم و...

347ـ تاثير قرآن كريم بر ديوان ناصر خسرو
ابراهيميان, محسن. كارشناسى ارشد زبان و ادبيات فارسى. دانشگاه يزد.
استاد راهنما: غلامرضايى محمد. 1375.
در اين پايان نامه انحاء تاثيرى پذيرى ناصر خسرو از قرآن كه در ديوان او انعكاس يافته, طى پنج بخش بررسى شده است. تلميح به قصص قرآن, اشاره به آيات قرآن, معنا و مفهوم آيات, مفردات قرآن و سرانجام تشبيهات قرآن كريم در شعر ناصر خسرو كه در آن قصه اى از قصص قرآن يا مفهوم آيه اى يا واژه اى از قرآن و تشبيهى از تشبيهات قرآن به اشاره يا به صراحت در آن آمده است, ذكر و مورد بررسى قرار گرفته است.

348ـ تاثير قرآن كريم در ادب فارسى
حيدرى, حسين. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث. دانشگاه اسلامى كرج.
استاد راهنما: غفرانى, محمد. 1373.
در اين پايان نامه نخست مباحثى كلى درباره ى قرآن آمده است ; نظير اهميت و اوصاف و وجوه معانى قرآن, كلمات متضاد در قرآن, جنبه هاى ادبى و بلاغى قرآن, سير بلاغى تكرار آيات قرآن. سپس روشهاى استفاده از مفاهيم قرآن در ادب فارسى معرفى شده اند; مثل اشاره, تلميح, تضمين, حل, اقتباس, توارد و تمثيل; پس از اين كليات در خصوص امثال مطالبى آمده است كه عبارتنداز: مفهوم مثل, خواص و منافع مثل, تقسيمات كلى امثال قرآن. آنگاه امثال قرآنى مورد استفاده در ادب فارسى در سه قسم ذكر و شرح شده اند. امثال واضحه (پنجاه مثل)), امثال سأره (سى مثل) و امثال كامنه (بيست مثل).

349ـ تاثير قرآن و حديث بر اشعار مختومقلى فراغى
مختوم نژاد, نور محمد. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث. دانشگاه آزاد اسلامى تهران, مركزى .
استاد راهنما: پهلوان, منصور. 1376.
مختومقلى فراغى شاعر و عارف قرن دوازدهم و سيزدهم هجرى قمرى از مشهورترين شاعران تركمن است.
وى در اشعارش بيشتر تحت تاثير آيات قرآن كريم و احاديث پيامبر اكرم (ص) بوده و اغلب اشعار او در توحيد و صفات باريتعالى و نبوت و معاد و برخى نيز درباره ى أمه (ع) و همچنين مسأل اجتماعى, تربيتى و اخلاقى سروده شده اند. در اين پايان نامه آيات و احاديثى كه در اشعار اين شاعر مورد استفاده قرار گرفته, شناسأى و ذكر شده است .

350ـ تاثير قرآن و حديث در اشعار فخرالدين عراقى
عزيز آبادى فراهانى, احمد. كارشناسى ارشد زبان و ادبيات فارسى. دانشگاه آزاد اسلامى اراك .
استاد راهنما: اوليأى . 1374.
مباحث اين پايان نامه كه پژوهشى است در ديوان فخرالدين عراقى و تاءثير قرآن بر شعر او عبارتنداز: قالبهاى شعريى كه آيات و احاديث در آنها بيشتر به كار رفته است, ابياتى كه اشاره ى آشكار به سجع آيات دارند. ابياتى كه به آيات و احاديث تلميح دارند, ابياتى كه از آيات و احاديث اقتباس دارند و مضامين قرآنى كه در ديوان عراقى آمده است .

351ـ تاثير قرآن و حديث در اشعار مختومقلى فراغى
كوچكى, حكيم. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث. دانشگاه آزاد اسلامى كرج .
استاد راهنما: نصيريان, يدالله. 1373.
اين پايان نامه در دو بخش تنظيم شده است. بخش اول به شرح حال و معرفى انديشه هاى مختومقلى از منظر اشعار او اختصاص دارد. بخش دوم تحت عنوان ايمان و اركان آن در اشعار مختومقلى, ميزان حضور آيات و احاديث در اشعار وى بررسى شده است. همچنين در اشعار او موضوعات مختلفى, متناسب با آيات و احاديث مورد تحقيق قرار گرفته است .

352ـ تاثير قرآن و حديث در خمسه ى نظامى گنجه اى
سيفى, محسن .كارشناسى ارشد زبان و ادبيات فارسى. دانشگاه آزاد اسلامى كرج .
استاد راهنما: محمدى, احمد.1374.
در اين پايان نامه ابياتى از خمسه ى نظامى كه در آنها اشاره يا تصريحى به آيه يا حديثى رفته, گردآورى و آيه يا حديث مربوط ذيل آنها آورده شده است. اين پژوهش در دو بخش تنظيم شده است: بخش اول شامل مباحث كلى است; مانند اهميت قرآن و احاديث و سابقه ى تاءثيرپذيرى شعرا از آن, شرح احوال و آثار نظامى, برداشتى كلى از پنج گنجه نظامى, نحوه ى تاءثيرپذيرى نظامى از قرآن و احاديث, بندهاى توحيد و تاءثيرپذيرى آن از نهج البلاغه. بخش دوم حاوى ابياتى از خمسه ى نظامى است كه متاءثر از قرآن و حديث اند.

353ـ تاثير قرآن و حديث در شعر فارسى
راستگو, سيد محمد. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث. دانشگاه تهران.
استاد راهنما: مهدوى راد, محمد على. 1376.
پايان نامه ى حاضر در سه بخش تدوين شده است: بخش اول, مباحثى چون زمينه هاى اثر پذيرى شعر فارسى از قرآن و حديث, پيشينه ى آن, تحول و تكامل آن, بخش دوم, شيوه ها و گونه هاى اثر پذيرى از قرآن و حديث, مثل اثر پذيرى واژگانى, گزارشى, تاءويلى, تفسيرى, تصويرى و ساختارى. بخش سوم, معرفى نمونه هايى از بهره گيريها و اثر پذيريهاى شمارى از پارسى سرايان از آغاز تا سده ى هشتم.

354ـ تاثير متقابل فرد و جامعه از ديدگاه قرآن
يزدانى, مهدى. كارشناسى ارشد علوم اجتماعى دانشگاه فردوسى مشهد. 1375.
مباحث اين پايان نامه عبارتنداز: تعريف جامعه, معناى اصالت جامعه و فرد, عوامل موئثر در شكل گيرى جامعه, بررسى تاءثير جامعه بر فرد از نظر قرآن, بطلان پيروى مطلق از جامعه, رد فرهنگ باطل پيشينيان, مبارزه با سنتهاى باطل جامعه, هجرت و تسليم نشدن در برابر حاكمان ستمگر, قبول سنتهاى صحيح, استفاده از قدرت جمعى براى اصلاح افراد, امر به معروف و نهى از منكر و ارسال رسولان از جمله ى موئيدات تاءثير فرد بر جامعه.

355ـ تاثير معارف اسلامى (قرآن و حديث) در ديوان اوحدى مراغى
رفيعى, مراد. كارشناسى ارشد زبان و ادبيات فارسى . دانشگاه تهران.
استاد راهنما: تجليل, جليل. 1373.
در اين پايان نامه تاءثير آيات قرآن و احاديث معصومين (ع) در اشعار واحدى مراغى بررسى و لغات, اصطلاحات, تركيبات و امثال و حكم آن بررسى شده است. در خاتمه فهرست آيات قرآن و احاديث معصومين (ع) آمده است .

356ـ تاويل آيات و احاديث در متون فارسى تا قرن هفتم
محمدى, محمد على. دكترى زبان و ادبيات فارسى. دانشگاه تربيت مدرس.
استاد راهنما: پورنامداريان, تقى. 1374.
يكى از موضوعات مهم مطرح در حوزه علوم قرآنى تاءويل است. تاءويل عبارت است از كشف معانى باطنى آيات قرآن. اين واژه در گذشته به كتب مقدس اختصاص داشت ولى اكنون به عنوان هرمنوتيك در زمينه هاى مذهبى, فلسفى و ادبى رواج و توسعه يافته است. هر گروه و فرقه اى از تاءويل قرآن براى اثبات و تحكيم عقايد خود و احياناً رد آراى ديگران سود جسته است. آنچه در اين پايان نامه آمده, تاءويلات موجود در آثار فارسى از ابتدا (اواخر قرن چهارم) تا اوايل قرن هفتم هجرى و تجزيه و تحليل آنهاست. اهم اهداف اين تحقيق عبارت است از: 1ـ جمع آورى و طبقه بندى آيات و احاديث تاءويل شده در متون فارسى, 2ـ طبقه بندى تاءويل بر حسب موضوعى, 3ـ شيوه تاءويل در موارد مختلف و بر حسب موضوعى, 4ـ اينكه كدام يك از انواع تاءويل با توجه به ظاهر متن قانع كننده است.
اين تحقيق شامل دو بخش عمده است: بخش اول شامل مباحث لغوى و تعريفات و موافقان و مخالفان تاءويل و مسير تاءويل پيش و پس از اسلام. بخش دوم, مشتمل بر تاءويلات موجود در متون فارسى تا قرن هفتم و تجزيه و تحليل آنها, اين تاءويلات در سه حوزه كلى تفكر اسماعيليه, تفكر فلسفى و تفكر عرفانى مورد بحث قرار گرفته است. در پايان فهرست موضوعى تاءويلات نيز آمده است.

357ـ تاءويل در قرآن
ديانتى نسب, مرتضى . كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث. دانشگاه آزاد اسلامى فسا. استاد راهنما:
بهشتى, احمد. 1375.
تاءويل عبارت از بيان معناى خلاف ظاهر آيات قرآن است. اين پايان نامه پژوهشى است درباره ى تاءويل و مباحث آن عبارتنداز: تعريف لغوى تاءويل, معيار تاءويل صحيح, شمول تاءويل بر تمام آيات اعم از محكمات و متشابهات, تعلق انحصارى علم تاءويل به أمه معصوم شيعه (ص), پيدايش تاءويل گرايى در صدر اسلام در ميان صاحبان علوم و مذاهب مختلف مانند اسماعيليه, قرامطه و اهل تصوف.

358ـ تاويل در قرآن
قاسيمى خوبى, يعقوب. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى. مركز تربيت مدرس حوزه علميه قم.
استاد راهنما: بهشتى, احمد. 1373.
در اين پايان نامه ابتداء تاءويل در لغت و در اصطلاح بررسى شده است و حقيقت و مجاز در ارتباط با تاءويل, و تفاوت ميان تاءويل و تفسير و تنزيل, و تاءويل قرآن در ديدگاه قدما و متاءخرين مانند اين تيميه, عبده, علامه طباطبأى, ابن عربى, ابن سينا, خواجه نصيرالدين طوسى, غزالى و رازى بيان شده است و در پايان امكان علم به تاءويل قرآن, صفات خداوند, تاءويل در عمل و تاءويل در عهد بن بررسى شده است.

359ـ تاويل در مثنوى
آموزگار, شهلا. كارشناسى ارشد زبان و ادبيات فارسى. دانشگاه يزد.
استاد راهنما: غلامرضايى, محمد.1375.
در اين پايان نامه ابتدا مقدمه اى در توضيح تاءويل تفسير, هرمنوتيك و تاءويل از نظر اسماعيليه و ناصرخسرو آمده است. تاءويل نزد صوفيه و مولانا و داستان پيامبران در مثنوى موضوعات بخشهايى از اين پايان نامه اند. ذكر شواهد تاءويل آيات و احاديث در شش دفتر مثنوى بخش اصلى آن است. در هر مورد كوشش شده, نظر مولوى با نظر بعضى از صوفيه مقايسه شود. در فصلى تحت عنوان گوناگونى تاءويل آيات و احاديث, وجوه مختلف تاءويل مولانا از آيات آمده است. در اين پايان نامه آمده است كه طبق نظر مولانا فقظ انبياء و اولياء و عارفان حقيقى, توانايى و اجازه تاءويل آيات قرآن را دارند.

360ـ تاويل قرآن
شيرنگى, مصطقى . كارشناسى ارشد معارف اسلامى و تبليغ. دانشگاه آزاد امام صادق (ع) .
استاد راهنما: مصطفوى, حسين . 1372.
((قرآن)) به عنوان اصلى ترين سند اسلامى از زمان ظهور تا به حال مورد بهره بردارى مسلمانان قرار گرفته است. هر كسى مى كوشد تا عمل و گفته خويش را مطابق با آن بگرداند. اما در عمل, در بسيارى از موارد قرآن را همسو با عقايد و اعمال خويش گردانيده اند. لذا آنچه مهم مى نمايد اين است كه تاءويل قرآن با چه ملاك و معيارى مى بايست صورت بگيرد. به نظر مى رسد هنوز آن طور كه بايد و شايد كند؟كاوى در تشخيص اين ملاكها صورت نگرفته است. از همين رو, شاهد تشتت فراوان در تاءويل قرآن در بين علماى اسلامى هستيم. اين پايان نامه ناظر به همين موضوع است. مطالب اين پايان نامه عمدتاً حول دو محور است: 1ـ تاءويل قرآن چيست؟ 2ـ علم به تاءويل قرآن در نزد كيست؟ در هر موضوعى ابتدا نظريات مطرح شده و سپس به بيان نظر صحيح و بعد از آن به ارزيابى نظريات پرداخته شده است .

361ـ تاويل قرآن در مثنوى
روحانى, رضا. دكترى زبان و ادبيات فارسى . دانشگاه تهران.
استاد راهنما: شفيعى كدكنى, محمد رضا. 1377.
در اين پايان نامه سعى شده مبانى مولانا در تاءويل آيات قرآن و نيز مواردى كه در ابيات او جنبه ى تاءويلى دارد, بررسى شوند. مباحث پژوهش در دو بخش تدوين شده اند; در بخش اول ضمن بحث پيرامون ديدگاه مولانا درباره ى مقام قرآن معناى تاءويل در فرهنگ اسلامى و فرهنگ غربى بيان شده است. در بخش دوم موارد و ماءخذ تاءويل در مثنوى بررسى شده اند. اين پژوهش آيات تاءويل شده در مثنوى استخراج و بيان مولانا با تاءويلات چند تفسير عرفانى مقايسه شده است. همچنين شرحى به ابيات مربوط نوشته شده است .

362ـ تاويل و تفسير قرآن در دفتر اول مثنوى
تولمى, كيوان. كارشناسى ارشد زبان و ادبيات فارسى . دانشگاه شيراز.
استاد راهنما: نيرى, محمد يوسف.1375.
در اين پايان نامه, ابتدا شرحى مختصر از زندگانى مولانا آمده است, آنگاه آثار برجسته اى كه درباره ى مولانا و مثنوى نوشته شده, معرفى شده اند; سپس مفاهيم لغوى و اصطلاحى تاءويل و تفسير, مرز ميان تاءويل و تفسير, علوم لازم براى تفسير و اين كه چه كسانى به تاءويل قرآن علم دارند, بررسى شده اند; و ضمن بررسى تاءويلات گروههاى سه گانه ى شيعه, صوفيه و اخوان الصفا شرايط تاءويل در نزد مولانا بيان شده است. محبت اصلى پايان نامه را تاءويل و تفسير آيات تشكيل مى دهد. ابتدا آيات قرآن تفسير, آنگاه ديدگاه مولانا درباره ى آنها بيان شده است .

363ـ تاويل و ضوابط آن نزد شيعه
حسين زاده باجگيران, محسن . كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى. دانشگاه فردوسى مشهد. استاد راهنما: ايروانى, مرتضى, مرتضى. 1372.
اين پايان نامه از يك مقدمه و هفت فصل تشكيل شده است. عناوين فصول هفتگانه عبارتنداز: تفسير, تفسير به راءى, منشاء خطا در تفسير, مصادر تفسير شيعه, باطن در قرآن, تاءويل و ضوابط آن.

364ـ تبليغ در قرآن
عامريان, محمد رضا. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث. دانشگاه آزاد اسلامى تهران, مركزى. استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1377.
اين پايان نامه در سه فصل با عناوين ذيل تدوين شده است: تعريف تبليغ و انواع تبليغها, اصول تبليغ, ويژگيهاى مبلغ, در اين پژوهش بر اين باور شده است كه تبليغات قرآن بر خلاف تبليغات الحادى بر ارزشهاى والاى اخلاقى تكيه دارد و غرض آن, اقناع وجدآنهاو بيدارى فطرتهاست.

365ـ تبليغ در قرآن
لطفى, على. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث. دانشگاه تهران . استاد راهنما: سامى الدبونى, سيد جعفر. 1370.
مباحث اين پايان نامه عبارتنداز: تعريف تبليغ و دعوت, بيان عناصر تبليغ, رابطه تبليغ با علم, تاريخ, روانشناسى و مديريت; اهداف تبليغ شامل يكتا پرستى, تزكيه, عدالت اجتماعى و آزادى, اهميت تبليغ; شرايط مبلغ موفق مشتمل بر هدايت يافتگى, اخلاص, ترس از خدا, كمال, موقعيت شناسى, زبان دانى, استقامت, تواضع, زهد, همنشينى با ضعفا, اجتماعى بودن, شرح صدر, شناخت وضع روحى و محيطى مخاطب; مخالفين دعوت نظير ملاء و مترف و جباران; انواع موضع گيرى آنان چون نسبت سفاهت و جنون, دروغ و افتراء, سحر, افسانه سرايى, شاعرى و كهانت و تحقير بشر بودن و داشتن پيروان فقير, اقدام به تهديد و تطميع و بهانه جويى; عوامل توفيق و شكست تبليغ; روشهاى تبليغ مثل اقامه برهان, موعظه, مجادله, عمل شايسته, نرمى, آموزش, بشارت, انذار; مراحل دعوت عبارت از فرد, خويشان و ديگران و ابزار تبليغ اعم از گفتارى و هنرى.

366ـ تبليغ در قرآن و سيره  معصومين
جانى پور, محمد رحيم. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث. دانشگاه آزاد اسلامى فسا. استاد راهنما:
بهشتى, احمد. 1376.
در مطاوى آيات قرآن كريم و روايات معصومين (ع) نصوص قابل توجهى درباره ى چگونگى تبليغ و روشهاى دعوت مردم به اعمال صالح به چشم مى خورد. در اين پايان نامه پس از تعريف لغوى و اصطلاحى واژه ى تبليغ, نصوص مذكور شرح و بسط داده شده اند.

367ـ تبيين مفهوم هدايت و ضلالت در قرآن كريم
ناظمى اردكانى, غلامرضا. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث. دانشگاه آزاد اسلامى كرج. استاد راهنما:
امامى, ابوالقاسم. 1376.
اين پايان نامه شش فصل دارد: فصل اول, معناى لغوى واژه هاى هدايت و ضلالت. فصل دوم, انواع هدايت شامل: هدايت تكوينى و تشريعى و نيز هدايت خاص. فصل سوم, مسير هدايت ـ يعنى صراط مستقيم ـ و بيان معناى لغوى صراط و تفاوت آن با سبيل. فصل چهارم, درباره ى هادى و مضل در آيات قرآن. فصل پنجم, نقش شيطان در ضلالت انسان. فصل ششم, نحوه ى فاعليت خداوند و نقش انسان در هدايت و ضلالت در نظرات معتزله و اشاعره.

368ـ تبيين وجود تدرج در قرآن
عالى حسينى, ماشاالله. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث. دانشگاه آزاد اسلامى فسا. استاد راهنما:
بهشتى, احمد. 1375.
مراد از تدرج آن است كه خداى تعالى با عدم عقوبت زود هنگام گناهكار درجه درجه او را به هلاكت نزديك مى سازد. عناوين فصول اين پايان نامه به ترتيب عبارتنداز: فوأد تدرج, علل و موجبات تدرج, نشانه هاى تدرج, تدرج در دين, ادله اثبات تدرج, وجوه تدرج در سه بعد كلام, اخلاق و احكام.

369ـ تجزيه و تحليل علت تكرار الفاظ و مفاهيم قرآن كريم
ساروى, پريچهر, دكترى الهيات و معارف اسلامى, گرايش علوم قرآن و حديث. دانشگاه تربيت مدرس.
استاد راهنما: سامى الدبونى, سيد جعفر. 1375.
در قرآن كريم الفاظ و حتى آياتى وجود دارد كه به تعداد كم يا زياد تكرار شده اند. بحثهاى مطرح شده در كتب علوم قرآنى در اين زمينه, يا مربوط است به سه آيه مكرر در سوره هاى الرحمن, القمر و المرسلات كه نسبت به تعداد كل آيات مكرر (72 آيه) بسيار كم است, يا مربوط مى شود به تكرار يك معنا با الفاظ متفاوت كه در حقيقت نه تكرار محتواست و نه شكل. در اين پايان نامه, در ارتباط با آيات مكرر, پژوهشى گسترده و در نوع خود جديد انجام شده كه حاصل آن به قرار زير است: 1ـ تكرار موجود در قرآن تنها تكرار شكل است, نه محتوا; زيرا هر مورد تكرار, در راستاى هدف همان سوره است 2ـ تكرار شكل, خود, بيانگر نوع ديگرى از وجوه اعجاز قرآن است. زيرا تكرار تمام الفاظ آيه: اولاً در يك سوره و به تعداد زياد بيانگر اهميت و تاءكيد موضوع است. ثالثاً در دو يا چند سوره راهنمايى براى نشان دادن محل ذكر توضيحات تكميلى و تفسيرى پيرامون آيه مكرر و حتى ديگر آيات آن سوره است .

370ـ تجزيه و تركيب و بلاغت آيات مربوط به صابرين در قرآن كريم
آذر طوس, جعفر. كارشناسى ارشد زبان و ادبيات عرب. دانشگاه آزاد اسلامى تهران, مركزى. استاد راهنما:
ديباجى, ابراهيم. 1376.
در اين پايان نامه پس از طرح مباحثى مقدماتى چون ويژگيهاى صبر, انواع صبر, زبان قرآن و پيشوايان دين, مباحث پژوهش طى فصولى چند آمده است. نخست آيات مربوط به صبر براساس ساخت كلمه تقسيم شده و ترجمه ى آنها به فارسى آمده است, سپس به بيان اعراب كلمات و نكات مهم صرفى و بلاغى آيات پرداخته شده است .

