امروز:
جمعه 28 مهر 1396
بازدید :
835
شأن نزول آيه «سَأَلَ سَائِلٌ بِعَذَابٍ وَاقِعٍ[1]؛ تقاضاكننده اي تقاضاي عذابي كرد كه واقع شد.»چيست؟ آيا در زمان پيامبر اكرم ـ صلي الله عليه و آله ـ باز هم عذاب نازل مي شد؟

شأن نزول
بسياري از مفسران و محدثان در شأن نزول آيه ياد شده گفته اند: هنگامي كه رسول گرامي خدا ـ صلي الله عليه و آله ـ طبق وحی الهی حضرت علي ـ عليه‎ السلام ـ را در روز غدير خم به جانشيني خود منصوب كرد، دربارة او گفت:
«مَن كُنتُ مَولاهُ فَعَلِيٌّ مَولاهُ؛ هر كس من مولي و ولي او هستم، علي مولي و ولي او است»
 چيزي نگذشت كه موضوع غدير خم در شهرها و مناطق منتشر شد.
شخصي به نام نعمان بن حارث فهري خدمت پيامبر اكرم ـ صلي الله عليه و آله ـ رسيد و عرض كرد: تو به ما دستور دادي شهادت به يگانگي خدا و اين كه تو فرستاده او هستي دهيم،ما هم شهادت داديم. سپس دستور به جهاد، حج، روزه، نماز و زكات را دادي، ما همه اين ها را نيز پذيرفتيم، ولي به اينها راضي نشدي تا اين كه اين جوان (حضرت علي بن ابيطالب ـ عليه‎ السلام ـ) را به جانشيني خود منصوب كردي، و گفتي: «مَن كُنتُ مَولاهُ فَعَلِيٌّ مَولاهُ» آيا اين سخني از ناحيه خودت است يا از سوي خداوند است؟!
پيامبر اكرم ـ صلي الله عليه و آله ـ فرمود: «قسم به خدايي كه معبودي جز او نيست، اين از ناحيه خداوند است.»
نعمان روي برگرداند در حالي كه مي گفت: خداوندا! اگر اين سخن حق است و از ناحيه تو، سنگي از آسمان بر ما بباران!
اين جا بود كه سنگي از آسمان بر سرش فرود آمد و او را كشت و در همين هنگام آيه يک از سوره معارج نازل گشت.[2]
خداوند متعال در آيه بعد چنين عذابي را مخصوص كافران و منكران پيامبر اكرم ـ صلي الله عليه و آله ـ مي داند و اين که كسي نمي تواند از آن جلوگيري كند.
بنابراين، عذاب هاي خداوند متعال همواره ممكن است در هر عصر و زماني و هر مكاني بر سر كافران ، منكران ، معاندان دين حق نازل شود؛ چنان كه در زمان پيامبر اكرم ـ صلي الله عليه و آله ـ بر سر آن كافر لجوج از آسمان عذاب نازل شد و او هلاك شد.
قرآن كريم ضمن تهديد و هشدار به كافران و مشركان زمان پيامبر ـ صلي الله عليه و آله ـ به آنان گوشزد مي كند كه اگر بر لجاجت و كفرشان پافشاري كنند به سرنوشت افراد مشركي كه در قرون گذشته توسط عذاب خدا هلاك شدند، دچار مي كند؛ « أَفَلَمْ يَهْدِ لَهُمْ كَمْ أَهْلَكْنَا قَبْلَهُمْ مِنَ الْقُرُونِ يَمْشُونَ فِي مَسَاكِنِهِمْ إِنَّ فِي ذَلِكَ لآيَاتٍ لأولِي النُّهَى[3]؛ آيا براى هدايت آنان كافى نيست كه بسيارى از نسلهاى پيشين را [كه طغيان و فساد كردند] هلاك نموديم‏، و اينها در مسكن هاى [ويران شده‏] آنان راه مى‏روند! مسلّماً در اين امر، نشانه‏هاى روشنى براى خردمندان است‏. »
پس خداوند متعال هرگاه اراده كند هر قوم و فرد از ميان كافران و مشركان را در هر زمان و مكاني با انواع عذاب، مجازات مي كند.[4]

معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر:
1. محمدحسين طباطبايي، الميزان في تفسير القرآن، بيروت، مؤسسه الاعلمي للمطبوعات، الطبعة الثانية، 1394 ق، ج20، ص 5 .
2. ناصر مكارم شيرازي و همكاران، تفسير نمونه، تهران، دارالكتب الاسلامية، چاپ چهارم، 1367، ج 25، ص 6.
3. عروسي هويزي، عبد علي بن جمعه، تفسير نور الثقلين، ج2 ، ذيل سوره معارج.
4. بحراني، سيد هاشم، البرهان في تفسير القرآن، ج2، ذيل سوره معارج.
5. قمي مشهدي، محمد بن محمد رضا، کنز الدقائق و بحرالغرائب، ج، ذيل سوره معارج 13.

پي نوشت ها:
[1]  . معارج / 1 .
[2] . ر.ك: طبرسي، مجمع البيان في تفسير القرآن، بيروت، دارالمعرفة، چاپ دوم، 1408 ق، ج 9ـ10، ص 529.
[3] . طه / 128 .
[4] . ر.ك: مكارم شيرازي، ناصر و ديگران، تفسير نمونه، تهران، دارالكتب الاسلاميه، چاپ چهارم، 1367، ج 17، ص 173-177.

مطالب مرتبط :
* نام و نام خانوادگی :
*پست الکترونیک :
* متن نظر :