امروز:
شنبه 1 مهر 1396
بازدید :
607
تفسير و فلسفه مهر نگذاشتن اهل‌سنّت در هنگام نماز چيست؟
وقتي به منابع و كتب معتبره روايي و فقهي اهل‌سنّت مراجعه مي‌كنيم، مي‌بينيم در آنها سجده بر چند چيز آمده است،‌ سجده بر سنگ، بر زمين، بر حصير، بر لباس و... و در مجموع در روايات وارده آنها مانند شيعه، سجده بر زمين و آنچه از آن مي‌رويد به شرط اين‌كه خوراكي و پوشاكي نباشد جايز است، مگر در صورت اضطرار كه به بعضي از تصريحات فقهي آنها در اين باره اشاره مي‌گردد:

امام اوزاعي از فقهاي اهل‌سنّت در اين باره مي‌گويد: واجب نيست مباشرت (واسطه نبودن) بين اعضاء سجده و زمين، بلكه كفايت مي‌كند، سجده بر پارچه عمامه و آستين و لباس و غير آن، و دليل بر اين مطلب آن چيزي هست كه انس بن مالك روايت كرده كه بخاطر شدّت گرما وقتي ظهرها پشت سر پيامبر نماز مي‌خوانديم بر لباسمان سجده مي‌كرديم.[1]

يا در كتاب مغني كه از كتب جامع فقهي اهل‌سنّت مي‌باشد آمده كه قاضي فتوا داد به اين‌كه اگر كسي سجده كند بر عمامه يا آستينش پس نمازش صحيح است كه يك روايت بر آن دلالت دارد، و اين فتواي مالك و ابوحنيفه و تمام كساني هست كه اجازه داده‌اند سجده بر لباس را در سرما و گرما.[2]

و به قول علامه اميني روايات وارده در كتب اهل‌سنّت سه دسته هستند، 1. سجده بر زمين. 2. سجده بر غير زمين بخاطر وجود عذر. 3. سجده بر غير زمين بدون عذر.[3]

درباره سجده بر زمين اتفاق بين تمام مسلمين هست، كه اصل در سجده زمين و آنچه از آن مي‌رويد، مي‌باشد همانگونه كه سنّت قولي و فعلي پيامبر ـ صلي الله عليه و آله ـ اين را تأييد مي‌كند، مانند آنجايي كه مي‌فرمايد: زمين براي من مسجد قرار داده‌ شد،[4] و همچنين سجده بر سنگ كه حاكم در مستدرك مي‌گويد: ان النبي ـ صلي الله عليه و آله ـ سجد علي الحجر (پيامبر ـ صلي الله عليه و آله ـ بر سنگ سجده مي‌كرد)[5] و بعضي اصحاب در هنگام سجده عمامه را از جلوي پيشاني كنار مي‌زدند تا سجده بر زمين باشد.[6] و امثال اين موارد كه در كثب صحاح شش گانه اهل‌سنّت آمده است.

قسم دوّم احاديثي هست كه مي‌گويد: در صورت معذور بودن از سجده بر زمين، مي‌توان بر غير زمين سجده كرد، بخاري در صحيح از قول انس بن مالك آورده است: ما با پيامبر نماز مي‌خوانديم به خاطر شدّت گرما بر گوشه‌اي از لباس خود سجده كرديم.[7] مشخص مي‌شود كه سجده بر لباس بعد از دستور دادن به برداشتن عمامه از جلوي پيشاني و اجازه دادن براي سجده بر حصير و خمره (حصير مخصوص نماز) مي‌باشد.[8]

قسم سوّم كه سجده بر غير زمين، بدون عذر باشد،‌عمده احاديثي كه وارد شده سجده بر انواع حصير هست كه آنها نيز از زمين مي‌رويند، انس بن مالك نقل مي‌كند كه پيامبر آمد و بر فَحْلي (حصيري كه سياه شده بود) نماز خواند و ما هم پشت سر او ايستاديم.[9] يا از ام سلمه نقل شده كه مي‌گويد: پيامبر بر خمره (حصير مخصوص نماز) نماز مي‌خواند.[10]

تا اينجا آن چه بدست آمد اين است كه سجده بر زمين، سنگ، حصير صحيح مي‌باشد كه اين‌ها مورد تأييد پيروان مذهب اهل‌بيت پيامبر ـ صلي الله عليه و آله ـ نيز مي‌باشد. و در اين موارد بين شيعه و سنّي اختلافي وجود ندارد، امّا برادران اهل‌سنّت در اينجا مرتكب دو اشتباه شدند (و امر بر آنها مشتبه شد): اوّل اين‌كه آنها فكر كردند اين چيزي كه به نام مهر است و با آب و گل آميخته شده و محل سجده شيعيان است، مسجودله شيعه است و شيعه براي آن سجده مي‌كند. و بخاطر همين چه نسبت‌هايي كه به شيعيان داده نشد، مانند كفر و شرك و نفاق و.... در حالي كه با مراجعه به كتب فقهي و اعتقادي شيعه بدست مي‌آيد كه آنها نيز با تبعيت از پيامبر اسلام فقط بر آنچه آنها اجازه داده‌اند سجده مي‌كند و نه غير آن و دوّم اين‌كه برعكس آنچه به شيعه نسبت داده مي‌شود، برادران اهل‌سنّت هستند كه از سنّت پيامبر در اين مورد، كه فقط سجده بر زمين و ما ينبت منها (روييدنيها) را اجازه داده بود خارج شدند، و «سجده بر فرش‌هاي بافته شده از پشم، ابريشم، چرم، مشمع را جايز دانستند.»[11] و بدتر از همه اينها، ‌آنها هستند كه فتوا را مي‌دهند سجده بر عذره يا (قاذورات خشك) جايز است.[12]



[1] . محمد الجبوري، عبدالله، خفة الامام اوزاعي، مطبعة الارشاد در بغداد.

[2] . ابومحمد عبدالله بن احمد بن قدامه، المغني، به همراه شرح كبير، دارالكتاب العربي البيروت.

[3] . اميني، عبدالحسين، سيرتنا و سنّتنا، ص 126.

[4] . همان به نقل از صحيح مسلم، مستدرك و سنن كبري.

[5] . همان.

[6] . همان.

[7] . صحيح بخاري، ج 1، ص 101.

[8] . سبحاني، جعفر، ‌الاعتقاد بالكتاب و السنة، مؤسسه امام صادق ـ عليه السّلام ـ ، ص 82.

[9] . صحيح بخاري، ج 1، ص 101.

[10] . سبحاني، جعفر، به نقل از مسند احمد، ج 1، ص 269.

[11] . سلطان الواعظين شيرازي، شبهاي پيش آور، ج 2، ص 421، نشر بقيع، چاپ 73.

[12] . موسوي خميني، سيد روح الله، كشف اسرار، چاپ 1363 ه‍ ق.
مطالب مرتبط :
* نام و نام خانوادگی :
* متن نظر :