371ـ تجسم اعمال در قرآن و حديث و آراى دانشمندان
تجربى, محمد على. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى. مركز تربيت مدرس دانشگاه قم. استاد راهنما: استادى, رضا. 1371.
اين پايان نامه مشتمل بر چهار بخش است: در بخش اول تجسم اعمال در آيات بررسى و آراى مفسران فريقين در خصوص آنها ذكر شده است. در بخش دوم موضوع در روايات مورد بررسى قرار گرفته است. در بخش سوم نظر دانشمندان مختلف اعم از فلاسفه, عرفا, متكلمان و محدثان درباره ى تجسم اعمال نقل شده است. بخش چهارم به بررسى شبهاتى كه در زمينه ى موضوع وجود دارد, اختصاص يافته است.

372ـ تجلى آيات و اشارات قرآنى در ديوان خاقانى همراه با شرح مختصر ابيات
اشرافى, حسن. كارشناسى ارشد زبان و ادبيات عرب. دانشگاه شهيد چمران اهواز. استاد راهنما: ثامنى, جعفر. 1373.
خاقانى به صورت مختلف از قرآن در اشعار خويش استفاده كرده است. گاهى مفردات لغات قرآنى مانند ((صطصال)), ((صر صر)), ((ارجعى)), ((لا تقنطوا)) و جز اينها را در ابيات خويش مىآورد و گاهى تركيبات آن را مانند: ((دارالسلام)),((اصحاب كهف)), ((عروة الوثقى)), ((شمس الضحى)),((اذا السماء)),((حب الله)), و زمانى نام سوره هاى قرآن مانند ((طه)),((يس)),((ناس)),((بقره)),((آل عمران)),((والتين)),((والشمس)), و ((مريم)) را به گونه هاى مختلف به كار مى برد. در بيشتر موارد, معنى و مفعوم آيات را در شعر خويش به كار برده است .

373ـ تجلى امامت در آيه ى ولايت
علاء المحدثين, فرهاد. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث. دانشگاه آزاد اسلامى تهران, مركزى. استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1374.
اين پايان نامه درصدد اثبات اين است كه معناى ولايت در آيه ى شريفه ى ((انما وليكم الله و رسوله و الذين آمنوا الذين يقيمون الصلاة و يوئتون الزكوة و هم راكعون)) (مأده 55) اولى به تصرف است, مباحث مطرح شده عبارتنداز: شاءن نزول آيه ى شريفه, مباحث لغوى آيه, مطالبى در زمينه ى حضر و انواع آن و حصر در آيه, مصداق آيه بودن أمه (ع) و شرح معانى مستفاد از آيه.

374ـ تجلى تلميحات قرآنى و اشارات داستانى ادب فارسى در ديوان مختومقلى
سيد محمدى, خوجه سيد. كارشناسى ارشد زبان و ادبيات فارسى. دانشگاه آزاد اسلامى تهران, مركزى.
استاد راهنما: زنجانى, برات. 1376.
مختومقلى يكى از شاعران تركمن است. وجود مضامين و لغات و تركيبات فارسى در ديوان اين شاعر نمايانگر تاءثير ادبيات فارسى در اشعار اوست. وى مانند شاعران فارسى از فرهنگ قرآنى متاءثر بوده است. در اين پايان نامه به معرفى ادبيات مظلوم تركمن و ميزان تاءثير ادبيات فارسى و تلميحات قرآنى و تطبيق آن با ديوان مختومقلى پرداخته شده است .

375ـ تجلى علوم بلاغت در سوره ى يوسف
محمدى, عبدالله . كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث. دانشگاه فردوسى مشهد. استاد راهنما: واعظ زاده ى خراسانى, محمد. 1370.
در اين پايان نامه ابتدا آيه يا آياتى كه از نظر معنا با هم تناسب داشته اند, نقل شده, سپس با مراجعه به بعضى از ترجمه هاى قديم و جديد قرآن كريم ترجمه شده اند. پس از آن به طور مختصر مسأل بلاغى آنها مورد بحث قرار گرفته است .

376ـ تجلى قرآن در نهج البلاغه
مقدسى, روح الله. كارشناسى ارشد زبان و ادبيات فارسى. دانشگاه شيراز. استاد راهنما: جعفرى, سيد محمد مهدى. 1371.
در اين پايان نامه مطالب مربوط به قرآن در نهج البلاغه بررسى و در پنج بخش با عناوين ذيل تدوين شده اند:
نامهاى قرآن در نهج البلاغه, توصيف قرآن و تشويق مردم بدان, تفسير قرآن, استشهاد به آيات قرآن, اقتباس از مضامين قرآن كه از نتايج اين پژوهش آن است در نهج البلاغه نوزده آيه تفسير شده و بيست و چهار آيه مورد استشهاد قرار گرفته و از مضمون 298 آيه اقتباس به عمل آمده است .

377ـ تحريض و تحذير در قرآن و نهج البلاغه
بهارى, فردوس. كارشناسى ارشد علوم و قرآن و حديث. دانشگاه آزاد اسلامى فسا. استاد راهنما: محمد بيگى, شاهرخ. 1376.
در اين پايان نامه نخست معناى لغوى تحريض و تحذير را بيان شده, سپس نصوص قرآن و حديث در زمينه ى موضوعات زير گردآورى و بررسى شده اند; تحريض به جهاد, پرستش, نماز, زكات, قناعت, و تحذير از عقوبت آخرت, گناه, ربا و...

378ـ تحقيق پيرامون دعا در قرآن و نهج البلاغه
قهرمان ايزدى, شهين. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى, گرايش علوم قرآن و حديث. دانشگاه تهران. استاد راهنما: آيت الله زاده شيرازى, سيد مرتضى. 1372.
در مقدمه پايان نامه بين دعاهاى اسلام بالاخص دعاهاى شيعه با ادعيه ى ديگر اديان مقايسه شده و در بخشهاى مختلف آن مطالب در زير آمده است .
1ـ آيات قرآنى بر حسب معانى دعا; 2ـ انواع نيايشگران و اقسام دعا; 3ـ محتواى دعاهاى قرآن; 4ـ آداب و شرايط استجابت و فوايد دعا; 5ـ نظريات دانشمندان غير ايرانى در زمينه دعا; 6ـ دعاهاى نهج البلاغه.

379ـ تحقيق تفسير شيعى شريف لاهيجى
اعتصام, محمد رضا. كارشناسى ارشد زبان و ادبيات فارسى. دانشگاه آزاد اسلامى تهران, مركزى. استاد راهنما: سلماسى زاده, جواد. 1374.
تفسير شريف لاهيجى كه در اين پايان نامه مورد تحقيق قرار گرفته يكى از تفاسير عرفانى است. در اين پژوهش پس از شرح حال مصنف كتاب, شريف لاهيجى, به ذكر و شرح آيات, واژه ها و اصطلاحات عرفانى و شواهد شعرى پرداخته شده و در پايان گفتارى مختصر در شناخت عظمت قرآن آمده است .

380ـ تحقيق در استعارات و كنايات قرآن و جمع آورى و شرح آنها در 15 جزء قرآن
چوپان پسندآباد, محمد. رشته الهيات و معارف اسلامى, گرايش علوم قرآن و حديث. دانشگاه تربيت مدرس .
استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1372.
اصل اين است كه لفظ را در همان معناى وضعى استعمال كنيم; ولى اگر انسان مجبور به استعمال هر لفظ فقط در معناى وضعى خود باشد, مى بايست در هر لحظه دست به آفرينش صدها لغت جديد بزند و اين كار تقريباً غير عملى است, لذا براى بيان احساسات و عواطف خود, گاهى لفظى را با تركيبى در معناى جديد و يا به خاطر علاقه در معناى ديگر استعمال مى كند. اگر اين علاقه, علاقه مشابهت به همراه قرينه ى مانعه بود, آن استعمال را استعاره گويند. استعاره با دروغ, غلط, مجاز مرسل و تشبيه و مشاكله فرقهايى ممتاز دارد. استعاره به اعتبار مستعارله, مستعارمنه و جامع به اقسامى تقسيم مى شود.
كنايه در لغت عبارت است از پوشيده سخن گفتن و در اصطلاح استعمال لفظ در معناى حقيقى و اراده ى لازم معنا. گاهى كنايه دال بر صفت, گاهى دال بر موصوف و گاهى دال بر نسبت است. كنايه به اعتبار وسايط هم تقسيماتى دارد. كنايه با مجاز مرسل به علاقه رزم و ملزم, سبب و مسبب, و تفسير عرفانى و تفسير باطنى فرقهايى ممتاز ددارد. از طرف ديگر, با رسم و خاصه مركبه ى منطق و معناى صحيح باطن قرآن مرتبط است. كنايه را مى توان يكى از معانى نزديك باطن قرآن دانست. زيرا باطن همان طوريكه از روايات و منابع ديگر استفاده مى شود عبارت است از فهم بالاترى از ظواهر الفاظ قرآن و كنايه در حقيقت چنين است. استعاره و كنايه در فلسفه با عنوان ((اعتباريات)) مطرح مى شوند و چون اعتباريات با حقايق ارتباط ندارند, نبايد در برهان مورد استفاده واقع شوند. در ادامه, تمامى استعارات و كنايات ذكر شده در دوازده منبع مهم جمع آورى, و در جدولى فهرست و سپس شرح شده اند, و هر مورد در جداولى با تقسيمات مربوط تطبيق شده اند.

381ـ تحقيق درباره ى شخصيت ابن عباس و روش تفسيرى او
مير باقرى, سيد ابراهيم, دكترى فرهنگ عربى و علوم قرآنى . دانشگاه تهران.
استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر .
مباحث اين پايان نامه عبارتنداز: زندگى و مقام علمى ابن عباس, مذهب ابن عباس, ضعف اخلاقى ابن عباس به جهت تصاحب بيت المال بصره در زمان حكومت اميرالموئمنين (ع), استفاده ى ابن عباس از سه روش تفسيرى لغوى, به ماءثور و به راءى, بررسى صد نمونه از موارد تفسير ابن عباس, منشاء روايى داشتن آراى تفسيرى ابن عباس, قرأت ابن عباس, معربات قرآن از نظر ابن عباس, اسرأيليات در تفسير ابن عباس, بررسى آثار ابن عباس, بويژه اثر تفسيرى مستقلى به نام تنوير المقباس كه آن را فيروزآبادى گردآورى كرده است.

382ـ تحقيق درباره ى نسخ در قرآن
حسينى نژاد نورى, سيد مهدى. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى دانشگاه آزاد اسلامى تهران.
استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1370.
مباحث اين پايان نامه عبارتنداز: بررسى مفهوم نسخ از نظر لغت و اصطلاح, اثبات وجود نسخ در قرآن و كتب آسمانى ديگر, رد ايرادات طرفداران عدم وقع نسخ, انواع نسخ, تفاوت نسخ با بداء, و سرانجام در پى اين مباحث حدود دويست و هشتاد مورد از آيات ناسخ و منسوخ قرآن بررسى شده اند.

383ـ تحقيق در روش تفسيرى سيد مرتضى و ترجمه ى امالى او (از سوره ى اعراف تا آخر انبياء)
شفيع طلأى, مهناز. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى, گرايش علوم قرآن و حديث. دانشگاه آزاد اسلامى, واحد تهران, شمال.
استاد راهنما: آيت الله زاده شيرازى, سيد مرتضى. 1374.
در اين پايان نامه مباحث تفسيرى امالى سيد مرتضى مربوط به سوره هاى اعراف تا پايان انبياء گردآورى و ترجمه شده و كلمات غريب, ضرب المثلها, اشعار و اعلام آن شرح گرديده است. شرح حال موئلف نيز در آغاز آمده است .

384ـ تحقيق در فواتح سوره و حروف مقطعات قرآن كريم
فيلى حقيقى, احمد. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى, گرايش علوم قرآن و حديث. دانشگاه تهران. استاد راهنما: يادگارى, عبدالمهدى. 1371.
حروف مقطعه قرآن كريم رموزى بين خدا و رسول است. از طرفى آوردن حروف مقطعه اعلان اين است كه قرآن تماماً از حروف مفرد و مجرده بنا شده است و از طرف ديگر وسيله اى است كه مردم با شنيدن آن سكوت و دقت كنند كه خداوند چه مى فرمايد. آنچه مسلم است اين موضوعى تازه بود كه خداوند تنها بر نبى اكرم (ص) فرود آورده بود.

385ـ تحقيق در محاورات داستانى قرآن براساس كتاب ((الحوار فى القرآن))
وحيد منش, زهرا. كارشناسى ارشد زبان و ادبيات عرب. دانشگاه تهران.
استاد راهنما: شكيب, محمود. 1373.
اين پايان نامه در ترجمه و تحقيق بخشى از كتاب ((الحوار فى القرآن)) تاءليف محمد حسين فضل الله است و در هفت فصل با اين عناوين تدوين يافته است: گفتگوى نوح و قومش, گفتگوى ميان دوزخيان, گفتگوى خداوند با دوزخيان, گفتگوى ظالمين و منافقين با موئمنين, گفتگوى ميان موئمنين و مجرمين, ذكر خلاصه اى از قصه ى قارون و قصه ى هود با قومش عاد.

386ـ تحقيق در نخستين تفسير فارسى موجود موسم به ((ترجمه تفسير طبرى))
محمد بيگى, شاهرخ. دكترى گرايش علوم قرآن و حديث. دانشگاه تربيت مدرس.
استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1372.
مباحث در اين پايان نامه عبارتنداز: ترجمه ى قرآن و بررسى آراى مخالفان آن, اهداف و منابع نگارش اين تفسير, روش ترجمه ى آيات و متن آن, بررسى تطبيقى اين تفسير با تفسير طبرى, بررسى جايگاه اهل بيت (ع) و خلفا در اين تفسير, نويسنده طى اين پژوهش چنين نتيجه گرفته است كه تفسير مذكور عليرغم نام ظاهريش صرفاً ترجمه ى تفسيرى طبرى نيست; بلكه از منابع ديگر نيز در آن استفاده شده است .

387ـ تحقيق در نسخه هاى خطى ((تراجم الالفاظ و اللغات القرآنية))
جعفرى, جميل. كارشناسى ارشد زبان و ادبيات عرب. دانشگاه تهران. استاد راهنما: رضأى. 1377.
كتاب تراجم الالفاظ و اللغات القرآنية در شرح الفاظ قرآن كريم و متعلق به قرن هفتم هجرى به زبان فارسى است. در اين پايان نامه براساس مفردات راغب اصفهانى و وجوه القرآن حبيش تفليسى تصحيح و بررسى شده است .

388ـ تحقيق در واژگان قرآنى كشف الاسرار ميبدى
الهام بخش, سيد محمود. دكترى زبان و ادبيات فارسى . دانشگاه تهران.
استاد راهنما: جوئين, عزيزالله. 1376.
عناوين مباحث در اين رساله عبارتنداز: نگاهى به زندگى ميبدى و كتاب كشف الاسرار و عدة الابرار او, ترجمه ى قرآن و بررسى شيوه ى مترجمى ميبدى, ويژگيهاى سبكى كشف الاسرار و اهميت آن. تحت عنوان اءخير واژگان بكار رفته در ترجمه ى آيات به ترتيب الفباطى سه جلد معرفى و تدوين شده است.

389ـ تحقيق در وجوه اشتراك قرآن و سنت و تورات و تلمود
حيرت سجادى, سيد عبدالمجيد. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى, گرايش تاريخ و تمدن ملل اسلامى . دانشگاه تهران. استاد راهنما: مشكور, محمد جواد. 1371.
در اين پايان نامه وجوه مشترك قرآن و سنت و تورات و تلمود مورد بررسى قرار گرفته است. مطالب اين پايان نامه عبارتنداز: 1ـ مقايسه موضوعات مختلف دو متن كتاب مقدس تورات و قرآن و استخراج وجوه مشترك آنها. 2ـ تاثبات بى پايه بودن بعضى از نظريات تورات و مقبول بودن آيات قرآن در مقايسه با علم روز به جهت بيان برترى قرآن مجيد 3ـ بيان خلاصه نظر قرآن درباره ى توحيد. 4ـ نظرى بر تورات موجود, تورات از نظر محققين و مقايسه عهد عتيق با علم. 5ـ اصالت قرآن و تاريخ تدون آن. موضوعات مقايسه شده عبارتنداز: الله و يهود, فرشتگان, پيدايش آدم, نوح, ابراهيم, يعقوب, قوم لوط, يوسف و يعقوب, موسى, قارون, داود, سليمان, ايوب, يونس و اليسع.

390ـ تحقيق در ويژگيهاى آيات و سور مكى و مدنى
سليمانيان, اسفنديار. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث. دانشگاه آزاد اسلامى كرج. استاد راهنما:
امامى, ابوالقاسم. 1374.
اين پايان نامه در دو بخش نوشته شده است. در بخش اول اوضاع مكه و مدينه قبل از اسلام و زمان نزول قرآن بررسى شده و مكى و مدنى تعريف شده و راههاى شناخت مكى و مدنى و فايده ى علم مكى و مدنى بيان شده است. در بخش دوم مكى و مدنى تمام سور قرآن به ترتيب مصحف بررسى گرديده است. نويسنده به اين نتيجه نايل آمده است كه اغلب سوره هاى قرآن يكپارچه و خالى از مستثنيات است .

391ـ تحقيق متن, ترجمه و نقد مقدمه ى ابن عطيه
فتح طاهرى, رحيم. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث . دانشگاه آزاد اسلامى كرج. استاد راهنما: لسانى فاشركى, محمد على. 1373.
اين پايان نامه, ترجمه, تحقيق و نقدى است بر مقدمه المحرر الوجيز فى تفسير القرآن العزيز تاءليف ابن عطيه.
مطالب آن شامل سه بخش است: در بخش اول متن كامل مقدمه ابن عطيه و در بخش دوم ترجمه آن و در بخش سوم شرح آن آمده است: ذكر مآخذ روايات, تصحيح اغلاط, شرح اعلام, نقل اقوال مفسران در تفسير آيات.

392ـ تحقيق متن نسخه ى ناشناخته اى در اعراب قرآن كريم همراه با ترجمه آن به فارسى
كارخانه اى, على حسين. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى, گرايش علوم قرآن و حديث . دانشگاه تربيت مدرس.
استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1374.
موضوع اين اثر اعراب القرآن در مجموعه عكسى از يك نسخه خطى است كه تمام سوره هاى قرآن را شامل مى شود, ولى در مواردى, به ساير موضوعات علوم قرآنى مثل: تفسير, لغت, غريب القرآن, قرأت نكات بلاغى, اشتقاق و ساير موضوعات ديگر كه به نوعى در ارتباط با علوم قرآنى, مى پردازد. در اين اثر, مصنف سعى كرده است تمام نكات صرفى و ظرايف ادبى و تفسيرى و موارد ديگر را كه در علم اعراب القرآن مهم به نظر مى رسد, مطرح سازد كه اين امر در نوع خود كم نظير است. با توجه به قرأن به دست آمده از متن نسخه مشخص مى شود كه مصنف حداقل در قرن ششم هجرى يا فراتر از آن مى زيسته است. از آنچه كه متن نسخه از نظم و هماهنگى دستورى و نيز موضوعات برخوردار نبود, لازم بود كه دسته بندى و مرتب شود و شيوه اى جديد در كتابت آن اعمال گردد. اهداف اين پايان نامه عبارتنداز: 1ـ ارأه اثرى جامع و در عين حال موجز و مختصر در زمينه اعراب القرآن. 2ـ تجزيه و تركيب عبارات قرآن از جنبه هاى علمى و عملى و بيان نكات ظريف و لطايف در اسلوب بيانى قرآن.

393ـ تحقيق متن و تكميل مآخذ و ترجمه ((الباب النقول فى اسباب النزول)) سيوطى
پروازى ايزدى, نرگس. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث. دانشگاه آزاد اسلامى كرج.
استاد راهنما: امامى, ابوالقاسم. 1376.
نويسنده در اين پايان نامه كتاب لباب النقول فى اسباب النزول را از آغاز تا پايان سوره ى نساء بوسيله ى مقايسه ى نسخه ى چاپى آن ـ كه در حاشيه تفسير جلالين به چاپ رسيده ـ با نسخه هاى خطى از اين كتاب, تصحيح و متن آن را ترجمه كرده و سپس از طريق مقابله ى آن با تفسير الدرالمنثور سيوطى مآخذ آن را تكميل كرده است. ضمناً مقدمه اى نيز حاوى مباحث ذيل بر آن نوشته است: عوامل ناشناخته مانده لباب النقول, امتيازات آن, نگاهى به كتب شاءن نزول و بررسى نسخه هاى چاپى و خطى لباب النقول.

394ـ تحقيق وتصحيح و تعليق بخشى از نسخه ى خطى تفسير ذخيره ى يوم الجزاء تاءليف ابوالقاسم حسنى سمنانى ((قرن 11 ه'ق))
صفر زاده, مهرداد. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى, گرايش علوم قرآن و حديث . دانشگاه تهران.
استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1369.
اين پايان نامه به تحقيق و تصحيح و تعليق بخشى از نسخه ى خطى تفسير ذخيره ى يوم الجزاء تاءليف ابوالقاسم حسنى سمنانى اختصاص دارد و در آن به اين موضوعات پرداخته شده است: مختصرى در معرفى نسخه, شيوه كار احياء نسخه, علايم و رموز, متن كتاب, سورالفاتحه, البقره, آل عمران و النساء, و فهرست تطبيق مطالب نسخه با مصادر آنها.

395ـ تحقيق پيرامون آيات نازله در خصوص محمد (ص) و آيات مشترك با ساير انبياء (ع)
بروجردى, اشرف. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى. دانشگاه تهران.
استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1370.
موضوع در اين پايان نامه از نوع پانزدهم كتاب الاتقان فى علوم القرآن اقتباس شده است. مندرجات آن عبارتنداز: آياتى كه بر محمد (ص) نازل شده است, وضعيت جامعه ى عرب در زمان ظهور اسلام, بررسى آيات مشترك ميان محمد (ص) و ابراهيم (ع), بررسى وضعيت جامعه ى زمان ابراهيم (ع), آيات مشترك ميام محمد (ص) موسى (ع), نظر تورات درباره ى محمد (ص), اوضاع اجتماعى زمان موسى (ع), بررسى وضعيت اجتماعى زمان عيسى (ع) و آيات مشترك ميان محمد (ص) و يوسف (ع).
پژوهشگر مضامين آيات مربوط را در عهدين نيز جستجو كرده است .

3964ـ تحقيق درباره ى اصول و مبانى تفسير قرآن به قرآن در پرتو مباحث محكم و متشابه
عباسى, على. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث. دانشگاه آزاد اسلامى كرج.
استاد راهنما: لسانى فشاركى, محمد على. 1374.
اين پايان نامه مشتمل بر سه بخش با عناوين ذيل است: مباحث لغوى و تفسيرى و روأى درباره ى محكم و متشابه, بررسى محكم و متشابه در آيات قرآن, اصول و مبانى فهم و تفسير قرآن كريم. اين پايان نامه براساس اين ديدگاه نوشته شده است كه آيات متشابه قرآن را بوسيله ى آيات محكم آن مى توان فهم و تفسير كرد.

