امروز:
جمعه 31 شهريور 1396
بازدید :
823
تفسير نمونه : سوره قدر آيات 5 – 1


تفسير نمونه ج : 27ص :176


تفسير نمونه ج : 27ص :177


( 97 )سوره قدر اين سوره در مكه نازل شده و داراى 5 آيه است



تفسير نمونه ج : 27ص :178


محتوى و فضيلت سوره قدر


محتواى اين سوره چنانكه از نامش نيز پيدا است بيان نزول قرآن مجيد در شب قدر است ، و سپس بيان اهميت شب قدر و بركات و آثار آن.


در اينكه اين سوره در مكه نازل شده ، يا مدينه ؟ مشهور ميان مفسران مكى بودن آن است ، ولى بعضى احتمال داده‏اند كه در مدينه نازل شده است ، زيرا در روايتى آمده كه پيغمبر اكرم (صلى‏الله‏عليه‏وآله‏وسلّم‏) در خواب ديد كه بنى اميه از منبر او بالا رفته‏اند ، اين امر بر پيامبر گران آمد و ناراحت شد ، سوره قدر نازل گرديد و پيامبر را تسلى دارد ( لذا بعضى ليلة القدر خير من الف شهر را ناظر به مدت حكومت بنى اميه كه حدود يكهزار ماه بود مى‏دانند ) و مى‏دانيم مسجد و منبر در مدينه تشكيل شد نه در مكه .


ولى معروف چنانكه گفتيم مكى بودن است ، و اين روايت ممكن است از قبيل تطبيق باشد نه شان نزول : در فضيلت تلاوت اين سوره همين بس كه از پيغمبر اكرم (صلى‏الله‏عليه‏وآله‏وسلّم‏) نقل است كه فرمود : من قرأها اعطى من الاجر كمن صام رمضان و احيا ليلة القدر : هر كس آن را تلاوت كند مانند كسى است كه ماه رمضان را روزه گرفته ، و شب قدر را احيا داشته است .


در حديث ديگرى از امام باقر (عليه‏السلام‏) مى‏خوانيم : من قرأ انا انزلناه بجهر كان كشاهر سيفه فى سبيل الله ، و من قرأها سرا كان كالمتشحط بدمه فى سبيل الله كسى كه سوره انا انزلناه را بلند و آشكار بخواند مانند كسى است كه در


تفسير نمونه ج : 27ص :179


راه خدا شمشير كشيده و جهاد مى‏كند ، و كسى كه بطور پنهان بخواند مانند كسى استكه در راه خدا به خون آغشته است.


واضح است اين همه فضيلت از آن كسى نيست كه آن را مى‏خواند و حقيقتش را درك نمى‏كند ، بلكه از آن كسى است كه مى‏خواند و مى‏فهمد و به محتوايش جامه عمل مى‏پوشاند ، قرآن را بزرگ مى‏شمرد و آياتش را در زندگى پياده مى‏كند.



تفسير نمونه ج : 27ص :180


سورة القدر


بِّسمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ إِنَّا أَنزَلْنَهُ فى لَيْلَةِ الْقَدْرِ(1) وَ مَا أَدْرَاك مَا لَيْلَةُ الْقَدْرِ(2) لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيرٌ مِّنْ أَلْفِ شهْرٍ(3) تَنزَّلُ الْمَلَئكَةُ وَ الرُّوحُ فِيهَا بِإِذْنِ رَبهِم مِّن كلّ‏ِ أَمْرٍ(4) سلَمٌ هِىَ حَتى مَطلَع الْفَجْرِ(5)


ترجمه:


بنام خداوند بخشنده مهربان


1 -ما آن ( قرآن ) را در شب قدر نازل كرديم.


2 -و تو چه مى‏دانى شب قدر چيست ؟!


3 -شب قدر بهتر از هزار ماه است!


تفسير نمونه ج : 27ص :181


4 -فرشتگان و روح در آن شب به اذن پروردگارشان براى ( تقدير ) هر كار نازل مى‏شوند.


5 -شبى است مملو از سلامت ( و بركت و رحمت ) تا طلوع صبح!


 


تفسير : شب قدر شب نزول قرآن!


از آيات قرآن به خوبى استفاده مى‏شود كه قرآن مجيد در ماه مبارك رمضان نازل شده است : شهر رمضان الذى انزل فيه القرآن ( بقره 185 ) و ظاهر اين تعبير آن است كه تمام قرآن در اين ماه نازل گرديد .


و در نخستين آيه سوره قدر مى‏افزايد : ما آن را در شب قدر نازل كرديم ( انا انزلناه فى ليلة القدر).


گر چه در اين آيه صريحا نام قرآن ذكر نشده ولى مسلم است كه ضمير انا انزلناه به قرآن باز مى‏گردد و ابهام ظاهرى آن براى بيان عظمت و اهميت آن است.


