امروز:
يکشنبه 2 مهر 1396
بازدید :
749
چرا در حال سجده حتما بايد هفت عضو بدن بر روي زمين قرار بگيرد؟
امام باقر ـ عليه السلام ـ از پيامبر اكرم ـ صلّي الله عليه و آله ـ نقل كرده كه فرمود: «السجود علي سبعة اعظم: الجبهه و اليدين، و الركبتين و الابهامين من الرجلين»؛[1] يعني سجده بر هفت عضو برتر انجام مي‌شود كه عبارت از پيشاني، و دو دست و دو زانو و سر دو انگشت بزرگ دو پا است.

معتصم از حضرت امام محمد تقي ـ عليه السلام ـ درباره اين آيه كه فرمود: «و انّ المساجد لِله فلا تدعوا مع الله احداً»؛[2] يعني مساجد ويژة خداست، پس هيچ كس را با خدا نخوانيد. سؤال نمود، حضرت در پاسخ فرمود: مراد اعضاء هفتگانه‌اي است كه به آنها سجده مي‌شود.[3]

از مجموع اين روايات به طور كلي چند نكته درباره علت و دليل حكم و هم چنين حكمت و اسرار حكم مي‌توان به دست آورد:

نكته اول: اعضاء هفتگانه در بدن انسان براي سجده در برابر خداوند قرار داده شده، لذا در حال سجده نماز بايد اعضاء ياد شده براي اظهار عبوديت و بندگي در برابر خالق خويش برخاك ساييده شود.

نکته دوم: شايد بتوان احتمال داد كه گذاشتن آن هفت عضو بر زمين در حال سجده، بدن انسان را در بهترين حالت خضوع و خشوع و تواضع و فروتني و تسليم و انقياد در برابر خالق متعال قرار مي‎دهد و نمايان‎گر كامل‎ترين كرنش جسماني انسان در برابر خداوند سبحان است و با اين حالت قرار گرفتن بدن زمينه حضور قلب بهتر فراهم مي‎شود لذا از آن به كليد نماز و يا سبب نجات سوزش تشنگي در قيامت ياد شده است.

و در روايتي از امام صادق ـ عليه السلام ـ رسيده كه فرمود: «و لا بعد عن الله ابداً مَن احسن تقرّبه في السجود فاسجد سجودَ متواضعٍ ذليل لله تعالي»[4].

يعني كسي كه در سجده به خدا نيكو تقرّب جست، از خدا دور نشد، پس سجده كن همانند سجده كسي كه در برابر خداوند متعال متواضع و خوار است.

نتيجه آنكه علتِ حكمِ گذاشتن اعضاء هفتگانه بر زمين در حال سجده يكي روايات معصومين ـ عليهم السلام ـ است و ديگري مطابقت و تقليد از سيرة عملي رسول اكرم ـ صلّي الله عليه و آله ـ است. اما فلسفه آن، به طوري كه از روايات به احتمال مي‎توان برداشت نمود آن است كه حالت ياد شده كامل‎ترين تواضع انسان را در برابر قدرت مطلقه خالق و معبود نشان مي‎دهد و حضور قلب كه روح نماز است با تواضع كامل بدن، بهتر فراهم مي‎گردد. لذا براي تأمين حضور قلب و خشوع جان كه عبادت روحي است، عبادت بدن به آن صورت خواسته شده است.

معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر:

1. امام خميني، آداب الصلوة، باب 6، ص 356، نشر آثار امام، سال 1378 ش.

2. اسرار نماز، تأليف آقايان فيض كاشاني، شهيد ثاني، شيخ حسن اصفهاني، نشر فراهاني، سال 1377 ش.

3. جوادي آملي، اسرار الصلوة، ص 85، نشر اسراء، قم، سال 1373 ش.



[1] . وسايل الشيعه، ج 6، ابواب السجود، باب 4، ص 343.

[2] . جن، 17.

[3] . وسايل الشيعه، ج 6، ص 345.

[4] . سر الصلوة، امام خميني، ص 104، نشر آثار امام، سال 1378 ش.
مطالب مرتبط :
* نام و نام خانوادگی :
* متن نظر :