397ـ تحقيقى درباره ى امثال و قصص قرآن و اهميت آن از نظر تعليم و تربيت
زارعى محمود آبادى, صديقه. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى, گرايش علوم قرآن و حديث .دانشگاه تهران.
استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1370.
در اين پايان نامه امثال و قصص قرآن از جهت تربيتى تحقيق شده و اهداف قرآن مجيد در اين خصوص مورد توجه قرار گرفته است. نخست مطالبى كلى در زمينه تعليم و تربيت آمده و پس از آن شيوه ى قرآن در بيان امثال و قصص مورد بررسى قرار گرفته است. در خاتمه نيز مواردى به عنوان نمونه از كتابهاى تفسير گردآورى شده است .

398ـ تحقيقى درباره  جن از ديدگاه قرآن
جديدى, احمد. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى . دانشگاه آزاد اسلامى تهران.
استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1370.
در اين پايان نامه مباحث متنوعى درباره ى جن آمده است ; كه عبارتنداز: معناى جن در لغت و قرآن, خلقت جن از آتش, امكان وجود جن از نظر عقلى و عملى, جنسيت جن و ازدواج و تكثير آنان, حيات و مرگ جن, شعور و اراده جن و مكلف بودن و موئمن و كافر و مشرك و صالح و ناصالح دانستن او, مكان زندگى جن, امكان مشاهده ى جن و ارتباط آدمى با او. آيا ابليس از فرشتگان است يا جن؟ نقد نظر عبدالرزاق نوفل مبنى بر اينكه هر انسانى قرينى از جن دارد, عقايد خرافى راجع به جن و نقد نظرات سيد احمد خان هندى و شيخ محمد عبده مبنى بر مادى بودن جن.

399ـ تحقيقى در حروف مقطعه ى قرآن
معماريان, محبوبه, كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث . دانشگاه آزاد اسلامى تهران, شمال. استاد راهنما:
حجتى, سيد محمد باقر. 1374.
مباحث اصلى اين تحقيق در سه فصل آمده است. در فصل اول تعريف حرف و حروف مقطعه و حروف مقطعه در قرآن و در فصل دوم نظرات مختلف درباره ى حروف مقطعه آغاز برخى از سوره هاى بررسى شده است; نظير اينكه اين حروف از متشابهات قرآن است يا وسيله ى تنبيه كفار يا اسامى خداوند, پيامبر اسلام (ص), قرآن و سوره هاى قرآن يا سوگندهاى الهى و يا دليل اعجاز قرآن. در فصل سوم حروف مقطعه ى هر يك از سوره ها بطور جداگانه بررسى شده است .

400ـ تحليل بلاغى آيات قرآنى در متن دو كتاب مختصر المعانى تفتازانى و جواهر البلاغه احمد امينى, احمد.كارشناسى ارشد ادبيات فارسى. دانشگاه تهران. استاد راهنما: تجليل, جليل. 1370.
از آنجا كه شناخت اعجاز قرآن و درك اختصاصات بلاغى و نكته هاى ظريف آن از ديرباز مورد توجه علماى بلاغت بوده است, در منابع علم بلاغت مثل دو كتاب مورد تحقيق در بسيارى از موضوعات بلاغى به آيات قرآن استشهاد شده است. به همين جهت در اين پايان نامه شواهد قرآنى اين دو كتاب استخراج و تحليل شده اند. شواهدى نيز از زبان فارسى در خصوص بديع در اين پايان نامه آمده است .

401ـ تحليل تربيتى داستانهاى قرآن
رحيمى, محمد تقى. كارشناسى ارشد تعليم و تربيت اسلامى. دانشگاه آزاد اسلامى اراك. استاد راهنما:
احمدى, سيد احمد. 1376.
در اين پژوهش نخست توضيحى كوتاه درباره ى داستان و خصوصيات داستانهاى قرآن آمده, سپس داستانهاى قرآن به ترتيب الفبا بررسى شده اند. در بررسى هر داستان سعى شده كه نكات تربيتى آن استخراج و ارأه شود, نيز شيوه هاى تربيتى و اهداف داستانها نظير عبرت آموزى و تقويت مبانى اعتقادى بيان شود.

402ـ تحليل ديوان فياض لاهيجى از ديدگاه آيات و روايات
احمدى, احمد.كارشناسى ارشد زبان و ادبيات فارسى. دانشگاه تهران. استاد راهنما: تجليل, جليل. 1375.
نويسنده در اين پايان نامه اشكال مختلف ابيات فياض لاهيجى را بر آيات و روايات عرضه كرده و مورد تحليل قرار داده است. اشكال ابياتى كه در اين پژوهش تحليل قرآنى و روايى شده, بدين قرار است: قصأد, تركيب بندها, قطعات, ساقى نامه, توحيديه, حكايات, رباعيات و غزليات. در خاتمه فهرست آيات و روايات آورده شده است.

403ـ تحليل و بررسى ذكر در قرآن
درتاج, فتانه.كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث. دانشگاه آزاد اسلامى تهران, شمال. استاد راهنما:
حجتى, سيد محمد باقر. 1375.
روش تحقيق اين پايان نامه اى واژه اى است. نويسنده, پس از گردآورى آيات حاوى واژه ى ذكر كه شمار آنها به 292 آيه مى رسد, آنها را بررسى و تحليل كرده است. مباحث اين پايان نامه عبارتنداز: ذكر در لغت و اصطلاح, نماز مصداق اعلاى ذكر, ذكر لفظى و عملى, مقام رفيع ذاكر, لوازم ذكر, مراتب ذكر نزد عرفا, موانع ذكر و آثار ارزشمند ذكر.

404ـ تحليل و تحقيق چهل موضوع قرآنى در مثنونى
مهدوى, مهدى.كارشناسى ارشد ازبان و ادبيات فارسى. دانشگاه آزاد اسلامى تهران. استاد راهنما: تجليل, جليل. 1373.
در اين پايان نامه چهل موضوع نظير درك و شعور جامدات, تقوى, توبه, سيماى پيامبر اسلام (ص), ولايت حضرت على (ع) در ابيات مثنوى مولانا جلال الدين رومى بررسى و به نقل و شرح ابيات مربوطه پرداخته شده است.

405ـ تحليل وحى از ديدگاه اسلام و مسيحيت
سعيدى روشن, محمد باقر. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى. مركز تربيت مدرس حوزه علميه قم .
استاد راهنما: احمدى, احمد. 1375.
در اين پايان نامه وحى از ديدگاه اسلام و مسيحيت مورد بررسى قرار گرفته و نخست وحى از ديدگاه اسلام, كابردهاى واژه ى وحى در قرآن, ماهيت وحى تشريعى پيامبران و نگرشهاى گوناگون در تفسير وحى مطرح شده است. سپس, وحى از ديدگاه مسيحيت, و مسيح شناسى از ديدگاههاى مختلف بيان شده و در پايان پس از نتيجه گيرى, قرابتها و تقاوتهاى وحى در مسيحيت و اسلام مطرح شده است .

406ـ تحليلى از قصص قرآن
ملبوبى, محمد تقى. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى. مركز تربيت مدرس حوزه ى علميه قم.
استاد راهنما: آئينه وند, صادق. 1372.
در اين پايان نامه قصص قرآن مورد بررسى قرار گرفته و در آن موضوعات زير مطرح شده است: مفهوم و تاريخچه پيدايش قصه, قصه و ريشه آن, ديدگاه علم و دين در زمينه قصه و قصه و عرب, قصه در قرآن, گسترده ى قصه, تحليلى كلى از قصص قرآنى, ويژگيهاى قصص قرآنى, تفاوت قصه هاى قرآن و عهدين, راز تكرار در قصه هاى قرآن, احسن القصص, منابع قصص قرآن.

407ـ تحليلى بر معانى و مصاديق فتنه در قرآن و نهج البلاغه
حيدرى, حاجيه. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث. دانشكده اصول دين قم . استاد راهنما: محمدى اصفهانى, عبدالله. 1377.
پژوهش حاضر در پنج بخش تدوين شده است. در بخش اول واژه ى فتنه و در بخش دوم چگونگى پيدايش فتنه در جامعه و آثار آن بررسى شده است. در اين بخش ابزار, آثار و قربانيان فتنه معرفى گرديده است. بخش سوم به بررسى مصاديق فتنه از ديدگاه قرآن و بخش چهارم به معرفى مصاديق فتنه از منظر نهج البلاغه اختصاص دارد. بخش پنجم درباره ى راههاى پيشگيرى از وقوع فتنه و مقابله با آن است .

408ـ تحولات سياسى و اجتماعى قرون هفتم و هشتم و تاءثير آن بر علوم قرآنى
نادرى, محمد مهدى. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث. دانشگاه آزاد اسلامى فسا.
استاد راهنما: وطن دوست, غلامرضا. 1375.
مباحث اين پايان نامه بدين قرار است: بررسى جغرافياى تاريخى شرق جهان اسلامى, هجوم مغول به جهان اسلام و ايراد و اثرات مثبت و منفى آن, مذهب مغولان, نقش علماى اسامى بويژه خواجه نصيرالدين طوسى در اسلام آوردن مغولان, تصوف در اين عصر, تاريخچه علوم قرآن, زندگينامه و تاءليفات مشاهير علوم قرآن در شرق جهان اسلام و اهم تفاسير شيعه و اهل سنت و سير تاريخى علم تفسير تا پايان حمله ى مغول, مشهورترين دانشمندان علوم قرآن تا پايان قرن هشتم.

409ـ تدبر در قرآن و حديث
جوان پرست, شجاع. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث. دانشگاه آزاد اسلامى تهران. استاد راهنما:
پهلوان, منصور. 1377.
در اين پايان نامه آيات و احاديث كه راجع به تدبر و تعقل مطلبى دارند, بررسى شده اند. نتيجه اى كه پژوهشگر از تحقيق خود بدست آورده, اين است كه عقل و انديشه در نزد خداى تعالى و معصومين از اهميت فراوانى برخوردار است.

410ـ تربيت اجتماعى از ديدگاه قرآن
فرجام, ناهيد. كارشناسى ارشد تاريخ و فلسفه آموزش و پرورش. دانشگاه آزاد اسلامى, واحد تهران مركزى.
استاد راهنما: قأمى, على. 1374.
در اين پايان نامه تربيت اجتماعى از ديدگاه قرآن مورد بررسى قرار گرفته و از اين موضوعات بحث شده است. تربيت اجتماعى در قرآن, تربيت اجتماعى و اخلاق, تربيت اجتماعى و خانواده, تربيت اجتماعى و قضاوت, تربيت اجتماعى و اصلاح انحرافات, تربيت اجتماعى و كيفر و پاداش, و تربيت اجتماعى و روابط.

411ـ تربيت جسم از ديدگاه قرآن و حديث
منصوريان, محمد مهدى. كارشناسى ارشد فرهنگ عربى و علوم قرآنى. دانشگاه آزاد اسلامى تهران.
استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1370.
اين پايان نامه مشتمل بر مباحث ذيل است: تعريف تربيت و جسم, اهدا و اقسام تربيت, رابطه جسم و روح, تربيت جسم در دوره هاى مختلف سنى, تربيت جسم در ابعاد بهداشت, پوشاك, تغذيه و ورزش, تزكيه جسم, رابطه جسم, رابطه جسم با محيط و وراثت و اراده, عوارض جسمانى. دراين پايان نامه موضوعات مذكور براساس آيات قرآن كريم و احاديث كتاب شريف كافى و مطالب كتب روانشناسى, تربيتى, فقهى و اخلاقى بررسى شده اند.

412ـ تربيت معنوى و عقلانى انسانى از ديدگاه قرآن كريم
دهقان, اكبر. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى. مركز تربيت مدرس دانشگاه قم.
استاد راهنما: بهشتى, احمد. 1371.
مباحث اين پايان نامه عبارتنداز: معناى لغوى و اصطلاحى تربيت, عنايت قرآن به تربيت, عنايت قرآن به تربيت معنوى و تزكيه روح, روشهاى تربيتى قرآن شامل: انذار و تبشير, موعظه, نصيحت و خيرخواهى, وصيت به خير و حق, امر به معروف و نهى از منكر, ياد مرگ و قيامت, انجام واجبات و ترك محرمات, انجام مستحبات, مراقبه و محاسبه, معرفى اسوه ها, صفات انسان تربيت شده مثل حسن اخلاق و احترام به ديگران, اهداف تربيت معنوى مانند پرورش روح ايمان و عمل صالح, ياد خدا, توبه, نيايش, داشتن حالت خوف و رجاء; قرب به خدا نهايى ترين هدف تربيت معنوى, روشهاى تربيت عقلانى چون تفكر, فراگيرى دانش, آزاد انديشى, ايجاد محيط سالم, استفاده از مثال.

413ـ ترجمه ((المستشرقون و الدراسات القرآنية)) باباشاه,
كبرا. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث. دانشگاه آزاد اسلامى تهران.
استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1373.
مورد ترجمه, بخش اخير كتاب ((درسات قرآنيه)) تاءليف محمد حسين على صغير است. مباحث اين بخش عبارتنداز: تعريف خاورشناسى و انگيزه هاى آن, موضوعات مورد اهتمام خاورشناسان نظير تاريخ قرآن, ترجمه ى قرآن, نشر آثار قرآنى و بررسيهاى موضوعى درباره ى قرآن, ارزيابى تلاشهاى خاورشناسان در بررسيهاى قرآنى, فهرست بررسيهاى خاورشناسان در مورد قرآن. در اين پايان نامه ضمن ترجمه تحقيقاتى نيز صورت پذيرفته است .

414ـ ترجمه بحثى ((مذاهب التفسير الاسلامى)) گلدزيهر
رضأى, على اشرف. كارشناسى ارشد فرهنگ عربى و علوم قرآنى. دانشگاه تهران.
استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1354.
اين پايان نامه حاوى ترجمه ى پنجاه صفحه از كتاب مذاهب التفسير الاسلامى است و مباحث ذيل را در بردارد: بررسى وجوه مختلف تفسيرى, نمونه هايى از تفسير به ماءثور, بررسى تفسير طبرى و چگونگى روش تفسير او, معرفى شيوه ها و كتب تفسير كلامى, بخصوص تفسير اعتزالى مثل تفسير كشاف زمخشرى و غرر و درر سيد مرتضى, شايان ذكر است كه گلدزيهر سيد مرتضى شيعى مذهب را معتزلى خوانده است .

415ـ ترجمه, توضيح و تعليق پنج مبحث از كتاب مناهل العرفان فى علوم القرآن اثر محمد عبدالعظيم زرقانى
آرمين, محسن. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى, گرايش علوم قرآن و حديث. دانشگاه تهران.
استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1373.
پايان نامه حاضر به ترجمه و توضيح و تعليق پنج مبحث از كتاب مناهل العرفان فى علوم القرآن اختصاص دارد, با اين عناوين: معناى علوم القرآن, تاريخ علوم قرآن و پيدايش اصطلاح آن, نزول قرآن, اولين و آخرين آيات منزل, و اسباب نزول.

416ـ ترجمه جز سى ام از كتاب ((البيان فى علوم القرآن))
عابدى, على اصغر. كارشناسى ارشد زبان و ادبيات عرب. دانشگاه آزاد اسلامى تهران, مركزى. استاد راهنما: حريرچى, فيروز. 1372.
البيان فى علوم القرآن, تاءليف ابوالبركات ابن الانبارى از نحويان قرن ششم هجرى است. در اين كتاب به وجوه احتمالى اعراب قرآن كريم پرداخته شده است. در اين پايان نامه بخشى از اين كتاب كه مربوط به اعراب آيات جزء سى ام قرآن است, ترجمه شده و موارد ضرورى توضيح داده شده اند.

417ـ ترجمه قسمتى از كتاب التفسير و المفسرون تاليف محمد حسين ذهبى رفيع زاده
تفتى, محمد. كارشناسى ارشد فرهنگ عربى و علوم قرآنى. دانشگاه تهران. استاد راهنما: سامى الدبونى, سيد جعفر.
اين پايان نامه به ترجمه قسمتى از كتاب التفسير و المفسرون اختصاص دارد و شامل اين مباحث است:
سخنى كوتاه در مورد شيعه و عقايد آنها, زيديه و اماميه, موضوع شيعه در تفسير قرآن كريم, تاءثير اماميه از آراء معتزله و اثر آن در تفسير ايشان, تاءثير مذهب فقهيه و اصوليه در تفسير آنها, تقيه, مجمع البيان لعلوم القرآن طبرسى, رجعت, ازدواج, اصحاب كتاب, و شفاعت.

418ـ ترجمه, منبع يابى و تحقيق نصوص عربى تفسير ((كشف الاسرار و عدةالابرار))
محمودى راد, عبدالله . كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث. دانشگاه تهران.
استاد راهنما: آيةالله زاده شيرازى, سيد مرتضى .
اين پايان نامه عبارات عربى بخشى از جلد اول كشف الاسرار و عدةالابرار ميبدى شامل سوره ى حمد و سوره ى بقره آيات 1 الى 20 ترجمه, ماءخذيابى و بررسى شده اند. افزون بر اين پيرامون اين موضوعات نيز بحث شده است: معرفى كتاب كشف الاسرار و عدةالابرار, روش تفسير ميبدى, شرح حل ميبدى و مهمترين كتابهايى كه تا اكنون درباره ى اين تفسير تاليف شده اند.

419ـ ترجمه, نقد و بررسى مقدمتان فى علوم القرآن
شاهرودى, عبدالوهاب. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى . دانشگاه تربيت مدرس.
استاد راهنما:حجتى, سيد محمد باقر. 1365.
كتاب مقدمتان فى علوم القرآن از جمله متون كهن در علوم قرآنى است كه در قرنها 5 و 6 هجرى به رشته تحرير درآمده است. مقدمتان مقدمه دو تفسير است. مقدمه نخست متعلق به تفسير ((المبانى فى نظم المعانى)) است كه به سال 425 هجرى به تحرير درآمده است. اين كتاب مشتمل بر ده فصل است. با تمامى كوششهاى انجام گرفته, تا به حال از نويسنده ى آن اطلاعى به دست نرسيده است. مقدمه ديگر, مربوط به تفسير المحررالوحيز فى تفسير الكتاب العزيز كه نويسنده ى آن ابن عطيه (480 ـ 545) از مفسران و فقها و قاضى القضاة شهر قرطبه است.

420ـ ترجمه, نقد و تحقيق كتاب مقدمتان فى علوم القرآن (بخش اول)
معارف, مجيد. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى: گرايش علوم قرآن و حديث. دانشگاه تربيت مدرس .
استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1364.
در پايان نامه ى حاضر, بخش اول اين اثر ترجمه و تحقيق و نقد شده است. شيوه ى اغلب مفسران قرآن آن است كه قبل از شروع تفسير قرآن, نخست مقدمه اى در باب شاخه هاى مختلف علوم قرآنى مى نگارند و بعد از اعلام نظريات خويش, به امر تفسير مشغول مى شوند. اين سنت از ديرباز معمول دانشمندان بوده است. از بين مقدمه هاى مهمى كه به شرح و تحقيق در شاخه هاى مختلف علوم قرآنى پرداخته اند, مقدمه ى تفاسير ارزشمند المبانى و المحررالوجير است كه تفسير اول متعلق به قرن پنجم هجرى و اثر يكى از نويسندگان اسلامى است كه به دليل حذف صفحه ى اول اين تفسير نام ايشان معلوم نيست. تفسير دوم از دانشمند معروف قرن ششم هجرى ((ابن عطيه اندلسى)) است. هر دو مقدمه را فردى به نام ((آرتور جفرى)) تصحيح و در مصر در يك مجله به نام مقدمتان فى علوم القرآن به چاپ رسانيده است .

421ـ ترجمه, نقد و تحقيق كتاب ((مقدمتان فى علوم القرآن)) (بخش سوم)
حاجى سيد ابوترابى, سيد محمد مهدى . كارشناسى ارشد گرايش علوم قرآن و حديث . دانشگاه تربيت مدرس .
استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1365.
مقدمتان فى علوم القرآن در اصل مقدمه ى دو تفسير به نامهاى المبانى لنظم المعانى و المحرر الوجيز بوده كه با اهتمام آرتور جفرى در يك مجلد به چاپ رسيده است. بخش اول و دوم اين كتاب را به ترتيب آقايان مجيد معارف و عبدالوهاب شاهرودى ترجمه, نقد و تحقيق كرده اند. بخش اخير اين اثر كه شامل فصل نهم و دهم مقدمه ى المبانى و تمام مقدمه ى المحر الوجيز است, در اين پايان نامه بررسسى شده و امورى كه انجام گرفته عبارتنداز: تصحيح اغلاط مطبعى, شرح اعلام, استخراج مآخذ روايات و اشعار و استدراك مطالب در منابع ديگر.

422ـ ترجمه و بررسى بخشى از كتاب ((آراء المستشرقين حول القرآن كريم))
حسين جعفرى لواسانى, مريم. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث. دانشگاه آزاد اسلامى تهران, شمال .
استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1376.
بخشى كه در اين پايان نامه از كتاب مذكور ترجمه و تحقيق شده, به بررسى نظريات يكى از خاورشناسان به نام تسدال اختصاص دارد; مبنى بر اينكه قرآن مجيد از كتب آسمانى پيشين اقتباس شده است. تسدال در اين زمينه به مضامينى از قرآن كه با كتب زرتشى, هندى و مسيحى مشابهت دارد, استناد جسته است ; نظير داستانهاى اصحاب كهف, مريم (س), عيسى و آدم (ع).

423ـ ترجمه و بررسى نكات لغوى, صرفى, نحوى, بلاغى و تفسيرى سوره ى كهف
حسينى, سيد محمد يوسف. كارشناسى ارشد زبان و ادبيات عرب. دانشگاه آزاد اسلامى تهران, مركزى.
استاد راهنما: آذر شب, محمد على . 1376.
در اين پايان نامه در خصوص سوره ى كهف, نخست مطالبى جهت آشنايى با اين سوره و محتواى آن و نيز فضيلت قرآن آمده, سپس هر چند آيه ترجمه شده است; زان پس چنانچه اختلافى در نحوه ى قرأت آن نقل شده باشد, آمده است و پس از آن اگر شاءن نزولى براى آن روايت شده باشد, ذكر شده است. آنگاه با استفاده از كتب معتبر لغت معانى لغات مشكل بيان شده است. در مرحله ى بعد نحو و اعراب كلمات توضيح داده شده و بعد از آن با مراجعه به تفاسير معتبر تفسير آيات آورده شده است و در پايان استفاده از كتب بلاغى جنبه هاى بلاغت آيات بررسى گرديده است .