تعبير به انا انزلناه ( ما آن را نازل كرديم ) نيز اشاره ديگرى به عظمت اين كتاب بزرگ آسمانى است كه خداوند نزول آن را به خودش نسبت داده مخصوصا با صيغهمتكلم مع الغير كه مفهوم جمعى دارد و دليل بر عظمت است.


نزول آن در شب قدر همان شبى كه مقدرات و سرنوشت انسانها تعيين مى‏شود دليل ديگرى بر سرنوشت‏ساز بودن اين كتاب بزرگ آسمانى است.


از ضميمه كردن اين آيه با آيه سوره بقره نتيجه‏گيرى مى‏شود كه شب قدر در ماه مبارك رمضان است ، اما كدام شب است ؟ از قرآن چيزى در اين مورد استفاده نمى‏شود ، ولى روايات در اين باره بحث فراوان كرده‏اند كه در پايان تفسير اين سوره به خواست خدا در اين زمينه و مسائل ديگر سخن خواهيم گفت.



تفسير نمونه ج : 27ص :182


در اينجا سؤالى مطرح است و آن اينكه هم از نظر تاريخى و هم از نظر ارتباط محتواى قرآن با حوادث زندگى پيغمبر اكرم (صلى‏الله‏عليه‏وآله‏وسلّم‏) مسلم است كه اين كتاب آسمانى به طور تدريجى و در طى 23 سال نازل گرديد ، اين امر چگونه با آيات فوق كه مى‏گويد در ماه رمضان و شب قدر نازل شده است سازگار مى‏باشد ؟ پاسخ اين سؤال - به گونه‏اى كه بسيارى از محققان گفته‏اند اين است كه قرآن داراى دو نزول بوده است .


نزول دفعى كه در يك شب تمام آن بر قلب پاك پيغمبر اكرم (صلى‏الله‏عليه‏وآله‏وسلّم‏) يا بيت المعمور يا از لوح محفوظ به آسمان دنيا نازل گرديد .


و نزول تدريجى كه در طول بيست و سه سال دوران نبوت انجام گرفت ( شرح اين مطلب را ذيل آيه 3 سوره دخان جلد 21 تفسير نمونه صفحه 148 به بعد بيان كرده‏ايم).


بعضى نيز گفته‏اند آغاز نزول قرآن در ليلة القدر بوده نه تمام آن ولى اين بر خلاف ظاهر آيه است كه مى‏گويد ما قرآن را در شب قدر نازل كرديم.


قابل توجه اينكه : در باره نازل شدن قرآن در بعضى از آيات تعبير به انزال و در بعضى تعبير به تنزيل شده است ، و از پاره‏اى از متون لغت استفاده مى‏شود كه تنزيل معمولا در جائى گفته مى‏شود كه چيزى تدريجا نازل گردد، ولى انزال مفهوم وسيعترى دارد كه نزول دفعى را نيز شامل مى‏گردد اين تفاوت تعبير كه در آيات قرآن آمده مى‏تواند اشاره به دو نزول فوق باشد.


در آيه بعد براى بيان عظمت شب قدر مى‏فرمايد : تو چه مى‏دانى شب قدر


تفسير نمونه ج : 27ص :183


چيست ؟ ( و ما ادراك ما ليلة القدر).


و بلافاصله مى‏گويد : شب قدر شبى است كه از هزار ماه بهتر است ( ليلة القدر خير من الف شهر).


اين تعبير نشان مى‏دهد كه عظمت اين شب به قدرى است كه حتى پيغمبر اكرم (صلى‏الله‏عليه‏وآله‏وسلّم‏) با آن علم وسيع و گسترده‏اش قبل از نزول اين آيات به آن واقف نبود .


مى‏دانيم هزار ماه بيش از هشتاد سال است ، به راستى چه شب با عظمتى است كه به اندازه يك عمر طولانى پر بركت ارزش دارد.


در بعضى از تفاسير آمده است كه پيغمبر اكرم (صلى‏الله‏عليه‏وآله‏وسلّم‏) فرمود : يكى از بنى اسرائيل لباس جنگ در تن كرده بود و هزار ماه از تن بيرون نياورد و پيوسته مشغول ( يا آماده ) جهاد فى سبيل الله بود ، اصحاب و ياران تعجب كردند و آرزو داشتند چنان فضيلت و افتخارى براى آنها نيز ميسر مى‏شد ، آيه فوق نازل گشت و بيان كرد كه شب قدر از هزار ماه برتر است.


در حديث ديگرى نيز آمده است كه پيغمبر اكرم (صلى‏الله‏عليه‏وآله‏وسلّم‏) از چهار نفر از بنى اسرائيل كه هشتاد سال عبادت خدا را بدون عصيان انجام داده بودند سخن به ميان آورد ، اصحاب آرزو كردند كه اى كاش آنها هم چنين توفيقى پيدا مى‏كردند آيه فوق در اين زمينه نازل شد .


