امروز:
سه شنبه 8 فروردين 1396
بازدید :
1691
حديث «علي مع الحق»
حديث علي مع الحق، حق، از نامهاي خدا و از صفات او و به معني درست و واقع و كامل و عدل و به معني قرآن و اسلام و ملك و مال و شايسته و واجب و لازم و ثابت و راست و نقيض باطل و استواري و بهره و نصيب و مرگ است. همچنين به معني ايجاد كننده چيزي است به اقتضاي حكمت يا چيزي است كه به اقتضاي حكمت ايجاد شده است يا اعتقاد به واقعيت و حقيقت امر و يا قول و فعلي است كه بر حسب آن چه واجب است، در وقتي كه واجب است و به اندازه اي كه واجب است صادر شود. اين كلمه در اصل لغت مصدر است به معني در جاي خود قرار گرفتن و مطابقت و موافقت (مفردات، راغب، 125؛ قاموس، فيروزآبادي، 429؛ مجمع البحرين، طريحي، 393) .
احاديثي به طرق معتبر شيعي و سني روايت شده كه رسول الله (ص) در مناسبت هاي مختلف فرموده است: علي (ع) و اصحاب او بر حقند و حق با علي است و هر جا علي باشد حق نيز آن جا است كه در همه آنها حق را به معاني مذكور در فوق مي توان تعبير نمود. اين احاديث دلائل ولايت و تقدم اميرالمؤمنين (ع) بر ساير صحابه و اسناد شايستگي بيشتر او براي خلافت از ديگران است. چند نمونه آنها ذيلا نقل مي شود:
1) محمد بن عيسي ترمذي در جامع صحيح (2/298) به اسناد خود از اميرالمؤمنين (ع) روايت كرده است كه رسول الله (ص) فرمود: «رحم الله عليا. اللهم أدر الحق معه حيث دار» يعني : خداي رحمت كند علي را. خدايا حق را با علي بگردان آن جا كه او مي گردد. اين حديث را حاكم نيشابوري نيز در المستدرك علي الصحيحين، 3/124) و فخر رازي در تفسير كبير (به نقل از فضائل الخمسة من الصحاح الستة، فيروز آبادي، 2/108) روايت كرده اند. فخر رازي گفته است: به استناد اين حديث هر كس علي را امام و پيشواي دين خود قرار دهد به دستاويز محكمي (عروة الوثقي) چنگ زده است؛ 2) نيشابوري در المستدرك (3/119) به سند خويش از عمره دختر عبدالرحمن چنين روايت كرده است: وقتي علي (ع) عازم بصره گرديد براي توديع به خانه ام سلمه همسر رسول الله (ص) رفت. ام سلمه او را گفت: «سر في حفظ الله و في كنفه فو الله انك لعلي الحق و الحق معك. و لولا اني اكره أن أعصي الله و رسوله فانا امرنا أن نفر في بيوتنا لسرت معك. و لكن والله لارسلن معك من هو افضل عندي و اعز علي نفسي، ابني» يعني: برو در حفظ و پناه الهي. قسم به خداي كه تو بر حقي و حق با تو است. اگر نبود كه نمي خواهم خداي و رسول او را نافرماني كنم زيرا رسول الله (ص) به ما امر كرده است در خانه خود بمانيم ـ از آمدن با تو درنگ نمي كردم. ليكن كسي را با تو خواهم فرستاد كه به خدا سوگند از جانم بهتر و عزيزتر است. او پسر من است. حاكم اين حديث و حديث قبلي را صحيح دانسته است؛ 3) خطيب بغدادي در تاريخ بغداد (14/321) ، به سند خود از ابوثابت مولاي ابوذر چنين آورده است: روزي به خانه ام سلمه رفتم. ديدم مي گريد و از علي (ع) ياد مي كند و مي گويد: از رسول الله (ص) چنين شنيدم كه «علي مع الحق و الحق مع علي و لن يفترقا حتي يردا علي الحوض يوم القيامة» يعني: علي با حق است و حق با علي است. اين دو هرگز از يكديگر جدا نمي شوند تا بر سر حوض (كوثر) در روز قيامت بر من وارد شوند؛ 4) ابوالحسن نورالدين الهيثمي در مجمع الزوائد و منبع الفوائد (7/235) ، به سند خويش از محمد بن ابراهيم تيمي چنين روايت كرده است: چون معاويه در سفر حج به مدينه آمد مردم به سلام او رفتند. سعد بن ابي وقاص از آن جمله بود. معاويه چون او را ديد گفت: اين است آن كه ما را در حقمان عليه باطل غير ما ياري نكرد (سعد در جنگ صفين بي طرف بود) سعد سكوت كرد و چيزي نگفت. معاويه گفت: چرا حرفي نمي زني؟ گفت: فتنه و ظلمتي برانگيخته شده بود و من به حكم خداي به شترم گفتم: «اخ اخ» و او را تا رفع فتنه بر جاي خواباندم. مردي گفت: من كتاب خداي را از اول تا آخر خوانده ام در آن «اخ اخ» نديده ام. سعد گفت: اين سخن كه گفتم از آن است كه از رسول الله (ص) شنيدم: «علي مع الحق او الحق مع علي حيث كان» علي با حق است ـ يا حق با علي است ـ هر جا باشد. گفت: چه كسي اين حديث را شنيده است؟ سعد گفت: رسول الله (ص) اين سخن را در خانه ام سلمه فرمود. معاويه كسي را به خانه ام سلمه فرستاد و در اين باره پرسش نمود. ام سلمه گفت: به تحقيق كه اين سخن را رسول الله (ص) در خانه من فرمود. آن مرد به سعد گفت: هرگز مانند اين ساعت نزد من لئيم جلوه نكرده اي! سعد گفت: چرا؟ گفت: اگر چنين سخني را من از رسول الله (ص) شنيده بودم تا دم مرگ خادم علي باقي مي ماندم؛ 5) هيثمي در جاي ديگر از آن كتاب (9/134) به روايت طبراني از ام سلمه آورده است كه مي گفت: كان علي عليه السلام علي الحق. من اتبعه اتبع الحق و من تركه ترك الحق. عهد معهود قبل يومه هذا» يعني: علي عليه السلام بر حق بود. هر كه از او پيروي كند از حق پيروي كرده و هر كه او را ترك گويد حق را ترك گفته است. اين پيماني است كه قبل از امروز او (جنگ جمل) بسته شده است؛ 6) همچنين در مجمع الزوائد (7/234) به روايت ابويعلي و سعيد بن منصور از ابوسعيد خدري آمده است كه: «كنا عند بيت النبي صلي اله عليه و سلم في نفر من المهاجرين و الانصار... (الي ان قال) و مر علي بن ابي طالب عليه السلام: فقال: الحق مع ذا. الحق مع ذا» يعني: نزد خانه رسول الله (ص) بوديم... علي بن ابي طالب (ع) از آن جا گذشت. پس پيغمبر فرمود: حق با اين مرد است. حق با اين مرد است. اين حديث را با همين لفظ و سند علي متقي هندي نيز در كنزالعمال في سنن الاقوال و الافعال (12/1258) روايت كرده است؛ 7) در حديث ديگر در كنز العمال (12/1256) به روايت طبراني در المعجم الكبير از كعب بن عجره چنين آمده است كه رسول الله (ص) فرمود: تكون بين الناس فرقة و اختلاف فيكون هذا و اصحابه علي الحق» يعني: بين مردم جدائي و اختلاف خواهد افتاد. پس علي و اصحاب او بر حقند.
در احاديث بسيار ديگر كه رسول الله (ص) اميرالمؤمنين (ع) را به عنوان شايسته ترين مرد براي خلافت و امامت و راهنمايي به صراط مستقيم و هادي و مهدي و عادل ترين و ماهرترين قاضي و حجت خدا و حجت پيغمبر او بر خلق معرفي نموده همه مؤيد بر حق بودن و با حق بودن آن حضرت است. عمار بن ياسر و ابوايوب انصاري در اين باب حديثي از رسول الله (ص) روايت كرده اند به شرح ذيل: «يا عمار ان رأيت عليا قد سلك واديا و سلك الناس واديا غيره فاسلك مع علي ودع الناس انه لن يدلك علي ردي و لن يخرجك من الهدي». يعني: اي عمار اگر ديدي علي از راهي مي رود و همه مردم از راه ديگر. تو با علي برو و ساير مردم را رها كن. يقين بدان او هرگز ترا به راه هلاك نمي برد و از شاهراه رستگاري خارج نمي سازد (كنزالعمال، 12/1212، 1293 به بعد؛ تاريخ بغداد، خطيب بغدادي، 2/88؛ رياض النضرة، طبري، 2/193؛ كنوز الحقايق، مناوي، 43).
مشايخ فريدني - دايرة المعارف تشيع، ج 6، ص 177
مطالب مرتبط :
نام و نام خانوادگی :
پست الکترونیک :
متن نظر :