424ـ ترجمه و تحقيق آراء المستشرقين حول القرآن الكريم و تفسيره, اثر عرم بن ابراهيم رضوان
شيرزاد, محمود. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث. دانشگاه آزاد اسلامى, واحد تهران مركزى.
استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1374.
در اين پايان نامه كتاب آراء المستشرقين حول القرآن الكريم ترجمه و مورد تحقيق و بررسى قرار گرفته و مباحث زير در آن مطرح شده است: برخى از صحابه و تابعين كه تفسير قرآن كريم را منع كرده اند, وجود جعليات و اسرأيليات در تفسير, اختلاف در روايات و خرده گيرى از رجال تفسير روايى, رد تفسير روايى توسط مستشرقان, تفسير به راءى و رد شبهات مستشرقين پيرامون آن, تفسير در پرتو عقيده, مذهب اهل راءى, و شبهاتى كه در مورد تفسير به راءى وجود دارد.

425ـ ترجمه و تحقيق آيات از كتاب ((زبدة البيان)) مقدس اردبيلى
محمد باقرى, عبدالمجيد. كارشناسى ارشد فقه و حقوق و مبانى حقوق اسلامى. دانشگاه آزاد اسلامى, تهران مركزى.
استاد راهنما: سيفى, رضا. 1376.
در اين پايان نامه با هدف بررسى احكام محرمات نكاح از كتاب زبدةالبيان و مقايسه ى آن با ساير كتب فقهى و تفسيرى اعم از شيعه و اهل سنت تدوين شده است. در اين پژوهش پس از ترجمه ى آيات به بررسى و تفسير آنها در كتاب مذكور و مقارنه ى آن با ساير منابع پرداخته شده است; سپس به رواياتى از معصومين (ع) در تاءييد آن تمسك شده است و سرانجام اختلاف نظرات علماى شيعه و اهل سنت در خصوص آن بيان شده است .

426ـ ترجمه و تحقيق آيات وصيت از كتاب ((كنزالعرفان)) فاضل مقداد
لطفى, عليرضا. كارشناسى ارشد فقه و مبانى حقوقى اسلامى . دانشگاه آزاد اسلامى تهران, مركزى.
استاد راهنما: سيفى, رضا. 1376.
در اين پايان نامه آيات وصيت از كتاب كنزالعرفان ترجمه, و براساس مندرجات كتب فقهى و تفسيرى و حقوقى بررسى شده اند. مباحث اين پژوهش عبارتنداز: وصيت در لغت و اصطلاح فقه, صيغه ى وصيت, اقسام وصيت در قانون مدنى, ادله ى وجوب و مشروعيت وصيت, مراتب ارث, تقديم وصيت بر دين, رجوع از وصيت, تصرف ورثه قبل از قبول موصى له, وصيت مبهم, اثبات وصيت, وصيت نامه و اقسام آن, گزيده اى از وصاياى دين.

427ـ ترجمه و تحقيق اسباب حجر از كتاب ((زبدةالبيان)) مقدس اردبيلى
محبوب, غلامرضا. كارشناسى ارشد فقه و مبانى حقوق اسلامى . دانشگاه آزاد اسلامى, واحد تهران مركزى. استاد راهنما: فيض, عليرضا. 1376.
در اين پايان نامه بخشى از كتاب, زيدةالبيان ترجمه و با استفاده از ساير منابع بررسى شده است. عناوين فصول اين پژوهش عبارتنداز: آشنايى با ماهيت حج, بررسى آيات قرآن مربوط به محجوريت چون: صغير, يتيم, مريض, سفيه و عبد مملوك, مجنون, اولياء صغير و مجنون و سفيه, مفلس.

428ـ ترجمه و تحقيق ((الامثال فى القرآن, ابن قيّم الجوزيه))
ذى قيمت, مرتضى. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى. گرايش علوم قرآن و حديث. دانشگاه آزاد اسلامى, واحد تهران مركزى.
استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1372.
در اين پژوهش به ترجمه و تحليل الامثال فى القرآن ابن قيم الجوزيه پرداخته شده و از اين موضوعات بحث شده است: جايگاه مثل در علوم قرآنى و ادبيات عرب, تعريف مثل در لغت و اصطلاح ويژگيهاى مثل, اقسام مثل و امثال قرآنى, تاءليفات پيرامون امثال, و شخصيت علمى ابن قيم الجوزيه.

429ـ ترجمه و تحقيق الامثال فى القرآن محمود بن شريف
بابأيان, محمد تقى. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى, گرايش علوم قرآن و حديث . دانشگاه آزاد اسلامى, واحد تهران مركزى.
استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1375.
در اين پايان نامه كتاب الامثال فى القرآن ترجمه و بررسى شده و نتيجه گيرى شده است كه در علوم قرآنى زبان امثال گوياترين و رساترين عامل جهت ارأه حقايقى از قبيل پند و اندرز و حكمت و جز اينهاست. در اين گردآورى چهره هاى گوناگونى از قبيل منافقين, تقليد كنندگان, انفاق كنندگان راستين و رياكاران, و تكذيب كنندگان آيات الهى بررسى شده است .

430ـ ترجمه و تحقيق البرهان فى علوم القرآن ((باب سى و چهارم, بحث نسخ))
عاشورى, نادعلى. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى, گرايش علوم قرآن و حديث . دانشگاه تهران
استاد راهنما: آذرنوش, آذرتاش. 1370.
در پايان نامه ى حاضر, بخشى از كتاب البرهان فى علوم القرآن زركشى تحت عنوان ((معرفة ناسخه من منسوخه)) ترجمه و تحقيق شده است. موضوعات اين بخش عبارت است از: مهمترين موئلفان علم نسخ, اهميت اين علم, تعريف نسخ در لغت و اصطلاح, جواز نسخ, اقسام سوره هاى قرآن از لحاظ وجود آيات ناسخ يا منسوخ در آنها, انواع نسخ.
431ـ ترجمه وتحقيق( التيسيرفى القراءات السبع تاليف الامام ابى عمروعثمان بن سعيد الدانى, تصحيح شده به وسيله اوتو پرتزل )
بستانى, قاسم . كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى, گرايش علوم قرآن و حديث .دانشگاه تهران .
استاد راهنما: سامى الدبونى, سيد جعفر.
در اين پايان نامه در ابتدا زندگينامه موئلف كتاب و سپس تاءليفات ديگرى وى آورده شده و در پى آن كتاب ((التيسير فى القراءات السبع)) معرفى شده است. سپس مطالب كتاب مذكور ترجمه و مورد بررسى قرار گرفته و بعضى نواقص موجود در آن اصلاح گرديده است .

432ـ ترجمه و تحقيق الخرأج و الجرأح اثر ابوالحسن سعيد بن هبة الله مشهور به قلب الدين راوندى
شاكرى, سيمين دخت. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى, گرايش علوم قرآن و حديث . دانشگاه تهران. استاد راهنما: آذرنوش, آذرتاش. 1375.
در اين پايان نامه به ترجمه و تحقيق باب هيجدهم و نوزدهم كناب الخرأج و الجرأح قطب الدين راوندى اختصاص دارد و در آن موضوعاتى كه در پى مىآيد, مورد بحث قرار گرفته است: اعجاز قرآن كريم, تاريخچه ى واژه اعجاز در ادبيات قرآنى, زمينه هاى ظهور بحثهاى اعجاز, زندگينامه موئلف, باب هيجدهم و نوزدهم از كتاب الخرأج و الجرأح, پندارهايى درباره ى اعجاز قرآن, و نبوت حضرت محمد (ص).

433ـ ترجمه و تحقيق امر به معروف و نهى از منكر از كتاب ((فقه القرآن)) قطب راوندى
شجاعى, صديقه بيگم. كارشناسى ارشد فقه و مبانى حقوق اسلامى . دانشگاه آزاد اسلامى تهران, مركزى.
استاد راهنما: گرگانى. 1377.
در اين پايان نامه بخش امر به معروف و نهى از منكر كتاب فقه القرآن به فارسى ترجمه و با استفاده از تفاسير و روايات معصومين (ع) بررسى شده است. مباحث اين بخش عبارتنداز: تعريف امر به معروف و نهى از منكر, امر به معروف و نهى از منكر از ديدگاه قرآن, اهميت امر به معروف و نهى از منكر در اسلام, شرايط وجوب امر به معروف و نهى از منكر, مراتب امر به معروف و نهى از منكر, وظايف آمرين به معروف و ناهين از منكر.

434ـ ترجمه و تحقيق بخش اول از كتاب اسئلةالقرآن و اجوبتها (از آغاز سوره حمد تا پايان سوره يونس)
دشيرى بادى, حسن. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى, گرايش علوم قرآن و حديث . دانشگاه تهران. استاد راهنما: آيت الله زاده شيرازى, سيد مرتضى. 1374.
پايان نامه شامل دو بخش ترجمه و تحقيق است: در بخش اول, سعى شده است ترجمه اى بينابين لفظ به لفظ و آزاد آورده شود تا ضمن رعايت امانت, مطلب كتاب بخوبى قابل درك باشد. در بخش دوم, در واقع نوعى مقابله ميان نسخه مطبوع وافست شده و نسخه قديميتر صورت گرفته و به بيان دهها قواعد فقهى, اصولى, بلاغى, ادبى و... پرداخته شده و هر جا لازم بوده سخن نويسنده كتاب نقد شده است. شرح حال اعلام و شخصيت هايى كه به نوعى نام آنها در كتاب آمده به طور اجمال نگاشته شده است. فزون بر آن, بر حسب سوئال و جوابهاى مطرح شده در كتاب يك فهرست تفصيلى تهيه شده و منبع شعرهايى كه موئلف مناسب آنها را نياورده بود يا شاعر آن معلوم نبود و نيز مآخذ احاديث و مطالب ذكر شده است .

435ـ ترجمه وتحقيق بخش دوم اسئلةالقرآن و اجوبتها (از ابتدا سوره هود تا پايان سوره نمل) محمد بن ابى بكر عبدالقادر رزاى
ايزدى فرد, حسينعلى. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى, گرايش علوم قرآن و حديث . دانشگاه تهران. استاد راهنما: آيت الله زاده شيرازى, سيد مرتضى. 1374.
در اين پايان نامه بخش دوم متن كتاب فوق از ابتداى سوره ى هود تا پايان سوره ى نمل ترجمه و در برخى موارد نقد شده و اعلام آن شرح و مآخذ اشعار و احاديث ياد گرديده است. محتواى اين كتاب عبارت از سوئالها و ابهامهايى است كه نسبت به پاره اى از آيات مطرح است و نيز پاسخها و رفع ابهامهايى كه مى توان در خصوص آنها عرضه كرد.

436ـ ترجمه و تحقيق بخش سوم از كتاب اسئلةالقرآن و اجوبتها (از آغاز سوره قصص تا پايان سوره ناس)
هاشمينان فرد, زاهد. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى, گرايش علوم قرآن و حديث . دانشگاه تهران. استاد راهنما: آيت الله زاده شيرازى, سيد مرتضى. 1374.
اين پايان نامه بخش سوم از كتاب اسئلة القرآن و اجوبتها از محمد بن ابى بكر رازى متوفاى سال 666 هجرى است كه حاوى آيات مشكل و سوئال برانگيز سوره قصص تا پايان سوره ناس است. در خصوص اين گونه آيات سوئالهايى مطرح شده و به آنها پاسخ داده شده است كه تعداد آن 424 مورد است. از آنجا كه موئلف حنفى مذهب بوده مسألى را طرح كرده كه با اصول مكتب تشيع ناسازگار است, آنها در اين تحقيق نقد شده است, و 40 بيت از اشعار عربى به عنوان شاهد آورده شده كه ضمن ترجمه, شاعر و اغلب منابع آنها نيز مشخص شده است .

437ـ ترجمه و تحقيق بخشهاى 3 و 4 و 5 كتاب المصاحف
ابن ابى داود سجستانى كاظمى, سيد حسن. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى. دانشگاه تهران. استاد راهنما: آذر نوش, آذرتاش. 1374.
در اين پايان نامه به ترجمه و تحقيق بخشهاى 3 و 4 و 5 كتاب المصاحف ابن ابى داود سبحستانى پرداخته شده و از اين موضوعات بحث شده است: مصحف عبدالله بن عباس, مصاحف تابعين, اختلاف خطوط مصاحف, كلماتى كه حجاج در مصحف عثمان تغيير داد, نوشتن مصاحف, شايسته ترين افراد براى نوشتن مصاحب, خريد و فروش مصاحف, و سوزاندن مصاحف هنگام بى نياز شدن از آن.

438ـ ترجمه و تحقيق بخشى از كتاب ((آراء المستشرقين حول القرآن الكريم)) (صفحات 239 ـ 282)
رضأى, فروغ اعظم. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى, گرايش علوم قرآن و حديث . دانشگاه آزاد اسلامى, واحد تهران, شمال. استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1375.
در اين بخش از كتاب, ديدگاههاى خاورشناسان درباره ى مآخذ قرآن كريم بررسى شده است. آنان بر اين پندارند كه قرآن مجموعه اى از عقايد و رسوم دينى پيشنيان مثل بت پرستان, حنفاء و صابئين است. موئلف چنين پندارى را به نقد كشيده است. در اين پايان نامه بخش مذكور ترجمه و تحقيق شده است .

439ـ ترجمه و تحقيق بخشى از كتاب ((آراء المستشرقين حول القرآن الكريم)) (صفحات 281 ـ 237)
تقويان, فاطمه. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث . دانشگاه آزاد اسلامى تهران. استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1376.
كتاب آراء المستشرقين حول القرآن الكريم در نقد و بررسى نظرات خاورشناسان پيرامون قرآن است. بخش مورد ترجمه اين كتاب در پاسخ به اين شبهه ى خاورشناسان است كه محتواى قرآن ماءخوذ از بت پرستان, حنفاء صابئين و ساير افراد بشر است.

440ـ ترجمه و تحقيق بخشى از كتاب ((آراء المستشرقين حول القرآن الكريم)) (صفحات 324 ـ 365)
فوزى, معصومه. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث . دانشگاه آزاد اسلامى تهران, مركزى. استاد راهنما:
حجتى, سيد محمد باقر. 1376.
در اين پايان نامه صفحات 324 ـ 365 از جلد اول كتاب آراء المستشرقين حول القرآن الكريم تاءليف عمر بن ابراهيم رضوان ترجمه و بررسى شده است. و در آن از منابعى چون قرآن, تورات و انجيل استفاده شده و به شمارى از شبهات خاورشناسان پيرامون قرآن پاسخ داده شده است .

441ـ ترجمه و تحقيق بخشى از كتاب ((آراء المستشرقين حول القرآن الكريم))
نصيريان, نسيرين. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى, گرايش علوم قرآن و حديث . دانشگاه آزاد اسلامى, واحد تهران, شمال. استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1375.
در اين پايان نامه بخشى از كتاب مذكور كه درباره ى نظريات يكى از خاورشناسان به نام موريس بوكاى است, ترجمه و تحقيق شده است. نامبرده با مقايسه اى كه ميان تورات و انجيل و قرآن به عمل آورده, بر اين نظر شده كه قرآن نسبت به كتب آسمانى ديگر برتر است و از جانب خداوند وحى شده و در حيات پيامبر اسلام به نگارش درآمده است ; برخلاف تورات و انجيل كه چنين نبوده و بدين روى به تناقضات فراوانى گرفتار آمده اند.

442ـ ترجمه و تحقيق بخشى از كتاب التحبير فى علم التفسير سيوطى
طبيبى, عليرضا. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى, گرايش علوم قرآن و حديث . دانشگاه تهران.
استاد راهنما: آيت الله زاده شيرازى, سيد مرتضى .
در اين پايان نامه كه به ترجمه و تحقيق بخشى از كتاب التحبير فى علم التفسير سيوطى اختصاص دارد و اين مباحث آمده است: شناخت آيات مكى و مدنى, شناخت آيات حضرى و سفرى, شناخت آياتى كه در روز و آيات كه در شب نازل شده, شناخت آياتى كه در تابستان و آياتى كه در زمستان نازل شده است, چگونگى نزول قرآن, راويان و حافظان ت, و چگونگى تحمل و دريافت قرآن.

443ـ ترجمه و تحقيق بخشى از كتاب ((تاريخ فكرة اعجاز القرآن))
فهيمى, بهناز. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى, گرايش علوم قرآن و حديث . دانشگاه آزاد اسلامى, واحد تهران, شمال. استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1376.
در پايان نامه ى حاضر بخشى از كتاب تاريخ فكرة اعجاز القرآن نوشته ى نعيم حمصى ترجمه و تحقيق شده است.
موضوعات اين بخش عبارتنداز: معناى اعجاز, نقل و ردّ قول به صرفه, وجوه اعجاز, اعجاز بلاغى و تجلى عظمت پروردگار در آيات قرآن. ناگفته نماند كه كتاب مورد تحقيق درباره ى تاريخ مباحث مربوط به اعجاز قرآن در آثار علماى مسلمان است .

444ـ ترجمه و تحقيق بخشى از كتاب ((تاريخ فكرة اعجاز القرآن)) (قرن 8)
حسينى تودشكى, مهناز. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث . دانشگاه آزاد اسلامى, واحد تهران, شمال.
استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1376.
در اين بخش از كتاب مذكور ديدگاههاى دانشمندان ذيل درباره ى اعجاز قرآن بررسى شده است: زملكانى, قزوينى و ابن حمزه علوى از علماى بلاغت, و اصفهانى, ابن كثير و شاطبى از ميان مفسران و بالاخره زركشى, ابن تيميه و ابن قيم از دانشمندان ديگر. در اين پايان نامه بخش يادشده ترجمه و تحقيق شده است.

445ـ ترجمه و تحقيق بخشى از كتاب ((تاريخ فكرة اعجاز القرآن)) (قرن 14)
نيكخواه دلوئى, زهرا. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث . دانشگاه آزاد اسلامى, واحد تهران, شمال.
استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1377.
موضوع اين بخش از كتاب مورد تحقيق وجوه اعجاز قرآن از ديدگاه متفكران قرن چهاردهم است. در اين قرن به اعجاز علمى قرآن توجه شده و از آياتى سخن به ميان آمده كه دانش جديد بشر به علميت آن وقوف يافته است .

446ـ ترجمه و تحقيق بخشى از كتاب صيانة القرآن
من التحريف تاءليف محمد هادى معرفت قنبرى جلفايى, محمد. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى. دانشگاه تهران, استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1372.
در پايان نامه حاضر كه به ترجمه و تحقيق بخشى از كتاب صيانة القرآن من التحريف اختصا دارد, مباحثى طرح شده است كه از آن جمله مى توان به اين موضوعات اشاره كرد: معناى لغوى و اصطلاحى تحريف, مساءله فراموش كردن قرآن, دلايل رد شبهه تحريف, تواتر قرآن, اعجاز قرآن, نفى باطل از قرآن, بيانات اهل بيت درباره ى قرآن, و بيانات بزرگان و دانشمندان شيعه در ارتباط با قرآن.

447ـ ترجمه و تحقيق بخشى از كتاب ((مذاهب التفسير الاسلامى))
گلدزيهر نوذريان, اسماعيل. كارشناسى ارشد فرهنگ و علوم قرآنى. دانشگاه تهران. استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1374.
در اين پايان نامه بخشى از كتاب مذاهب التفسير الاسلامى نوشته ى گلدزيهر ترجمه و بررسى شده است.
مباحث اين بخش عبارتنداز: مبهمات قرآن, نمونه هاى از تفسير شيعى آيات, تفسير قرآن در پرتو تمدن اسلامى, گرايش مذهبى هندى, نهضت مذهبى مصر و سيد جمال الدين افغانى و محمد عبده و مدرسه ى المنار 448ـ ترجمه و تحقيق پيرامون رساله ى ((السحاب المطير فى تفسير آية التطهير)) كجيله, آذر. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى, گرايش علوم قرآن و حديث . دانشگاه آزاد اسلامى, واحد تهران, شمال. استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1368.
اين پايان نامه از يك مقدمه و دو بخش تشكيل شده است. در مقدمه مختصرى در شرح حال موئلف آمده و در بخش اول متن رساله ترجمه شده و در بخش دوم موضوعاتى چند درباره ى آيه ى تطهير مورد تحقيق قرار گرفته است. مطالب اين رساله در زمينه ى اقوال مختلف مربوط به مراد از اهل بيت در آيه ى تطهير و نيز دلالت آن آيه بر عصمت اهل بيت است .

449ـ ترجمه و تحقيق پيرامون علوم قرآن در مقدمه ى تفسير البرهان
شريفيان, قاسم. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث . دانشگاه آزاد اسلامى تهران, مركزى. استاد راهنما: أزه, قاسم. 1377.
در مقدمه ى برخى از تفاسير پاره اى از علوم قرآن مورد بحث قرار گرفته اند. مقدمه ى تفسير البرهان تاءليف سيد هاشم بحرانى و مقدمه ى تفسير قمى از آن جمله است. در اين پايان نامه پس از شرح مختصرى از مباحث علوم قرآن مثل تفسير و معانى مختلف آن, حجيت ظواهر قرآن, تاريخ تفسير و روشهاى تفسيرى, به معرفى شرح حال بحرانى و مشايخ و شاگردان و آثار او پرداخته شده است; سپس مقدمه ى تفسيرالبرهان ترجمه شده و در پايان مباحثى در علوم قرآن از مقدمه ى تفسير على بن ابراهيم قمى چون ناسخ و منسوخ و محكم و متشابه آورده شده است .

450ـ ترجمه و تحقيق ((تفسير غريب القرآن))
ابن قتيبه فرمند, فرزينه. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث . دانشگاه تهران. استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1370.
تفسير غريب القرآن در شرح لغات مشكل قرآن و متعلق به ابو محمد عبدالله بن مسلم بن قتيبه دينورى (213 ـ 276 ق) است.
در اين پايان نامه متن اين كتاب ترجمه و با دو تفسير معتبر شيعى مجمع البيان شيخ طبرسى و الميزان علامه طباطبأى تطبيق شده و در مواردى كه اين اثر با دو تفسير يادشده تفاوت داشته مطالب هر دو تفسير نقل شده است.

451ـ ترجمه و تحقيق تناسق الدُرر فى تناسب السور
تاءليف جلال الدين سيوطى طبأى, سيد كاظم . كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى, گرايش علوم قرآن و حديث . دانشگاه تهران, . استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1372.
در اين پايان نامه كتاب تناسق الدور فى تناسب السور مورد نقد و بررسى قرار گرفته و به سرگذشت سيوطى اشاره شده است. سوره ها به ترتيب آورده شده و تناسب هر يك با ديگرى بيان و نقد گرديده است. همچنين به نام افرادى كه در اين موضوع داراى تاءليفاتى هستند اشاره شده است .

452ـ ترجمه و تحقيق تنزيه الانبياء (بخش انبياء)
شايگان, محسن. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث. دانشگاه تهران. استاد راهنما: آذرنوش, آذرتاش. 375.
نام اصل كتابى كه ترجمه و بررسى شده تنزيه الانبياء و الأمه است كه به سيد مرتضى تعلق دارد. اين كتاب داراى سه بخش است كه عنوان هر يك به ترتيب عبارت است از: آراى فرق مختلف درباره ى عصمت پيامبران و نقد آنها, بررسى آيات و روايات حاكى از ارتكاب گناه توسط پيامبران و اثبات عصمت أمه شيعه, در اين پايان نامه بخش نسخت كتاب, ترجمه و بررسى شده است. نويسنده ى پايان نامه در پاورقى مآخذ روايات و اشعار را ذكر و اعلام و اصطلاحات را شرح كرده است و در پيوست, تفصيل روايات اسلامى و آيات كتب مقدس (تورات و انجيل) را در خصوص داستان پيامبران آورده و بدينوسيله نتيجه گرفته, عقيده به عدم عصمت پيامبران ريشه در اسرأيليات دارد.

453ـ ترجمه و تحقيق رساله ى ((تفسير آيه ى و اذا ابتلى ابراهيم ربه...))
نصير اوغلى خيابانى, صديقه. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى . دانشگاه آزاد اسلامى تهران.
استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1372.
تفسير آيه ى و اذا ابتلى ابراهيم ربه... متعلق به ملامحمد رفيعا است. اين پايان نامه در دو فصل تنظيم گرديده است. در فصل اول براساس آراى مفسران معناى امتحان الهى اول براساس آراى مفسران معناى امتحان الهى بيان شده و تفاسير مختلف كلمات ـ كه همان ابتلأات حضرت ابراهيم (ع) باشد ـ ذكر گرديده و معانى محتمل اتمام كلمات توضيح داده شده است, و در فصل دوم رساله ى مذكور ترجمه و بررسى شده و در خصوص موضوعات آن ـ نظير معناى ظلم, امامت, عصمت نبى و امام قبل از نبوت و بعد از نبوت و فرق نبوت و امامت ـ نظرات مفسران مختلف بيان شده است .

454ـ ترجمه و تحقيق شطرى از كتاب تلخيص البيان فى مجازات القرآن
تاءليف الشريف الرضى پولاد, مرتضى. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى, گرايش علوم قرآن و حديث . دانشگاه تهران.
استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1370.
نويسنده پايان نامه حدود يكصد و پنج صفحه متن كتاب تلخيص البيان فى شرح مجازات القرآن را ـ كه حاوى پانزده جزء قرآن كريم است ـ ترجمه و تحقيق كرده و احياناً مطلبى را كه موئلف نياورده تدارك كرده است .

455ـ ترجمه و تحقيق شناخت اعجاز قرآن از كتاب ((البرهان))
ركشى ربيعه, منصور. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث . دانشگاه تهران. استاد راهنما: حجتى كرمانى, على .
اين پايان نامه در واقع ترجمه ى مبحث اعجاز قرآن كتاب البرهان فى علوم قرآن اثر بدرالدين محمد زركشى است. عمده ى مطالب اين مبحث در خصوص وجوه اعجاز قرآن است. زركشى شمار آنها را به دوازده وجه رسانده است; بدين قرار: صرفه, تاءليف خاص, اخبار از آينده, اخبار از قصص پيشينيان, اخبار از اسرار دلها, نظم و صحت معانى و توالى فصاحت, فصاحت و غرابت اسلوب و سلامت از همه ى عيوب, نظم خاص, وجه اعجاز قرآن قابل درك است; ولى قابل وصف نيست, استمرار فصاحت و بلاغت در سراسر قرآن, بلاغت, جميع اقوال پيشين.

456ـ ترجمه و تحقيق فنون علوم قرآنى از تفسير مجمع البيان
آل حبيب, مصطفى . كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى, گرايش علوم قرآن و حديث . دانشگاه آزاد اسلامى, واحد مركزى تهران. استاد راهنما: فيض, عليرضا.
در اين پايان نامه فنون مختلف علوم قرآنى از تفسير مجمع البيان, اثر طبرسى استخراج و عرضه شده است.
اين فنون عبارت است از: تعداد آيات قرآن و فايده شناختن. آنها, اسامى قراء مشهور در بلاد مختلف و روات آنها, تفسير, تاءويل و معنى, نامهاى قرآن و معانى هر يك, بعضى از روايات مشهور در باب فضيلت قرآن و اهل آن و استحباب تحسين صوت در قرأت قرآن.

457ـ ترجمه و تحقيق قسمت اول كتاب المبادى العامة لتفسير القرآن الكريم دراسة مفارنة
مشعل, حسين . كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى, گرايش علوم قرآن و حديث . دانشگاه تهران.
استاد راهنما: يادگارى, عبدالمهدى. 1372.
در اين پايان نامه قسمت نخست كتاب مذكور ترجمه و تحقيق شده است. اين قسمت در خصوص اصول كلى تفسير قرآن كريم است. و اين موضوعات را دربردارد: تعريف تفسير در لغت و اصطلاح و فرق آنها با تاءويل و اهميت اقسام آن, شرايط مفسر و آداب تفسير و منابع نقلى, عقلى و لغوى آن.

458ـ ترجمه و تحقيق قسمت تاريخ قرآن در كتاب ((دراسات قرانيه))
معينى, ولى الله. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث . دانشگاه آزاد اسلامى, مركزى تهران. استاد راهنما:
حجتى, سيد محمد باقر. 1374.
در اين پايان نامه بخشى از كتاب دراسات قرآنيه كه در خصوص تاريخ قرآن است, ترجمه و بررسى شده است. وحى قرآن, نزول قرآن و جمع قرآن عناوين بخش ترجمه شده را تشكيل مى دهد.

459ـ ترجمه و تحقيق قسمت دوم كتاب المبادى العامة لتفسير القرآن الكريم
كوهى اصفهانى, مهدى. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى, گرايش علوم قرآن و حديث . دانشگاه تهران. استاد راهنما: حجتى كرمانى, على. 1373.
در پايان نامه حاضر فصل چهارم و پنجم كتاب المبادى العامة لتفسير القرآن الكريم ترجمه و تحقيق شده است. در اين فصول روشهاى مختلف تفسيرى و مراحل مختلف تفسير بحث و بررسى گرديده است. موئلف نُه روش تفسيرى را بحث و بررسى مى گذارد و در مورد هر روش يك بحث كامل ارأه مى نمايد و بالاخره روش موضوعى را بهترين روش براى تفسير مطرح مى كند و آن را كليد فهم مطالب قرآنى و بابى براى حل مشكلات جوانان در جوامع فعلى مى داند. در فصل پنجم كتاب مراحل تفسير را به سه مرحله تقسيم مى كند: مراحله تكوين تفسير, مرحله تاءصيل و استخوان بندى و موضوعيت متن تفسير, و بالاخره مرحله تجديد كه مربوط به قرن چهارده هجرى است .

460ـ ترجمه و تحقيق كتاب ((آراء المستشرقين حول القرآن الكريم)) (صفحات 185 ـ 232 از جلد اول)
كلانترى داريان, صفيه. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى, گرايش علوم قرآن و حديث . دانشگاه آزاد اسلامى, واحد تهران, شمال. استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1375.
كتاب مورد تحقيق در نقد و بررسى نظريات خاورشناسان پيرامون قرآن كريم و تاءليف عمر بن ابراهيم رضوان از دانشمندان اهل حجاز است. در اين پايان نامه بحشى از جلد اول كتاب مذكور كه در معرفى و نقد آثار خاورشناسان و بيان لغزشهاى آنان در مباحث قرآنى است, ترجمه و تحقيق شده است .

461ـ ترجمه و تحقيق كتاب ((الاعجاز العلمى فى القرآن))
بهشتى پور, على . كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث . دانشگاه آزاد اسلامى تهران, مركزى . استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1374.
كتاب الاعجاز العلمى فى القرآن تاءليف دكتر سيد جميلى است. در اين كتاب آياتى كه از برخى حقايق علمى خبر داده اند, بررسى و به عنوان اعجاز علمى قرآن تلقى شده اند. اين پايان نامه شرح و بررسى اين آيات است.

462ـ ترجمه و تحقيق كتاب ((الاعجاز العلمى فى القرآن))
فدوى, عبدالرضا. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث . دانشگاه تهران. استاد راهنما: پهلوان, منصور.1375.
در اين پايان نامه كتاب الاعجاز العلمى فى القرآن تاءليف سيد الجميلى ترجمه و مورد بررسى قرار گرفته است. در ابتدا درباره ى موئلف و شيوه كار مترجم مطالبى بيان شده است. سپس آن مطالب پس از ترجمه توضيح داده شده است .

463ـ ترجمه و تحقيق كتاب ((الامثال فى القرآن))
رحيمى پور بافقى, عصمت. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى, گرايش علوم قرآن و حديث .
دانشگاه آزاد اسلامى, واحد تهران, شمال. استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1376.
در اين پايان نامه پس از بيان معناى مثل و فوأد تمثيل و پيشينه ى تاءليف در زمينه ى امثال قرآن به ترجمه و تحقيق كتاب ((الامثال فى القرآن)) پرداخته شده است. در اين كتاب تمام مثلهايى كه در قرآن آمده, گردآورى و شرح شده است .

464ـ ترجمه و تحقيق كتاب ((البيان فى غريب اعراب القرآن)) ابن الانبارى (نصف اول جلد 1)
رعنايى, فريبا. كارشناسى ارشد زبان و ادبيات فارسى. دانشگاه آزاد اسلامى, واحد تبريز. استاد راهنما: ديدى, خليل. 1376.
در اين پايان نامه نيمه ى نخست جلد اول كتاب ((البيان فى غريب اعراب القرآن)) تاءليف ابن الانبارى ترجمه و تحقيق شده است. در اين نيمه, اعراب موارد مشكل سوره هاى فاتحه, بقره و آل عمران بيان شده است .

465ـ ترجمه و تحقيق كتاب التعريف و الاعلام فيما ابهم من الاسماء و الاعلام فى القرآن
تاءليف ابوالقاسم سهيلى امينى باغبادرانى, فرزان. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى, گرايش علوم قرآن و حديث . دانشگاه تهران. استاد راهنما: آذرنوش, آذر تاش. 1374.
در پايان نامه حاضر علاوه بر ترجمه كتاب التعريف و الاعلام فيما ابهم من الاسماء و الاعلام فى القرآن تحقيقات ذيل نيز انجام شده است: استخراج احاديث متن و ارجاع به منابع و نقد آنها; نقد برخى از موارديكه نويسنده كتاب مطرح كرده است با تكيه بر تفاسير و معيارهاى بررسى احاديث; معرفى اعلام مذكور در متن; ارجاع برخى از اقوال به منابع شيعى و سنى.

466ـ ترجمه و تحقيق كتاب الحروف المقطعة فى القرآن الكريم
دكتر عبدالجبار حمد شراره علايى, محسن. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى, گرايش علوم قرآن و حديث. استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1374.
اين پايان نامه در سه فصل تنظيم شده است: در فصل اول, به بحث درباره ى اينكه آيا حروف مقطعه از متشابهات است يا خير و نقد استدلال طرفداران اين نظريه پرداخته شده; در فصل دوم, نظر كسانى كه براى حروف مقطعه قأل به تفسير و معنا هستند, آورده شده است ; در فصل سوم سخن از اين است كه حروف مقطعه فواتح سور دليلى بر بلاغت ممتاز و سبك برتر قرآن است .

467ـ ترجمه و تحقيق كتاب ((الخرأج و الجرأح)) (باب 19 و 18)
شاكرى, سيمين دخت. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث . دانشگاه تهران. استاد راهنما: آذرنوش, آذر تاش. 1375.
كتاب مورد ترجمه و تحقيق تاءليف قطب الدين رواندى است. باب هجدهم اين كتاب درباره ى معجزه ى قرآن و باب نوزدهم آن در زمينه ى فرق ميان نيرنگها و معجزات است. در پايان نامه ى حاضر اين دو باب ترجمه و تحقيق و شرح شده است .

468ـ ترجمه و تحقيق كتاب ((القراءات و اللهجات)) (ثلث اول)
كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث . دانشگاه آزاد اسلامى, واحد تهران, شمال. استاد راهنما: موسوى, سيد على. 1374.
در بخش اول كتاب ((القراءات و اللهجات)) مباحث ذيل آمده است: حديث سبعة احرف به عنوان يكى از مصادر قرأات, مصاحف عثمانى و احرف سبعه, مقياسهاى قرأات معتبر نظير صحت سند, موافقت با قواعد عربى و انطباق با رسم الخط عثمانى, اختلاف قرأات و علل بروز آن, تواتر قرآن و قرأات, شرح حال قراء سبعه. در اين پايان نامه بخش مذكور ترجمه و تحقيق شده است .

469ـ ترجمه و تحقيق كتاب ((القراءات و اللهجات)) (ثلث سوم)
قماشى, معصومه. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى, گرايش علوم قرآن و حديث . دانشگاه آزاد اسلامى, واحد تهران, شمال. استاد راهنما: حجتى كرمانى, على. 1373.
در اين پايان نامه فصول سوم تا نهم كتاب ((القرأات و اللهجات)) تاءليف عبدالوهاب حموده ترجمه و تحقيق شده است. عناوين اين فصول عبارتنداز: اختلاف قرأات صحابه, اختلاف مصاحف عثمانى, رسم المصحف و علت اختلاف مصاحف و موارد اختلاف, اسامى قّراء صحابه و تابعان و اتباع تابعان و مثالهايى از قرأات آنان, قرأات و لهجات عرب, و قرأات و نحويون.

470ـ ترجمه و تحقيق كتاب ((القرأات و اللهجات)) (ثلث سوم)
ذبيحى, معصومه. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى, گرايش علوم قرآن و حديث . دانشگاه آزاد اسلامى, واحد تهران, شمال. استاد راهنما: آية الله زاده ى شيرازى, سيد مرتضى. 1373.
در اين پايان نامه فصل نهم و دهم كتاب ((القرأات و اللهجات)) ترجمه و تحقيق شده است. در فصل نهم با عنوان مبادى و مسأل مباحثى چون تعريف اختيار در قرأات, شروط قراء, امور مكروه در قرأت و تعريف علم قرأت آمده است. فصل دهم تحت عنوان گلدزيهر و قرأات, زندگى نامبرده و ديدگاه او درباره ى اختلاف قرأات بررسى شده است. در پايان قرّاء هفتگانه و دهگانه معرفى گرديده اند.

471ـ ترجمه و تحقيق كتاب ((المبادى العامة لتفسير القرآن الكريم))
شفق نيا, راضيه. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى, گرايش علوم قرآن و حديث . دانشگاه آزاد اسلامى, واحد تهران, شمال. استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1374.
كتاب مورد تحقيق يكى از كتب سه گانه ى اثر محمد حسين على صغير است كه در يك مجلد به نام ((دراسات قرآنية)) نشر يافته اند. اين كتاب مشتمل بر پنج فصل با مباحث ذيل است, تعريف تفسير و تاءويل, آداب تقسير و شرايط مفسر, مصادر تفسير, روشهاى تفسير و مراحل شكل گيرى تفسير, در اين پايان نامه فصل اول و دوم كتاب مذكور ترجمه و تحقيق شده است .

472ـ ترجمه و تحقيق كتاب المصاحف ابن ابى داود سجستانى (بخش اول و دوم و مقدمه آرتور جفرى)
هوشمند, عبدالحسين. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى, گرايش علوم قرآن و حديث . دانشگاه آزاد تهران. استاد راهنما: آذرنوش, آذرتاش. 1374.
اين پايان نامه به ترجمه و تحقيق بخش اول و دوم كتاب المصاحف ابن ابى داود سجستانى اختصاص دارد و در آن مباحث آتى آمده است: دستور به نوشتن مصحف ها, خطوط مصحف ها, جمع قرآن, جمع قرآن توسط على بن ابيطالب (ع), خشنودى و ناخشنودى عبدالله بن مسعود از جمع قرآن, پيوستگى سوره ى انفال با سوره ى توبه, اختلاف لحن عرب در مصاحف, و اختلاف مصاحف صحابه.

473ـ ترجمه و تحقيق كتاب المقنع فى معرفة موسوم مصاحف اهل الامصار
حاجى اسماعيلى, محمد رضا. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى, گرايش علوم قرآن و حديث .
دانشگاه تهران. استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1370.
در پايان نامه ى حاضر, كتاب مذكور اثر ابو عمرودانى ترجمه و تحقيق شده است. اين كتاب در خصوص رسم الخط و كيفيت نگارش كلمات در مصحف هاى ارسالى عثمان به شهرهاى بزرگ آن عصر مثل كوفه, بصره, مكه و مدينه است. ويژگيهاى چشمگير مباحث مربوط به علوم قرآن كه برگرداندن عبارات و جملات از زبان تازى به زبان پارسى, اضافه بر تلاش گسترده, تسلط كامل بر عناوين مورد بحث را مى طلبد. لذا در اين ترجمه با مراجعه به مصادر و منابعى كه در دسترش بوده تا جايى كه ممكن بود سعى شده است تا ترجمه اى سهل و روان, نه آزار و رها و نه كاملاً بسته و مقيد و در بند الفاظ ارأه گردد.

474ـ ترجمه و تحقيق كتاب تاريخ القرآن
دكتر عبدالصبور شاهين (فصلهاى اول تا چهارم و بخش ضميمه) كالاهى, محمود. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى, گرايش علوم قرآن و حديث . دانشگاه تهران.
استاد راهنما: معارف, مجيد. 1375.
اين پايان نامه به ترجمه و تحقيق كتاب تاريخ القرآن دكتر عبدالصبور شاهى اختصا دارد و اين مباحث در آن مطرح شده است: ملاحظاتى بر روايات حديث, ديدگاه شيعه در قبال حديث, حروف هفتگانه, آشنايى پيامبر با نوشتن و خواندن, نويسندگان و حافظان وحى, ريشه ى خط عربى, و قرأت براساس معنى.

475ـ ترجمه و تحقيق كتاب تاريخ فكرة اعجاز القرآن منذالعبثة النبوية حتى عصرنا الحاضر (از آغاز تا حدود قرن ششم ه')
نقد و تعليق: نعيم الحمصى نژاد سيفى, فهيمه. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى, گرايش علوم قرآن و حديث . دانشگاه تهران, استاد راهنما: آذرتاش, آذرنوش. 1375.
كتاب فكرة اعجاز القرآن نوشته نعيم الحمصى كتابى است كه انديشه اعجاز را در آثار متفكران از آغاز تا قرن حاضر نشان مى دهد. موئلف در اين ارزيابى تنها به آثار مستقل نپرداخته است بلكه چگونگى ترسيم و عرضه اعجاز را در آثار محققان و مفسران و قرآن پژوهان پيگيرى كرده و ارأه داده است. اين پايان نامه ترجمه و تحقيق بخشى از كتاب يعنى از آغاز تا حدود قرن ششم هجرى است. مطالب اين بخش عبارت است از: واژه ى عجز و معجزه از نظر لغوى و اصطلاحى, تاريخچه استعمال اين كلمه, جدال فكرى ـ كلامى بين قرآن و عرب, تاءثير قرآن در روح شنوندگان, تحدى قرآن با اعراب, ابعاد تحدى, مدعيان معارضه با قرآن, نظر موئلف در زمينه اعجاز, بحث اعجاز در قرن دوم, سوم, چهارم, پنجم و آراء منكرين اعجاز و معتقدان به آن .

476ـ ترجمه و تحقيق كتاب ((تاريخ فكرة اعجاز القرآن)) (قرن 9 و 10)
هاشمى, زهرا. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث . دانشگاه تهران. استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1377.
در كتاب ياد شده, بحث اعجاز قرآن به ترتيب تاريخى بررسى شده است در اين پايان نامه بخش مربوط به قرن نهم و دم از آن, ترجمه و تحقيق شده است. از قرن نهم نظريات ابن خلدون, فيروز آبادى و مراكشى و از قرن دهم ديدگاههاى معين الدين, سيوطى, انصارى, ابن كمال پاشا, شيخ زاده قونوى, ابو مسعود, كازرونى, طاش كبرى زاده و خطيب شربينى بيان و بررسى شده است .

477ـ ترجمه و تحقيق كتاب ((تاريخ فكرة اعجاز القرآن)) (قرن 6 و 7)
نجار نژاد, زهرا. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى, گرايش علوم قرآن و حديث . دانشگاه آزاد اسلامى, واحد تهران, شمال. استاد راهنما: آية الله زاده ى شيرازى, سيد مرتضى. 1377.
در پايان نامه ى حاضر بخشى از كتاب ((تاريخ فكرة اعجاز القرآن)) نوشته ى نعيم حمصى كه مربوط به نظريات دانشمندان اسلامى قرن ششم و هفتم درباره ى اعجاز قرآن است, ترجمه و تحقيق شده است. دانشمندان اين دو قرن بر اعجاز همه ى جانبه ى قرآن تكيه داشته اند.

478ـ ترجمه و تحقيق كتاب ((تاريخ فكرة اعجاز القرآن منذ البعثة النبوية حتى عصرنا الحاضر)) (ص 191 ـ 155)
فقرى, سودابه. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث . دانشگاه تهران. استاد راهنما: آذرنوش, آذرتاش. 1376.
در اين پايان نامه بخشى از كتاب تاريخ فكرة اعجاز القرآن منذ البعثة النبوية حتى عصرنا الحاضر كه درباره ى آراء و افكار دانشمندان اسلامى قرنها ششم, هفتم و هشتم هجرى قمرى و در خصوص اعجاز قرآن است, ترجمه و بررسى شده است. در اين پژوهش افزون بر ترجمه ى كتاب فوق به فارسى, پانوشتهايى در معرفى اشخاص و آثار مذكور در كتاب و بيان پاره اى نكات در زمينه ى تحدى, صرفه, تفسير علمى و جز آن آمده است .

479ـ ترجمه و تحقيق كتاب ((تاريخ فكرة اعجاز القرآن منذ البعثة النبوية حتى عصرنا الحاضر)) (ص 216 ـ 304)
سعدى پور, ايراندخت. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث . دانشگاه تهران. استاد راهنما: معارف, مجيد. 1376.
تاريه فكرة اعجاز القرآن منذ البعثة النبوية حتى عصرنا الحاضر تاءليف نعيم حمصى و در موضوع تاريخ اعجاز قرآن است. در اين پايان نامه بخشى از اين كتاب كه در زمينه ى بحث اعجاز و آثار مربوط در قرن چهاردهم است, ترجمه و بررسى شده است. در اين قرن به اعجاز علمى قرآن پرداخته شده است .


480ـ ترجمه و تحقيق كتاب ((تاريخ فكرة اعجاز القرآن)) (از آغاز بعثت تا قرن دوم) خرازى نيا, فاطمه. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث . دانشگاه آزاد اسلامى, واحد تهران, شمال. استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1376.
در پايان نامه ى حاضر بحش اول كتاب مذكور ترجمه و تحقيق شده است. مباحث آن عبارتنداز: معناى اعجاز در لغت و اصطلاح, تحديهاى قرآن, نظر موئلف درباره ى اعجاز قرآن, ديدگاههاى فرق اسلامى مثل شيعه, معتزله و اشاعره درباره ى اعجاز قرآن .

481ـ ترجمه و تحقيق كتاب ((تلخيص البيان فى مجازات القرآن))
نجاتى محمودى, عبدالغالب. كارشناسى ارشد زبان و ادبيات فارسى . دانشگاه اصفهان . استاد راهنما: ميرلوحى, على. 1372.در پايان نامه ترجمه و بررسى كتاب شريف رضى در مجازات قرآن است. مراد شريف رضى از اين اصطلاح معنايى اعم از مجاز عقلى و لغوى و تشبيه است. در كتاب مورد تحقيق در مجموع 583 مورد از استعارات و مجازات قرآن بررسى شده اند.

482ـ ترجمه و تحقيق كتاب ((تلخيص البيان فى مجازات القرآن)) (از سوره طه تا سوره ى ناس)
فولادگر, محمد. كارشناسى ارشد زبان و ادبيات فارسى . دانشگاه اصفهان. استاد راهنما: مير لوحى, على . 372.
تلخيص البيان فى مجازات القرآن متعلق به شريف رضى و در زمينه مجازهاى قرآن اعم از مجاز لغوى و عقلى و حتى تشبيه است. در اين پايان نامه فقط بخش پايانى اين كتاب كه حاوى مجازات قرآن از سوره طه تا سوره ى ناس است, ترجمه و بررسى شده است .

483ـ ترجمه و تحقيق كتاب حدود از ((فقه القرآن))
قطب الدين راوندى جعفرى كوهرودى, مجتبى. كارشناسى ارشد فقه و مبانى حقوق اسلامى . دانشگاه آزاد اسلامى تهران, مركزى. استاد راهنما: فيض, عليرضا. 1371.
كتابى كه در اين پايان نامه ترجمه و بررسى شده است متعلق به يكى از فقهاى شيعه, شيخ قطب الدين ابوالحسن سعيد بن هبة الله راوندى (ت 573 ق) است. موضوع كتاب فقه القرآن آيات الاحكام است. در اين پايان نامه, بخش حدود اين كتاب براساس دو نسخه ى خطى آن تصحيح, ترجمه و بررسى شده است .

484ـ ترجمه و تحقيق كتاب ((دراسات فى القرآن)) (باب دوم)
دستغيب, گوهر. كارشناسى ارشد فرهنگ عربى و علوم قرآنى. دانشگاه تهران. استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر.
در اين پايان نامه باب دوم كتاب دراسات فى القرآن متعلق به سيد احمد خليل ترجمه و بررسى شده است.
عنوان اين باب ((تفسير, پيدايش و نحوه ى تطور آن)) و حاوى مباحث ذيل است: تعريف تفسير و تاءويل, نياز به تفسير و پيدايش آن, تفسير اثرى, اسرأيليات, تغيير تدريجى شيوه ى تفسير قرآن, روش عقلى در تفسير, نظريه ى اهل سنت درباره ى تفسير اعتزالى, روش رمزى, تفسير اشارى, نظر مسلمانان نسبت به تفسير صوفيان, روش تمثيلى در قرآن, روشهاى تفسير قرآن در عصر حاضر.

485ـ ترجمه و تحقيق كتاب علاج النفس فى ضوء القرآن الكريم
تاءليف دكتر عدنان سميع زاده, مرضيه. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى, گرايش علوم قرآن و حديث . دانشگاه آزاد اسلامى, واحد تهران, مركزى. استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1374.
در اين پايان نامه ضمن ترجمه و بررسى كتاب علاج النفس فى ضوء القرآن الكريم مباحث ذيل آورده شده است: مفهوم روان يا نفس, روان درمانى از ديگداه روانشناسى اسلامى و روانشناسى جديد, روان درمانى در پرتو قرآن كريم, مستندات اسلامى در قانونگذارى, نمونه هايى از درمان بعضى بيماريهاى روانى در پرتو هدايت سنت نبوى, و مراحل آفرينش انسان از نظر قرآن كريم.

486ـ ترجمه و تحقيق كتاب مفحمات الاقرآن فى مبهمات القرآن
قاسم پور, محسن.كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى, گرايش علوم قرآن و حديث . دانشگاه تهران.
استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1370.
در كتاب مفحمات الاقرآن فى مبهمات القرآن سيوطى كوشش شده است تا با تكيه بر احاديث و توارخ اشخاص, امكنه, اقوام و قبايل كه در قرآن به نحوى مبهم و نامشخص يادشده, روشن گردد. در پايان نامه ى حاضر آياتى كه نزول آنها درباره ى اهل بيت مورد انكار واقع شده, بررسى گرديده و ثابت شده است كه آنها در خصوص آنان نزول يافته است. همچنين سعى شده است در موارد مختلفى بر اين كتاب تعليقاتى نوشته شود.

487ـ ترجمه وتحقيق كتاب مناهل العرفان فى علوم القرآن (بخش نزول قرآن واولين وآخرين آياتى كه بر پيامبر (ص) نازل شده)
جشنى آرانى, ماشاءالله. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى, گرايش علوم قرآن و حديث . دانشگاه تهران. استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1370.
اين پايان نامه به ترجمه و تحقيق كتاب مناهل العرفان فى علوم القرآن بخش نزول قرآن اختصاص دارد و از فى علوم القرآن بخش نزول قرآن اختصاص دارد و از اين موضوعات بحث كرده است: معناى نزول قرآن, تنزيلات قرآن, حكمت نزول دفعى و تدريجى, مدت نزول تدريجى قرآن, حكمت نزول تدريخى قرآن و نخستين و آخرين آيه اى كه نازل شده ست .

488ـ ترجمه و تحقيق كتابCompanion to the Quran مونتگومرى وات
جعفرى ندوشن, على. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث . دانشگاه تهران. استاد راهنما: آذرتاش, آذرنوش.
در اين پايان نامه كتابCompanion to the Quran مورد ترجمه و تحقيق قرار گرفته است است. كتاب حاضر در سال 1967 چاپ شده و حدود 1795 آيه از آيات قرآن را شرح و تفسر كرده است. در خصوص هر سوره مكى و مدنى بودن آيات آن مشخص شده و در ذيل هر بخش آيات مربوط به آن آورده شده است .

489ـ ترجمه و تحقيق گزيده اى از تفسير كشف الاسرار ميبدى
تبريزيان, ناظم. كارشناسى ارشد زبان و ادبيات عرب. دانشگاه آزاد اسلامى تهران, مركزى. استاد راهنما:
انوار, سيد امير محمود. 1372.
اين پايان نامه برگردان عربى كتاب لطايفى از قرآن كريم گزيده ى دكتر محمد مهدى ركنى يزدى از كشف الاسرار ميبدى است. در انتهاى اين پايان نامه فارسى در خصوص آيات, احاديث, اشعار عربى و فارسى, اعلام و اماكن آمده است.

490ـ ترجمه و تحقيق كتاب مآخذ كتاب تاريخ فكرة اعجاز القرآن منذ البعثة النبوية حتى عصرناالحاضر
نساجى زواره, طاهر. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث . دانشگاه اسلامى كرج. استاد راهنما: لسانى فشاركى, محمد على. 1374.
كتابى كه در اين پايان نامه ترجمه و بررسى شده است در خصوص سيره تحول مباحث اعجاز قرآن از آغاز تا امروز است. برخى از مواردى كه در اين پايان نامه آمده است عبارتنداز: ذكر مشخصات كامل مآخذ كتاب, تعيين سوره و شماره ى آيه مندرج در كتاب, شرح اعلام و برخى از فرقه ها و مذاهب .

491ـ ترجمه و تحقيق مبحث اعجاز مناهل العرفان فى علوم القرآن
عبدالعظيم زرقانى كاملى, على اصغر. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى, گرايش علوم قرآن و حديث . دانشگاه تهران.
استاد راهنما: يادگارى, عبدالمهدى. 1367.
در اين پايان نامه مبحث اعجاز كتاب مناهل العرفان فى علوم القرآن مورد ترجمه و نقد قرار گرفته و از اين موضوعات بحث به عمل آمده است: وجوه اعجاز قرآن و حدود آن و جاودانه بودن معجزات قرآن, چگونگى تاءليف و تنظيم قرآن, تاءمين نيازهاى بشر و روش قرآن در ارشاد مردم و اصلاح جامعه, خبرهاى غيبى در قرآن, كيفيت نزول وحى و چهره پيامبر هنگام نزول وحى, تاءثير قرآن و موفقيت آن, و شبهه هاى مختلف در ارتباط با قرآن و رد شبه ها.

492ـ ترجمه و تحقيق مقاله ى قرآن از دأرةالمعارف اسلامى انگليسى
قطبى, ثريا. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث . دانشگاه تهران. استاد راهنما: آيت الله زاده شيرازى, سيد مرتضى . 1377.
مقاله ى مورد ترجمه, نوشته ىJ.D.PEARSON و درباره اين موضوعات است: ريشه شناسى يا علم اشتقاق لغت و مترادفات, محمد (ص) و قرآن, تاريخ قرآن از مرحله ى گردآورى و پيدايش قرأات و مصاحف گوناگون صحابه تا تثبيت نص و قرأت رسمى, ساختار قرآن اعم از سوره ها و آيات و حروف مقطعه, ترتيب نزول قرآن شامل مباحث اشارات تاريخى در قرآن, زمانبندى سنتى اسلامى و زمانبندى خاورشناسان.

493ـ ترجمه و تحقيق مقدمه ى المصحف المفسر
ديو دل, اردشير. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث . دانشگاه آزاد اسلامى تهران, مركزى. استاد راهنما:
حجتى, سيد محمد باقر. 1371.
اين پايان نامه ترجمه و بررسى مقدمه ى تفسير محمد فريد وجدى (ت 1373 ق) است. اهم مباحث آن عبارتنداز: فلسفه ى اديان, ايمان در طول قرنها, بازگشت انسان به دين فطرى, شك در دين به دنبال پيشرفت مادى, اثر ايمان به جهان روحانى, تمدن اسلام و تمدن جديد, مقاصد قرآن, جستجوى حقايق به روش قرآن, بررسى پيامبران, اسلام, اديان, مردم, مسلمانان, كفار, انسان, هستى, دنيا, قانون تكامل, حقوق, حكومت, جهاد, عبادت, معجزات, شفاعت و توسل, قضا و قدر و ولايت و كرامت از ديدگاه قرآن, ناسخ و منسوخ قرآن, جمع آورى قرآن, و قرأت قرآن.

494ـ ترجمه و تحقيق نصف اخير كتاب التحبير فى علم التفسير
جلال الدين سيوطى اقبال, ابراهيم. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى, گرايش علوم قرآن و حديث . دانشگاه تهران.
استاد راهنما: آيت الله زاده شيرازى, سيد مرتضى. 1374.
اين پايان نامه به ترجمه و تحقيق نصف آخر كتاب التحبير فى علم التفسير جلال الدين سيوطى اختصاص دارد. در آن موئلف, زمان نگارش و مآخذ اصلى و اهميت كتاب التحبير معرفى شده است. همچنين از اين موضوعات سخن به ميان آمده است: ناسخ و منسوخ, آنچه كه تنها يك نفر به آن عمل كرد و نسخ گرديد, ايجاز, اطناب و مساوات, فصل و وصل, افضل و فاضل و مفضول قرآن, آداب قارى و استاد قرأت, نگارش قرآن, و نامگذارى سوره هاى قرآن.

495ـ ترجمه و تحقيق نوع 43 الى 47 الاتقان سيوطى
شيخ الاسلامى, سيد حسين. كارشناسى ارشد فرهنگ عربى و علوم قرآنى . دانشگاه تهران. استاد راهنما:
حجتى, سيد محمد باقر. 1354.
در اين پايان نامه بخشى از كتاب الاتقان سيوطى كه در آن انواع مختلف علوم قرآن و فراهم آمده, ترجمه و اعراب گذارى شده و اعلام آن شرح گرديده است. موضوعات اين بخش عبارتنداز: محكم و متشابه, مقدم و ماءخر, عام و خاص, مجمل و مبين, ناسخ و منسوخ.

496ـ ترجمه و تحقيق نوع 60 الى 69 الاتقال سيوطى
حضرتى, اسرافيل. كارشناسى ارشد فرهنگ عربى و علوم قرآنى . دانشگاه تهران. استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر.
بخشى از كتاب الاتقان كه در اين پايان نامه ترجمه و بررسى شده, حاوى مباحث ذيل است: فواتح سور, خواتم سور, مناسبت آيات و سور, آيات متشابه, اعجاز قرآنى, علوم مستنبطه از قرآن, امثال قرآن, اقسام سوگندهاى قرآن, جدل قرآن, و سرانجام نامهايى كه در قرآن ذكر شده اند.

497ـ ترجمه و تحقيق نيمه اول كتاب علوم القرآنى
آيت الله سيد محمد باقر صدر نقاش چيمه, داود. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى, گرايش علوم قرآن و حديث . دانشگاه تهران.
استاد راهنما: آيت الله زاده شيرازى, سيد مرتضى. 1374.
نيمه اول كتاب علوم القرآن شامل مباحث ذيل است: قرآن و نامهاى آن, علوم قرآنى و تاريخ آن, كيفيت و تاريخ جمعآورى قرآن كريم, و طرح شبهات مربوط و پاسخ به آنها, تحريف ناپذيرى قرآن و طرح شبهات مربوط به تحريف قرآن و پاسخ به آنها, نزول قرآن و كيفيت آن, اسباب النزول, مكى و مدنى و تعريف آنها و تفاوتهاى سوره هاى مكى و مدنى و روش شناخت آيات و سوره هاى مكى و مدنى, شبهات و اشكالات مربوط و پاسخ به آنها, تفسير و مفسران و شرايط مفسر و تاءويل, تاريخ تفسير و تحليل آن از عصر حيات پيامبر اكرم (ص) تا پايان عصر صحابه و تابعين, نقد تفسير صحابه و تابعين, محكم و متشابه و ديدگاههاى مختلف درباره آن, در اين پايان نامه مباحث مذكور به فارسى ترجمه شده و با كتابهاى الاتقان سيوطى و البرهان زركشى و البيان خويى و الميزان طباطبأى تطبيق گرديده و نيز به منابع ديگرى چون التمهيد فى علوم القرآن و تفسير الصافى و مجمع البيان و جز اينها مراجعه شده و توضيحات لازم آمده است .

498ـ ترجمه و تحقيق نيمه ى دوم كتاب علوم القرآن
آيت الله سيد محمد باقر صدر اكرامى فرد, احمد رضا. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى, گرايش علوم قرآن و حديث . دانشگاه تهران. استاد راهنما: آيت الله زاده شيرازى, سيد مرتضى. 1373.
اين پايان نامه به ترجمه و تحقيق نيمه دوم كتاب علوم القرآن آيت الله صدر و تطبيق برخى از مطالب آن با اقوال قدما و متاءخرين اختصاص دارد و اين موضوعات را در بر دارد: نسخ در قرآن, مقدمه اى درباره ى نسخ, معنى لغوى نسخ, قصص قرآنى, اغراض و اهداف قسه در قرآن, ويژگيهاى داستانى قرآن, اعجاز قرآن, قرآن معجزه بزرگ الهى, و واژه ى اعجاز در لغت.

499ـ ترجمه و تحقيق و تعليق كتاب ((كشف الارتباب عن تحريف كتاب رب الارباب)) (بخش دوم)
ساروى, پريچهر.كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث . دانشگاه تهران. استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1370.
در اين پايان نامه بخش دوم كتاب كشف الارتياب عن تحريف كتاب رب الارباب را كه در رد كتاب فصل الخصاب محدث نورى نوشته شده, ترجمه و بررسى شده و فهارس سودمندى براى آن ترتيب داده شده است.
شايان ذكر است كه بخش اول اين كتاب بوسيله ى امير جودوى ترجمه و بررسى شده است.

500ـ ترجمه و تحليل كتاب ((الاعجاز العلمى فى القرآن))
شجاع الدين, زهرا. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث . دانشگاه آزاد اسلامى تهران, شمال. استاد راهنما:
آيت الله زاده ى شيرازى, سيد مرتضى. 1374.
كتاب ((الاعجاز العلمى فى القرآن)) نوشته ى ناصر مهدى و در زمينه ى اعجاز علمى قرآن است. در اين كتاب, آياتى از قرآن كه چهارده قرن پيش پرده ازرازهاى آفرينش برداشته و دانش جديد بشر بدان وقوف يافته, بررسى شده است. در پايان نامه ى حاضر ضمن ترجمه ى اين كتاب, موضوعات آن از ديگر كتب بويژه كتابهاى دانشمندان شيعه استدراك گرديده است .

501ـ ترجمه و تفسير سوره ى اسراء از مفاتيح الغيب
فخر رازى شريعتى, مهناز. كارشناسى ارشد فلسفعه و كلام اسلامى. دانشگاه آزاد اسلامى نجف آباد. استاد راهنما:
دهباشى, سيد مهدى. 1372.
نويسنده در اين پايان نامه به بهانه ى ترجمه ى تفسير سوره ى مباركه اسراء از تفسير فخر رازى به بررسى شيوه ى تفسيرى آن پرداخته است. خصوصياتى كه براى تفسير او ياد كرده, به قرار ذيل است: فخر رازى در تفسير هر سوره از فضيلت, مكى و مدنى و پيام كلى آن سخن مى گويد و به مناسبت مباحثى را درباره ى تناسب آيات و سوره ها, مسأل كلامى, قرأت هاى مختلف و شاءن نزول آيات و سور قرآن مىآورد.

502ـ ترجمه و تفسير سوره ى كهف از كشاف زمخشرى همراه با شرح حال و شيوه ى تفسيرى
موئلف حاجى شرفى, رضوان. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى. دانشگاه تربيت مدرس. استاد راهنما:
حجتى, سيد محمد باقر. 1370.
ابوالقاسم محمود بن محمد بن عمر, معروف به زمخشرى در قرن پنجم و ششم هجرى مى زيسته است. در اين تحقيق به اين مباحث پرداخته شده است: زندگى و تاءليفات, مصادر زمخشرى در علوم مختلف, مذهب او, فرقه ى معتزله و اصول اعتزال, تفسير آيات كلامى, ديدگاه زمخشرى و انگيزه ى او در نوشتن شده در فوايد كشّاف, اسلوب تنظيم كشّاف, علوم بلاغى در كشّاف, آيات به اصطلاح متناقض و پاسخ زمخشرى به آنها, صرف و نحو در كشّاف, چرا تفسير كشّاف باب بندى نيست؟, زمخشرى و آيات نازل شده در فضيلت اهل بيت, براى بررسى سوره ى كهف از تفسير كشّاف ابتدا متن كشّاف اعراب گذارى, سپس ترجمه شده و بعد با تفاسير قرطبى, طباطبأى, قاضى بيضاوى, و طبرسى مقايسه شده است. حاصل اين مقايسه وجود پانزده مورد اختلاف بين زمخشرى و دانشمندان مذكور در تفسير سوره ى كهف است. ضمناً نكات مشترك در نظريه هاى آنان و مطالبى كه زمخشرى اشاره اى به آنها نداشته, اما ديگران توضيحاتى در خصوص آنها آورده اند, ذكر شده و در خاتمه ترجمه ى سوره ى كهف با نظر به ترجمه هاى معتبر آورده شده است .

503ـ ترجمه و نقد آراء المستشرقين حول القرآن الكريم دراسة و نقد (جلد دوم)
تقدمى معصومى, مهدى. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث . دانشگاه آزاد اسلامى تهران, مركزى. استاد راهنما:. 1374.
آراء المستشرقين حول القرآن كريم تاءليف عمر بن ابراهيم رضوان است كه به عنوان رساله ى دكترى در دانشگاه اسلامى امام محمد بن مسعود عربستان نوشته شده است. در اين پايان نامه فصل هفتم اين كتاب ترجمه و نقد شده است. اين فصل درباره ى اعجاز قرآن و شبهات خاورشناسان پيرامون آن است. چهارده اشكال كه بيشتر از رف خاورشناس انگليسى جرجيس طرح شده, در اين فصل آمده كه در اين پايان نامه نقد و بررسى شده و بدآنها پاسخ داده شده است.

504ـ ترجمه و نقد كتاب ((آيه ى التطهير))
نصرالله, سعيده. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث . دانشگاه آزاد اسلامى تهران, شمال. استاد راهنما: آيت الله زاده ى شيرازى, سيد مرتضى.
در اين پايان نامه نخست موضوعاتى كلى پيرامون امامت اهل بيت (ع) مطرح شده است ; نظير احاديث ثقلين, سفينه و مدينة العلم, آيه ى اكمال و عصمت اهل بيت (ع) ; سپس مباحثى درباره ى آيه ى تطهير آمده ست ; مثل توجيه فخر رازى, شبهه ى انعدام اختيار در معصومين (ع), آل و اهل در لغت و حديث و سياق آيه ى كريمه.

505ـ تسبيح در قرآن
ميثاقى, مهرى. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى, گرايش علوم قرآن و حديث . دانشگاه تربيت مدرس. استاد راهنما: مهدوى راد, محمد على. 1372.
تسبيح به معناى پيراستن و تنزيه ساحت قدس الهى از هرگونه كاستى و ناشايست است. قرآن كريم در آيات متفاوتى تمامى موجودات را مسبّح مى شمارد و از جمله مى فرمايد: تسبح له السموات السبع و الارض و من فيهن و ان من شىء يسبح بحمده و لكن لاتفقهون تسبيحهم انه كان حيماً غفورا (اسراء 44). با اين نگاه, هستى يكسره در كمند عبوديت حق است و همه يك صدا ذات بى چون او را تسبيح مى كنند و از ژرفاى وجود به عظمت او معترفند و ذات اقدس الهى را از هرگونه نقص و نابايستگى تنزيه مى كنند. در ميان مفسران, بر سر چگونگى تسبيح اختلاف است. گروهى از مفسران آن را تسبيح مجازى پنداشته اند و عده اى نيز تسبيح تمامى موجود را, تسبيح حقيقى مى دانند و معتقدند كه موجودات از روى علم و شعور خداوند را تسبيح مى نمايند كه نظر صحيح نيز همين است .

506ـ تسبيح موجودات در قرآن
جعفرى, عذرا. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث . دانشگاه آزاد اسلامى تهران, شمال. استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1374.
پژوهش حاضر در ده فصل با اين عناوين تدوين شده است; واژه شناسى تسبيح و مشتقات آن, چرا خدا را تسبيح مى گوييم؟ ابعاد تسبيح, آثار و بركات تسبيح, مواضع تسبيح, تسبيح عمومى موجودات (تسبيح تكوينى), تسبيح گويان و مراتب تسبيح آنان, نحوه ى تسبيح موجودات, رابطه ى تسبيح با مفاهيم ديگر مثل عبوديت و حمد, ابزار تسبيح و آداب آن.

507ـ تسبيح موجودات در قرآن كريم
سراجى, محمود. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى. مركز تربيت مدرس حوزه ى علميه قم. استاد راهنما: انصارى شيرازى . 1373.
در اين پايان نامه ابتدا به تسبيح موجودات از ديدگاه قرآن كريم, آيات تسبيح و مفهوم و معناى تسبيح اشاره شده است. سپس, لسان تسبيح در موجودات و آراء مفسرين در تسبيح موجودات بيان شده است. در ادامه مطالب تسبيح جهان, علم و اوصاف عامه وجود, و علم و حيات عام در موجودات مطرح شده و در پايان تسبيح در قرآن و مراتب تسبيح و ابعاد و آثار تسبيح بررسى شده است .

508ـ تشبيه در قرآن كريم
على دوست, ابراهيم . كارشناسى ارشد زبان و ادبيات عرب. دانشگاه آزاد اسلامى قم. استاد راهنما: حريرچى, فيروز.
در اين پايان نامه, تشبيه كه يكى از موضوعات علم بيان است, در آيات قرآن بررسى شده است. نخست در لغت و اصطلاح تعريف شده و اركان و اقسام و اغراض آن بيان گرديده است. سپس تشبيه تمثيل و تشبيه مرسل مفصل مجمل و تشبيه بليغ و تشبيه مقلوب در قرآن كريم بررسى شده اند.

509ـ تشويق و تنبيه در گلستان و بوستان سعدى با توجه به منابع قرآن و حديث
سلاجقه, حميد. كارشناسى ارشد زبان و ادبيات فارسى. دانشگاه آزاد اسلامى تهران, مركزى. استاد راهنما: تجليل, جليل. 1375.
تشويق و تنبيه از موضوعات تربيتى مورد توجه سعدى بوده است. او نيز نظير ديگر شاعران مسلمان از آيات قرآن و احاديث معصومين (ع) تاءثير پذيرفته است و اين تاءثير در زمينه ى موضوع مورد تحقيق نيز مشهود است. در اين پايان نامه با عنايت به اين امر, تشويق و تنبيه در گلستان و بوستان سعدى و منابع قرآن و حديث بررسى شده اند. عناوين فصول اين پايان نامه ى عبارتنداز: تشويق و تنبيه, حكمت عملى, تاءثير اصوات و صنايع ادبى در مفاهيم تشويق و تنبيه.

510ـ تصاوير در قرآن (سمبول, تمثيل و اشاره)
مرادى محدث, محبوبه. كارشناسى ارشد ارتباط تصويرى . دانشگاه تربيت مدرس. استاد راهنما: احمد پناه احمد پناه, ابوتراب . 1374.
در اين پايان نامه چندين مصداق نمادين قرآن كه كاربرد تصويرى دارد, بررسى شده اند. موضوعات مورد بحث عبارتنداز: تعريف تمثيل, تاءويل, اشاره و سمبل, بررسى مصاديق نمادين قرآن مثل قلب (نماد محبت و...), دست (نماد قدرت و...) آتش (نماد وحشت و...), درخت طيبه (نماد قدرت و...), اژدها(سمبل ترس و...), ميمون (نماد انسان بى اراده), خانه عنكوبت (نماد بنيان سست) سگ (مظهر دون مايگى و...) و...

511ـ تصحيح نسخه خطى كتاب الناسخ و المنسوخ ابوعبدالله اسفراينى
سرمدى, محمود. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى, گرايش علوم قرآن و حديث . دانشگاه تهران.
استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1369.
اين پايان نامه به تصحيح نسخه خطى كتاب الناسخ و المنسوخ تاءليف ابو عبدالله اسفراينى اختصاص داردو مشتمل بر اين مباحث است: مصنفات و موئلفان در زمينه ناسخ و منسوخ, ذكر اشتقاق و حقيقت نسخ, اختلاف اهل اصول در نسخ كتاب و سنت, جواز نسخ از نظر مسلمين, حد ناسخ و منسوخ, اقسام منسوخ در كتاب خدا, و اقسام نسخ.

512ـ تصحيح و تحقيق و بررسى ترجمه و توضيح تفسير سوره ى اعلى از ابن سينا
آل رسول, سوسن. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى. دانشگاه آزاد اسلامى تهران. استاد راهنما:
حجتى, سيد محمد باقر. در اين پايان نامه براساس دو نسخه ى خطى موجود در كتابخانه ى مركزى دانشگاه تهران و كتابخانه ى مجلس شوراى اسلامى از تفسير سوره ى اعلى متعلق به ابن سينا متن تفسير كه به زبان عربى است, بازنويسى و تصحيح شده است, سپس به فارسى برگردانده و آنگاه توضيحاتى بر آن افزوده شده است. موضوعات مورد بحث عبارتنداز: محل نزول سوره, روش ابن سينا در تفسير اين سوره, اثبات خداوند, تقرير نبوت پيامبران و بيان امر معاد.

513ـ تصحيح و تحقيق ترجمه ى نظام الدين نيشابورى بر متن قرآن كريم
دزفولى, محمد . كارشناسى ارشد زبان و ادبيات عرب. دانشگاه تهران. استاد راهنما: انوار, سيد امير محمود. 1367.
در اين پايان نامه يكى از ترجمه هاى قرآن به زبان فارسى به نام ترجمه ى نظام الدين نيشابورى براساس چندين نسخه ى خطى تصحيح و بررسى شده است. مباحث مقدمه ى اين پروهش عبارتنداز: شرح زندگانى مترجم, تاءليفات, مذهب, اشعار, تاريخ وفات و خصوصيات ترجمه ى آن.

514ـ تصحيح و تحقيق كتاب ((المفردات فى غريب القرآن))
راغب فخرالاسلام, ابوالفضل. كارشناسى ارشد زبان و ادبيات عرب. دانشگاه اصفهان. استاد راهنما: مير لوحى, سيد على. 1374.
با توجه به خطاهاى فراوانى كه در نسخه هاى چاپى اين اثر وجود داشته, در اين پايان نامه سعى شده است, از طريق مقابله با نسخه هاى خطى موجود در ايران نسخه ى پيراشته اى از اين اثر پرداخته شود. در اين پژوهش بخشى از كتاب شرح لغات سبب تا عرم تحصيح و تحقيق شده است .

515ـ تصحيح و تحقيق كتاب ((المفردات فى غريب القرآن))
راغب شربتدار, حسنعلى. كارشناسى ارشد زبان و ادبيات عرب . دانشگاه اصفهان . استاد راهنما: ميرلوحى, سيد على. 1374.
يكى از ارزشمندترين كتابهايى كه در شرح لغات دشوار قرآن تاءليف شده, مفردات راغب اصفهانى است.
نظر به اينكه در نسخ چاپى اين كتاب اغلاط فراوانى به چشم مى خورده, نويسنده ى اين پايان نامه در صدد برآمده آن را براساس هشت نسخه ى خطى موجود در ايران و دو نسخه چاپى مقابله و تصحيح نمايد. وى اشعار و احاديث آن را نيز مورد تحقيق قرار داده و به شرح و ماءخذيابى آنها پرداخته است.

516ـ تصحيح و تحقيق كتاب ((المفردات فى غريب القرآن))
راغب باقرى خليلى, محمد قلى. كارشناسى ارشد زبان و ادبيات عرب . دانشگاه اصفهان. استاد راهنما: ميرلوحى, سيد على. 1374.
با توجه به اشكالاتى كه در نسخه هاى چاپى مفردات راغب اصفهانى وجود داشته, نويسنده در اين پايان نامه سعى دارد, براساس نسخه هاى خطى موجود در كتابخانه هاى ايران به تصحيح و تحقيق آن بپردازد.
اين نسخه ها در كتابخانه هاى آيت الله مرعشى, آستان قدس رضوى, ملك, دانشگاه تهران و كتابخانه ى ملى وجود دارد.

517ـ تصحيح و تحقيق كتاب, ((المفردات فى غريب القرآن))
راغب اصفهانى (از آغاز تا پايان ((حرج))) ذاكرى جويبارى, محسن. كارشناسى ارشد زبان و ادبيات عرب. دانشگاه اصفهان. استاد راهنما: ميرلوحى, على. 1374.
نظر به اينكه غلقهاى فاحشى در نسخه هاى چاپ كتاب المفردات فى غريب القرآن وجود دارد, نويسنده ى پايان نامه ين كتاب را براسا نسخه هاى خطى موجود در ايران تحصيح كرده است. لكن تلاش او تنها بخش كوچكى از اين كتاب يعنى از آغاز تا كلمه ى ((حرج)) را در برگرفته است .

518ـ تصحيح و تحقيق كتاب ((الوجوه و النظأر))
ابوهلال عسكرى عسكرى, كاظم دكترى فرهنگ عربى و علوم قرآنى . دانشگاه تهران. استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر.
اين پايان نامه تصحيح كتاب الوجوه و النظأر نوشته ى ابوهلال عسگرى براساس نسخه ى خطى كتابخانه ى مركزى دانشگاه تهران است, كه در آن افزون بر تصحيح به موارد زير پرداخته شده است ; نقل معانى مختلف و تفاسير متفاوت آيات و استشهاد به آنها در مواردى كه ابوهلال از آنها ياد نكرده است ; نقد و بررسى استشهادها و تفاسير ابوهلال. منابع اين پايان نامه عبارتنداز: الاشباه و النظأر مقاتل بن سليمان (ت 150 ق), الوجوه و النظأر هارون نحوى (ت 170 ق), قاموس القرآن دامغانى (ت 487 ق).

519ـ تصحيح و تحقيق كتاب ((مفردات الفاظ القرآن))
راغب قوچانى, محمد حسين. كارشناسى ارشد زبان و ادبيات عرب . دانشگاه اصفهان . استاد راهنما: ميرلوحى, سيد على . 1374.
كتاب مفردات الفاظ القرآن راغب از جمله ى آثارى است كه به شرح لغات غريب قرآن پرداخته است. راغب با بيان معانى حقيقى و مجازى و ذكر مثالها و شواهد قرآنى, حديثى, شعرى و تمثيلى توانسته, در ميان متقدمان اثرى بى نظير ارأه كند. پژوهشگر ضمن تصحيح اين اثر اقدامات ذيل را نيز در آن معمول ساخته است: شرح لغات دشوار, بيان معانى اشعار و امثال عرب, شرح اعلام, بيان نكات نحوى, صرفى و تفسيرى; ارجاع آيات و احاديث, ضرب المثلها و اشعار به مآخذ مربوط.

520ـ تصحيح و نقد زبانى تفسير ((لطأف التفسير))
رامرد, عبدالله. دكترى زبان و ادبيات فارسى . دانشگاه تربيت مدرس. استاد راهنما: احمدى, احمد. 1375.
تفسيرى كه در اين پايان نامه تصحيح و بررسى شده است از تفاسير كامل قرآن به زبان فارسى و تاءليف ابومنصور احمد بن حسن زاهد درواجكى حنفى است. نامبرده در تفسير هر يك از سوره ها اطلاعاتى درباره ى نام, شمار آيات, مكى يا مدنى بودن, قرأات, ترجمه ى آيات و تفسير آنها و پاره اى مباحث فقهى و كلامى آورده است.
نثر كتاب ساده و مشتمل بر فوايد لغوى و دستورى است و سبك نثر آن كهن و داراى لغات و تركيبات و تعبيراتى ويژه است.

521ـ تصويرى از چهره قيامت در آينه ى قرآن و روايات
جانقربانى, قاسم . كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى, گرايش علوم قرآن و حديث . دانشگاه آزاد اسلامى, واحد تهران مركزى. استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1376.
در اين پايان نامه قيامت از ديدگاه قرآن و روايات بررسى شده و نشان داده شده است كه با نظر اجمالى به آيات و روايات أمه معصومين (ع) مى توان دريافت كه در ميان مسأل عقيدتى هيچ مساءله اى در اسلام بعد از توحيد به اهميت مساءله معاد و اعتقاد به حيات بعد از مرگ و حسابرسى اعمال بندگان و پاداش و كيفر و اجراى عدالت نيست و بدون شناخت و ايمان به آن اعتقاد به توحيد ناتمام است.

522ـ تطبيق مبانى اخلاق ارسطويى و اخلاق در قرآن
ذوالحسنى, فرزانه. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى. دانشگاه تهران. استاد راهنما: بهشتى, احمد. 1375.
در اين پايان نامه ابتدا مبانى اخلاق ارسطويى و اخلاق اسلامى بررسى و تقاوتهاى اخلاق ارسطويى و اخلاق اسلامى مطرح گرديده است. همچنين مباحث انسان شناسى, اراده و اختيار, فضيلت و رذيلت و مصاديق آنها نظريه حد وسط, غايت اخلاقى و اخلاق در اجتماع, نقش خدا در اخلاق ارسطويى و اخلاق ورزى, ارتباط انسان با خدا و انسان شناسى در قرآن نيز مطرح و بررسى شده است .

523ـ تغييرات و تحولات اجتماعى از ديدگاه قرآن
حسينى, عماد. كارشناسى ارشد علوم اجتماعى. دانشگاه فردوسى مشهد. استاد راهنما: طوسى .1373.
مباحث اين پايان نامه عبارتنداز: تعاريف و تقسيمات تغييرات در علوم اجتماعى, قانونمندى جامعه, سنتهاى اجتماعى خداوند در قرآن, عوامل موثر در تغييرات جامعه در قرآن.

524ـ تفاسير رمزى (باطنى و عرفانى) قرآن
طباطبأى يزدى, سيد محسن. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى, مركز تربيت مدرس دانشگاه قم.
استاد راهنما: معرفت, محمد هادى.
اين پايان نامه داراى پنج فصل است, در فصل اول مباحث مقدماتى مثل تعريف تفسير و محكم و متشابه و تاءويل در لغت و اصطلاح و تاءويلات عامه و متكلمين و نحويها آمده است. در فصل دوم تاءويلات باطنى قرآن كه از سوى فرق باطنيه مثل اسماعيليه, بابيه و بهأيه ارأه شده, بررسى شده ات. فصل سوم به بحث از تاءويلات عرفا و متصوفه اختصاص دارد. فصل چهارم به بررسى نمونه هايى از تفاسير عرفانى و صوفيانه مثل غرأب القرآن نيشابورى و روح المعانى آلوسى و تفسير تسترى و تفسير ميبدى اختصاص دارد. در فصل پنجم تفاسير عرفانى شيعه از آغاز تا عصر حاضر معرفى شده اند. شمار تفاسير معرفى شده, 33 عنوان است .

525ـ تفسير اثرى شيعه و تطور آن
سلمانى مروست, محمد على. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث . دانشگاه تربيت مدرس. استاد راهنما: خضير, جعفر. 1372.
در اين پايان نامه سير تطور تفسير روأى شيعه از عصر حضرت رسول (ص) تاكنون در سه مرحله بررسى شده است: عهد حضرت رسول (ص), عصر أمه (ع) و عصر غيبت امام زمان (عج). در اين پژوهش اعلميت اهل بيت (ع) در تفسير قرآن با استناد به آيات و احاديث ثابت شده و سپس معايب تفسير اثرى شيعه تحت سه عنوان اسرأيليات, احاديث جعلى و معايب ديگر بيان شده است. در پايان اهم تفاسير اثرى شيعه معرفى شده اند. اين تفاسير عبارتنداز: تفسير فرات كوفى, تفسير عسكرى, تفسير قمى, تفسير عياشى, تفسير نورالثقلين, تفسير البرهان, تفسير اثنى عشرى و تفسير جامع سيد ابراهيم بروجردى.

526ـ تفسير القرآن بالقرآن عند العلامة الطباطبأى
خضير, موسى جعفر. كارشناسى ارشد زبان و ادبيات عرب. دانشگاه تهران. استاد راهنما: حريرچى, فيروز.
اين پايان نامه كه به زبان عربى نوشته شده درباره ى روش تفسير علامه ى طباطبأى ـ يعنى روش تفسير قرآن به قرآن ـ است و در سه بخش تدوين شده است. بخش اول درباره ى زندگى علامه, جايگاه علمى, اساتيد, شاگردان و تاءليفات او, نيز در خصوص پيدايش علم تفسير و تطور روشهاى آن است. بخش دوم در زمينه ى روش تفسير قرآن به قرآن است و دو مبحث پيدايش تفسير قرآن به قرآن و تفسير موضوعى نزد علامه را در بردارد. بخش سوم به بحثى پيرامون علوم قرآن و آراى علامه درباره ى عقايد اماميه اختصاص دارد. در بخش پايانى اين پژوهش خصوصيات تفسيرى علامه بيان شده است .

527ـ تفسير به راءى
تفتى, احمد حسنعلى. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث . دانشگاه تربيت مدرس. استاد راهنما: عميد زنجانى, عباسعلى. 1371.
مباحث اين پايان نامه در چهار بخش تنظيم شده اند; بخش اول, كلياتى شامل معناى لغوى و اصطلاحى, تاريخچه و علل تفسير به راءى و نمونه هايى از تفسير به راءى. بخش دوم, تفسير به راءى در قرآن و روايات فريقين و اقوال دانشمندان. بخش سوم, روايات تفسير به راءى و انواع تفسير به راءى و ادله ى روا شمارندگان و ردكنندگان آن و نيز ادله ى تفسير اشارى و نمونه هايى از اين نوع تفسير. بخش چهارم, تحت عنوان تفسير به راءى در عصر جديد به بررسى و نقد تفسير قرآن براساس علوم تجربى و تفسير پوزيتيويستى قرآن پرداخته شده است .

528ـ تفسير سوره ى اعلى
پورستار مهادى, منيره. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث . دانشگاه آزاد اسلامى كرج. استاد راهنما: لسانى فشاركى, محمد على. 1375.
اين پايان نامه از سه بخش تشكيل شده است. بخش اول, مباحثى درباره ى آيات و سور مكى و مدنى, موضوعات عمده ى سور, مسبحات و مختصات سوره ى اعلى. بخش دوم, حاوى مباحث تفسيرى در زمينه هاى قرآنى, روايى, كلامى, عرفانى و فقهى. بخش سوم, شرح موضوعات سوره ى اعلى, اسماء و صفات خداوند, تسبيح و مفاهيم و اسرار آن, انفاق و اهميت آن و خاتميت پيامبر اكرم (ص) و قرآن كريم .

529ـ تفسير سوره ى اعلى از ديدگاه ملاصدرا و مفسران ديگر
ثالث نجار, سكينه. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى. دانشگاه آزاد اسلامى تهران, مركزى. استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1372.
مباحث اين پايان نامه عبارتنداز: مشخصات سوره ى اعلى, فضلت قرأت آن, مناسبت آن با سوره ى قبل (طارق), توحيد و تنزيه, تسبيح خدا يا تسبيح نام خدا, تقدير و هدايت, نمونه هايى از هدايت تكوينى, استدلال بر تنزيه حق با وجود گياه, نبوت, اثبات علم براى ذات حق, تكميل نفس نبى در جهت قوه ى علميه, اختلاف مردم در قبول كمال, اختلاف نفوس خلق در سعادت و شقاوت, نتيجه ى تسلط شهوات, قوام روح در آخرت, سعادت و شقاوت عملى در آخرت, نقش اعمال صالح بويژه نماز, ريشه شقاوت, معاد, دنيا از ديدگاه پيشوايان دين, و دين خدا واحد است .

530ـ تفسير سوره ى اعلى از نظر ملاصدرا و اهم مفسران ديگر
نافذ كلام, نسرين. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث . دانشگاه آزاد اسلامى, واحد تهران, شمال. استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1374.
در اين تحقيق پس از مقدمه اى در شرح حال ملاصدرا و معرفى سوره ى اعلى با تكيه به بيانات ملاصدرا اين موضوعات بررسى شده است, تقدس ذات حق, هدايتهاى تكوينى, حكمت الهى در خلقت نبات و احوال آن, عدم نسيان در پيامبر (ص), اختلاف نفوس در سعادت و شقاوت, تزكيه ى نفس, صاحبان عقل, معارف اين سوره وجود آن در كتب پيامبران پيشين.

531ـ تفسير سوره ى حجرات
خوبانى كهن, نسرين. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى, گرايش علوم قرآن و حديث . دانشگاه آزاد اسلامى, واحد تهران, شمال. استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1373.
در اين پايان نامه با استفاده از سيزده تفسير فارسى و عربى مباحث تفسيرى مربوط به سوره ى مباركه ى حجرات گردآورى و ارأه شده است. اين سوره از نظر دربرداشتن نكات اخلاقى برجستگى ويژه اى دارد.

532ـ تفسير سوره ى نجم با نگرشى منتقدانه به مساءله غرانيق
حمزه زاد, فاطمه. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث . دانشگاه آزاد اسلامى تهران, شمال. استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1375.
اين پايان نامه در دو بخش تنظيم و تدوين شده است. در بخش اول آيات سوره ى نجم تفسير شده و در بخش دوم روايات مربوطه به القاء شيطان به پيامبر اسلام (ص) مورد نقد و بررسى قرار گرفته است. در اين پژوهش سوء استفاده خاورشناسان از اين روايات نيز تبيين شده است .

533ـ تفسير قرآن به قرآن در تفسير الميزان
زندى, اسماء. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث . دانشگاه آزاد اسلامى كرج. استاد راهنما: نصيريان, يدالله.
مباحث اين پايان نامه در سه باب تدوين شده است ; باب نخست, معانى لغوى و اصطلاحى تفسير و تاءويل, تفاوت تفسير و تاءويل و اقسام تفسير شامل تفسير به ماءثور و تفسير به راءى. باب دوم, در زمينه ى پيشينه ى تفسير قرآن به قرآن, احاديث مربوط به تفسير قرآن به قرآن, مفسران شيعه و اهل سنت و تفسير قرآن به قرآن, قرآن چگونه خود را تفسير مى كند؟ نمونه اى از تفسير قرآن به قرآن. باب سوم, به بررسى تفسير موضوعى, اصطلاحات علوم قرآنى مربوط به تفسير قرآن به قرآن و شيوه ى تفسير علامه طباطبأى در الميزان.

534ـ تفسير قرآن كريم در عهد رسول خدا (ص) و صحابه
وحيدنيا, نادر. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث . دانشگاه آزاد اسلامى اراك. استاد راهنما: گرجيان, محمد مهدى. 1374.
موضوع اين پايان نامه تاريخ تفسير قرآن در سده ى اول هجرى قمرى است. و در آن با استفاده از آثارى چون البرهان زركشى, الاتقان سيوطى, التفسير و المفسرون ذهبى و طبقات مفسران شيعه اين موضوعات بررسى شده اند: تفسير در عهد رسول الله (ص), جايگاه اهل بيت (ع) در تفسير قرآن, فضأل اهل بيت در قرآن و سنت نبوى و تفسير قرآن در ميان صحابه.

535ـ تفسير و تاءويل آيات قرآن در دفتر سوم مثنوى
وحدانى, محمد حسين. كارشناسى ارشد زبان و ادبيات فارسى. دانشگاه آزاد اسلامى فسا. استاد راهنما: نيرى, محمد يوسف.
در اين پايان نامه آياتى كه در دفتر سوم مثنوى مولوى به كار رفته, ذكر شده, و با نقل ابيات, تفسير و تاءويل آيات با استفاده از كتب تفسير بيان شده و ابيات مولانا از اين ديدگاه مورد تجزيه و تحليل قرار گرفته است.

536ـ تفسير و تاءويل قرآن مجيد در دفتر دوم مثنوى مولوى
عبداللهى, حسن. كارشناسى ارشد زبان و ادبيات فارسى. دانشگاه شيراز. استاد راهنما: نيرى, محمد يوسف. 1375.
در اين پايان نامه دفتر دوم مثنوى معنوى سروده ى مولانا جلال الدين محمد مولوى بررسى شده و بيت يا ابياتى كه در آن تصريح يا اشاره اى به آيه اى از آيات قرآن وجود دارد, همراه با آيه ى مربوط و ترجمه و تفسير آن آمده و موارد تشابه يا اختلاف ديدگاه مولوى با ديدگاه مفسران ذكر شده است .

537ـ تقدم و تاءخير در قرآن
پورستار مهادى, مليحه. كارشناسى علوم قرآن و حديث . دانشگاه آزاد اسلامى تهران, مركزى. استاد راهنما:
حجتى, سيد محمد باقر. 1371.
اين پايان نامه ترجمه و بررسى بخشى از كتاب الاتقان فى علوم القرآن تاءليف عبدالرحمن سيوطى (849 ـ 911 ق) است. اين بخش ((نوع چهل و چهارم درباره ى مقدم و موئخر قرآن)) نام دارد.

538ـ تقديم و تاءخير در قرآن
قلى زاده سلماسى, عليرضا. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى. دانشگاه تهران. استاد راهنما: آيت الله زاده شيرازى, سيد مرتضى. 1370.
در پايان نامه حاضر تقديم و تاءخير در قرآن مورد بررسى قرار گرفته و از اين موضوعات بحث شده است:
نقش شعر و شاعر در جامعه عرب جاهلى, موضوعات شعر, ارزش شعر جاهلى, نقد شرع و خطابه در زبان عرب جاهلى, نقد و نحو در عصور اموى و عباسى, اثر قرآن در تطور نقد عرب و ادبيات آن, و بلاغت و تطور و منابع آن و نقش قرآن در پيدايش بلاغت.

539ـ تقوا از ديدگاه آيات و احاديث
اشرفى, شهناز. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث . دانشگاه آزاد اسلامى تهران, شمال. استاد راهنما:
حجتى, سيد محمد باقر. 1373.
موضوعاتى كه در پايان نامه ى حاضر مورد بحث واقع شده, به قرار ذيل است: واژه ى تقوا و وجوه معانى آن از نظر لغت و آيات و روايات, گستره و مراتب و مراحل تقوا, فوايد و آثار تقوا در زندگى انسان, راهها و زمينه هاى دستيابى به تقوا, موانع نيل به تقوا, سيماى متقين و اوصاف آنان در دنيا و وعده هاى خداوند به آنان.

540ـ تكامل و انحطاط انسان از ديدگاه قرآن
بازوند, محمد تقى. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث . دانشگاه آزاد اسلامى اراك. استاد راهنما: راغبى, محمد على. 1375.
در اين پايان نامه برخى از موضوعات اخلاقى مثبت و منفى انسان به قرار ذيل مورد بحث قرار گرفته است:
موضوعات مثبت: خودشناسى, ايمان, تقوا, علم, عبادت, ذكر, صبر, تواضع و جهاد, موضوعات منفى: جهل, قساوت, غفلت, تكبر, حرص, بخل و حسد.

541ـ تلميحات مذهبى و اشارات قرآنى و حديثى در قصايد خاقانى
غفارى, محبت. كارشناسى ارشد زبان و ادبيات فارسى. دانشگاه شهيد بهشتى . استاد راهنما: سجادى, سيد على محمد. 1375.
اين پايان نامه در چهار بخش تدوين شده است: در بخش اول پاره اى مباحث مقدماتى مثل حل و اقتباس و فرق آن با تلميح, سير تلميح در ادب فارسى, تلميحات ايرانى و اسلامى در قصايد خاقانى آمده است. در بخش دوم بازتاب تلميحات اسلامى در ديوان خاقانى بررسى شده است. در اين بخش موارد فراوانى از تلميحاتى كه در شعر خاقانى به قصص اسلامى به كار رفته استخراج و ارأه شده اند. در دو بخش سوم و چهارم مواردى كه در شعر خاقانى به آيات و احاديث تلميح شده, ذكر شده اند.

542ـ تلميحات نظامى گنجوى به آيات و احاديث در مخزن الاسرا
رشيدى, احمد. كارشناسى ارشد زبان و ادبيات فارسى. دانشگاه آزاد اسلامى تهران, مركزى. استاد راهنما: تجليل, جليل. 1374.
اين پايان نامه با پيشگفتارى درباره ى زندگى نظامى گنجوى آغاز مى شود, در بخش اصلى پايان نامه مخزن الاسرار از نظر محتوا و وزن عروضى بررسى شده است; و ابياتى كه در آنها به آيه يا حديثى تلميح و اشاره شده, نقل گرديده است. موضوعات اين ابيات بدين قرارند: توحيد, مناجات, معراج, نعمتهاى چهارگانه حضرت رسول, مدح ملك فخرالدين بهرامشاه و فضيلت سخن.

543ـ تلميح و اشارات داستانى, شخصيتهاى اساطيرى و مذهبى و تاريخى, آيات و احاديث و مثلها در غزلهاى سعدى
موسوى, سيد محمود. كارشناسى ارشد زبان و ادبيات فارسى. دانشگاه آزاد اسلامى اراك. استاد راهنما:
اسلامى, قدمعلى. 1374.
در اين پايان نامه موضوعات زير در غزلهاى سعدى بررسى شده اند: داستان پيامبران مانند آدم (ع), ابراهيم (ع), سليمان (ع), عيسى (ع), يعقوب (ع) و يوسف (ع), شخصيتهاى اساطيرى مذهبى و تاريخى, و مثلهاى سأر.

544ـ تناسب آيات و سور
كفاشان, معصومه. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى. دانشگاه آزاد اسلامى نجف آباد. استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1372.
اين پايان نامه شامل مباحثى به قرار ذيل است: تعريف و اسباب و فايده تناسب, بيان تناسب مواردى از آيات و سور, آيا ترتيب آيات و سور توقيفى, يعنى مطابق دستور پيامبر اسلام (ص) است يا نه؟ نويسنده بر اين اعتقاد است كه آيات و سوره هاى قرآن از جانب خدا و رسولش ترتيب و تنظيم يافته است ; لذا نه تنها در ترتيب آيات كه در ترتيب سور نيز تناسب بسيارى نهفته است.

545ـ تناسب آيات و سور
ثقفى, منوچهر. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى, گرايش علوم قرآن و حديث. دانشگاه آزاد اسلامى, واحد تهران, مركزى.
استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1374.
در اين پايان نامه به مساءله تناسب آيات و سور پرداخته شده و موضوعات زير مورد بررسى قرار گرفته است:
معنى لغوى مناسبت, اسباب مناسبت, چرا قرآن ترغيب به تدبر در آياتش مى كند؟ نظريات علما و دانشمندان علوم اسلامى, كيفيت نزول قرآن, و سوره ى كوثر و ارتباط آن سوره با سوره هاى قبل و بعد.

546ـ تناسب آيات و سور جزء سى
مبشر نژاد, مسعود. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث. دانشگاه قم. استاد راهنما: نكونام, جعفر. 1377.
در اين پايان نامه ديدگاه سه مفسر شهيد, طبرسى, فخررازى و آلوسى درباره ى تناسب و ارتباط سوره ها و آيات جزء سى قرآن بررسى شده است. مناسبت هايى كه از سوى اين مفسران در خصوص سوره ها ارأه گرديده, تكليفآميز خوانده شده اند; اما مناسبات ذكر شده در مورد آيات طبيعى تلقى گرديده اند.

547ـ تناسب و ارتباط آيات نيمه اخير جزء سى ام قرآن مجيد
رحيمى ويشته, مريم. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى, گرايش علوم قرآن و حديث. دانشگاه آزاد اسلامى, واحد تهران, مركزى. استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1375.
در اين تحقيق تناسب يا ارتباط آيات در سوره هاى قرآن كريم از سوره ى غاشيه تا پايان قرآن بررسى گرديده است. در ابتدا توقيفى بودن ترتيب آيات سوره ها و توقيفى بودن ترتيب سوره ها, ثابت شده و سپس معنى تناسب, فايده و نقش علم تناسب ذكر شده و قألان به علم تناسب معرفى گرديده اند. در پايان, پس از بيانى اجمالى از معنى آيات در هر سوره ارتباط آيات با يكديگر مورد بررسى قرار گرفته است.

548ـ تنظيم خانواده از ديدگاه قرآن و روايات
قادرى, طوبى. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث. دانشگاه آزاد اسلامى تهران, شمال. استاد راهنما:
حجتى, سيد محمد باقر. 1373.
موضوع اين تحقيق كنترل نسل است و مباحث آن عبارتنداز: نهضت كنترل نسل در غرب شامل هدف آن, دلأل موفقيت, نتايج حاص, اقدامات لازم, كشورهاى داراى اين خط مشى. كنترل نسل در اسلام حاوى حكم آن, آثار سوء, بررسى دلأل معتقدان, شواهد موجود در مدارك اسلامى در مورد تشويق به تكثير نسل و جز آنها.

549ـ تناسب آيات و سور
ايزدى, فاطمه. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى. دانشگاه آزاد اسلامى نجف آباد. استاد راهنما:
حجتى, سيد محمد باقر. در اين پايان نامه واژه هاى تواضع و تكبر در كتب لغت, كتابهاى اخلاقى, احاديث أمه ى معصومين (ع) و سرانجام در آيات قرآن بررسى شده اند.

550ـ توبه از ديدگاه قرآن و سنت
حسنى, عليرضا. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث. دانشگاه تهران. استاد راهنما: سامى الدبونى, سيد جعفر. 1377.
موضوعات مطرح در اين پژوهش عبارتنداز: معناى لغوى و اصطلاحى توبه وانابه و استغفار, توبه در اصطلاح متشرعين و متكلمين, حقيقت توبه و توبه ى كامل, اقسام توبه و اقسام تأبين, وجوب توبه و فورى و عام بودن وجوب آن, توبه در قرآن و سنت و اقوال متكلمين و عرفا, موانع توبه, نياز به امداد الهى در توبه, اخلاص در توبه, آثار سوء گناه و فضيلت توبه, توبه ى نصوح و موقعيت تأب.

551ـ توبه در قرآن و حديث
علمشاهى, محمد على. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث. دانشگاه آزاد اسلامى تهران, مركزى. استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1377.
مباحث اين پايان نامه عبارتنداز: معناى لغوى توبه, معناى اصطلاحى توبه, شرايط توبه از ديدگاه حضرت على (ع), تحليلى درباره ى آيات و روايات توبه, مشخصات سوره ى توبه, شيوه ى توبه, چگونگى قبول توبه, انواع توبه كنندگان, ندامت و توبه, عواقب سوء تاءخير در توبه, چرا سوره ى توبه فاقد بسمله است, ماهيت توبه براى انسان, آداب توبه, توبه در ميان امتها.

552ـ توبه در قرآن و حديث
صفأى, عليرضا. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث. دانشگاه آزاد اسلامى تهران, مركزى. استاد راهنما:
حجتى, سيد محمد باقر. 1377.
مباحث اين پايان نامه عبارتنداز: توبه در لغت و اصطلاح, آثار توبه, ارزش توبه, پاداش توبه, پذيرش توبه, ايمان و توبه, توبه و اصطلاح, توبه و استغفار, توبه نصوح, توبه ى انبياء, توبه و عرفان.

553ـ توبه در قرآن و روايات
تهرانى, فاطمه. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث. دانشگاه آزاد اسلامى تهران, شمال. استاد راهنما:1373.
مباحث اين پايان نامه عبارتنداز: واژه ى توبه از نظر اهل لغت و آيات و روايات, توبه پذيرى خدا, فضيلت توبه و حقيقت آن, فرق توبه و استغفار, ضرورت و وجوب و فوريت توبه, شرايط توبه, زمان توبه, توبه, مقبوله و غير مقبوله, مهمترين آثار توبه, توبه ى انبياء (ع) و پاسخ به برخى از شبهات و اراده بر عصمت پيامبر اسلام (ص), نويسنده با استفاده از تفاسير و كتب روأى و آثار اخلاقى به تبيين موضوعات مذكور پرداخته است.

554ـ توبه و توابين از ديدگاه قرآن و حديث
ايزدى, محمد هادى. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث. دانشگاه آزاد اسلامى فسا. استاد راهنما: محمد بيگى, شاهرخ. 1374.
اين پايان نامه در خصوص يكى از موضوعات اخلاقى است. نويسنده توبه را به عنوان يكى از ملكات اخلاقى مورد بحث قرار داده و پس از تعريف لغوى و اصطلاحى آن, آيات و روايات مربوط را بررسى كرده است.

555ـ توحيد افعالى در تفسير الميزان
واحدى, محمد رضا. كارشناسى ارشد فلسفه و حكمت اسلامى. دانشگاه آزاد اسلامى تهران, مركزى. استاد راهنما: بهشتى, احمد. 1375.
اين پايان نامه كه در مورد توحيد افعالى در تفسير الميزان است در سه فصل تنظيم شده و شامل مباحث ذيل است: مختصرى از علم كلام حاوى تعريف و اقسام و پيدايش علم كلام و فرقه هاى كلامى, مسأل مورد اختلاف متكلمين, بررسى آراى كلامى اشعرى, معتزلى و شيعى در موضوع توحيد افعالى و اشاره اى مختصر به بحث قضا و قدر و جبر و تفويض, مباحث مختلف كلامى علامه ى طباطبأى در الميزان مثل قضا و قدر و تدبير الهى, هدايت الهى و شوئون گوناگون آن, اضلال الهى و اقسام آن.

556ـ توحيد ربوبى از ديدگاه قرآن
شورگشتى, ولى الله. كارشناسى ارشد الهيات و معارف اسلامى. مركز تربيت مدرس حوزه ى علميه قم. استاد راهنما: بهشتى, احمد. 1373.
اين پايان نامه در سه بخش تدوين شده و در آن توحيد ربوى از جنبه هاى مختلف از ديدگاه قرآن مورد بررسى قرار گرفته است: در ابتداء مفهوم وحدت و توحيد, و مراتب و درجات توحيد و توحيد ربوبى مطرح شده سپس از توحيد ربوبى در جهان آفرينش, وحدت تدبير, نظام احسن از ديدگاه تقرآن, و ربوبيت در حوزه انسانى بحث شده است. در پايان, رهنمودهاى قرآن در زمينه توحيد ربوبى بيان شده و عوامل غفلت از توحيد و آثار و نتايج اعتقاد به توحيد آورده شده است .

557ـ توصيف آوأى اصطلاحات تجويد
درويش زاد, على رضا. كارشناسى ارشد زبان شناسى همگانى. دانشگاه تهران. استاد راهنما: حق شناس, على محمد. 1369.
نگارش اين پايان نامه كوششى است جهت تطبيق و مقايسه ى اصطلاحات آواشناسى با اصطلاحات تجويد. در اين پژوهش اصطلاحات متداول تجويد و اصطلاحات آواشناسى بررسى و با يكديگر مقايسه شده اند.

558ـ توصيف روز قيامت براساس آيات قرآن و روايات معصومين (ع)
؟آرام, امين.كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث. دانشگاه آزاد اسلامى اراك.
استاد راهنما: راغبى, محمد على. 1376.
مباحث اصلى اين پايان نامه در پنج بخش تدوين شده كه عبارتنداز: بخش اول, اسامى روز قيامت در قرآن و سبب نامگذارى آنها. بخش دوم, شرايط و علأم روز قيامت در قرآن و احاديث. بخش سوم, صحراى محشر و نفخ صور و تغييرات جهان در پى آن. بخش چهارم, بررسى حوادث روز قيامت به ترتيب وقوع, شامل خروج از قبر, عرصه ى محشر, آوردن عرش الهى و... بخش پنجم, چگونگى پايان روز قيامت براى افراد مختلف.

559ـ توضيح اشارات قرآنى و احاديث و نكات ادبى و عرفانى و اساطيرى مثنوى (دفتر دوم)
درويش على نژاد, عليرضا. كارشناسى ارشد زبان و ادبيات فارسى. دانشگاه اسلامى تبريز. استاد راهنما: قره بيگلو, سعيد الله. 1372.
در اين تحقيق نخست شرح مختصرى درباره ى تجلى آيات قرآن و احاديث و نيز اساطير ايرانى و غير ايرانى در ادب فارسى تا هنگام سرايش مثنوى معنوى مولانا جلال الدين رومى آمده, سپس استفاده هاى اين شاعر عارف از آيات و احاديث و نكات ادبى و عرفانى و اساطيرى مثنوى او تبيين گرديده است.

560ـ توضيح واژه ها و تركيبات و اصطلاحات عرفانى و ادبى كشف الاسرار (جلد4)
پيرزاده ى گرمى, غلامحسن. كارشناسى ارشد زبان و ادبيات فارسى. دانشگاه آزاد اسلامى تبريز.
استاد راهنما: قره بگلو, سعيدالله. 1376.
اين پژوهش بر روى تفسير ادبى و عرفانى رشيدالدين ميبدى به نام ((كشف الاسرار و عدة الابرار)) به انجام رسيده و حاوى سه بخش است: بخش اول شامل مثلها و ويژگيهاى نادر و خاص دستورى و سبك كلام تفسير ميبدى و بخش دوم درباره ى واژه ها و اصطلاحات عربى و بالاخره بخش سوم در توضيح واژه ها و اصطلاحات فارسى و عربى مستعمل در فارسى است.

561ـ توضيح واژه ها و تركيبات و اصطلاحات عرفانى و ادبى و ويژگيهاى دستور تفسير ميبدى (جلد3)
مصرى پريخانى, حسين. كارشناسى ارشد زبان و ادبيات فارسى. دانشگاه آزاد اسلامى تبريز.
استاد راهنما: قره بگلو, سعيدالله . 1376.
رشيدالدين ميبدى در تفسير خود آيات قرآن را در سه مرحله ـ كه از هر مرحله به نوبت تعبير مى كند ـ شرح مى دهد. نوبت اول را به ترجمه ى آيات و نوبت دوم را به تفسير آيات و بالاخره نوبت سوم را به تاءويل عرفانى آيات اختصاص داده است. در اين پژوهش در سه بخش ويژگيهاى ادبى و عرفانى تفسير ميبدى بررسى شده است. بخش اول شامل ويژگيهاى نادر و خاص دستور و سبك كلام تفسير او و بخش دوم درباره ى واژه ها و اصطلاحات عربى و فارسى و بخش سوم در زمينه ى واژه ها و اصطلاحات فارسى و عربى مستعمل در فارسى است .

562ـ توكل از ديدگاه قرآن و عترت
اسلامى زاده ى همدانى, مهين. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث. دانشگاه آزاد اسلامى اراك. استاد راهنما: آشتيانى, محمد رضا. 1375.
اين پايان نامه توكل در آيات و روايات معصومين (ع) بررسى شده و درباره ى اين موضوعات بحث شده است:
فلسفه ى و حقيقت توكل, توكل در آيينه ى وحى, توكل از ديدگاه عترت و بهترين اسوه ى توكل.

563ـ توكل از ديدگاه قرآن
پارسا سرمستى, اعظم. كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث. دانشگاه آزاد اسلامى تهران, شمال. استاد راهنما: حجتى, سيد محمد باقر. 1375.
مباحث اين پايان نامه عبارتنداز: تعريف توكل در لغت و اصطلاح, فلسفه ى توكل, حقيقت توكل, حد توكل, حق توكل, بر چه كسى بايد توكل كرد؟ فضيلت توكل. درجات توكل, راه تحصيل توكل, حال توكل, آثار توكل, توكل انبياء, توكل مومنان, آداب متوكلان, توكل در آيات و روايات, توكل در ادب و عرفان, توكل ملازم با صبر, غنا و عزت ملازم با توكل, اسبابى كه توسل بدآنهامنافى توكل نيست.

564ـ توكل در قرآن و حديث
رهبر زارع, اعظم . كارشناسى ارشد علوم قرآن و حديث. دانشگاه آزاد اسلامى كرج. استاد راهنما: فضأى, يوسف. 1377.
اين پايان نامه مشتمل بر دو فصل است; در فصل اول با عنوان توكل از ديدگاه قرآن و حديث مباحث ذيل آمده است: ارتباط توكل با توحيد, صبر, قضا و قدر و ايمان, اعتماد به نفس و آرامش حاص از توكل, بررسى صف وكل از صفات خدا, عنوان فصل دوم توكل از ديدگاه اخلاق و عرفان است و مباحث ذيل را در بر دارد; حقيقت توكل و درجات آن, طريق تحصيل توكل, اعمال و حالاتى كه متوكلان بايد داشته باشند.

مطالب مرتبط :
نام ونام خانوادگی:
جنسیت :
سن :
تحصیلات :
مذهب :
کشور :
استان :
شهر :
پست الکترونیک :
متن سوال :