در اينكه عدد هزار در اينجا براى تعداد است يا تكثير ؟ بعضى گفته‏اند : براى تكثير است ، و ارزش شب قدر از هزاران ماه نيز برتر مى‏باشد ، ولى رواياتى كه در بالا نقل كرديم نشان مى‏دهد كه عدد مزبور براى تعداد است،


تفسير نمونه ج : 27ص :184


و اصولا عدد هميشه براىتعداد است مگر اينكه قرينه روشنى بر تكثير باشد.


سپس به توصيف بيشترى از آن شب بزرگ پرداخته ، مى‏افزايد : فرشتگان و روح در آن شب به اذن پروردگارشان براى تقدير هر كار نازل مى‏شوند ( تنزل الملائكة و الروح فيها باذن ربهم من كل امر).


با توجه به اينكه تنزل فعل مضارع است ، و دلالت بر استمرار دارد ( در اصل تتنزل بوده ) روشن مى‏شود كه شب قدر مخصوص به زمان پيغمبر اكرم (صلى‏الله‏عليه‏وآله‏وسلّم‏) و نزول قرآن مجيد نبوده ، بلكه امرى است مستمر و شبى است مداوم كه در همه سال تكرار مى‏شود.


در اينكه منظور از روح كيست ؟ بعضى گفته‏اند : جبرئيل امين است كه روح الامين نيز ناميده مى‏شود ، و بعضى روح را به معنى وحى تفسير كرده‏اند ، به قرينه آيه 52 سوره شورى و كذلك اوحينا اليك روحا من امرنا : همانگونه كه بر پيامبران پيش وحى فرستاديم بر تو نيز به فرمان خود وحى كرديم .


بنابر اين مفهوم آيه چنين مى‏شود : فرشتگان با وحى الهى در زمينه تعيين مقدرات در آن شب نازل مى‏شوند.


در اينجا تفسير سومى وجود دارد كه از همه نزديكتر به نظر مى‏رسد ، و آن اينكه روح مخلوق عظيمى است ما فوق فرشتگان ، چنانكه در حديثى از امام صادق (عليه‏السلام‏) نقل شده است كه شخصى از آن حضرت سؤال كرد : آيا روح همان جبرئيل است ؟ امام (عليه‏السلام‏) در پاسخ فرمود : جبرئيل من الملائكة ، و الروح اعظم من الملائكة ، ا ليس ان الله عز و جل يقول : تنزل الملائكة و الروح ؟ جبرئيل از ملائكه است ، و روح اعظم از ملائكه است ، مگر خداوند


تفسير نمونه ج : 27ص :185


متعال نمى‏فرمايد : ملائكه و روح نازل مى‏شوند ؟.


يعنى به قرينه مقابله ، اين دو با هم متفاوتند ، تفسيرهاى ديگرى نيز براى كلمه روح در اينجا ذكر شده چون دليلى براى آنها نبود از آن صرفنظر گرديد.


منظور از من كل امراين است كه فرشتگان براى تقدير و تعيين سرنوشتها و آوردن هر خير و بركتى در آن شب نازل مى‏شوند ، و هدف از نزول آنها انجام اين امور است.


يا اينكه هر امر خير و هر سرنوشت و تقديرى را با خود مى‏آورند.


بعضى نيز گفته‏اند منظور اين است كه آنها به امر و فرمان خدا نازل مى‏شوند ، ولى مناسب همان معنى اول است.


تعبير به ربهم كه در آن تكيه روى مساله ربوبيت و تدبير جهان شده است.


تناسب نزديكى با كار اين فرشتگان دارد كه آنها براى تدبير و تقدير امور نازل مى‏شوند و كار آنها نيز گوشه‏اى از ربوبيت پروردگار است.


و در آخرين آيه مى‏فرمايد : شبى است آكنده از سلامت و خير و رحمت تا طلوع صبح ( سلام هى حتى مطلع الفجر ) .


هم قرآن در آن نازل شده ، هم عبادت و احياء آن معادل هزار ماه است ، هم خيرات و بركات الهى در آن شب نازل مى‏شود ، هم رحمت خاصش شامل حال بندگان مى‏گردد ، و هم فرشتگان و روح در آن شب نازل مى‏گردند.


بنابر اين شبى است سرتاسر سلامت ، از آغاز تا پايان ، حتى طبق بعضى از


تفسير نمونه ج : 27ص :186


روايات در آن شب شيطان در زنجير است و از اين نظر نيز شبى است سالم و توأم با سلامت.


بنابر اين اطلاق سلام كه بهمعنى سلامت است بر آن شب ( به جاى اطلاق سالم ) در حقيقت نوعى از تاكيد است همانگونه كه گاه مى‏گوئيم فلانكس عين عدالت است.


بعضى نيز گفته‏اند كه اطلاق سلام بر آن شب به خاطر اين است كه فرشتگان پيوسته به يكديگر يا به مؤمنان سلام مى‏كنند ، يا به حضور پيامبر (صلى‏الله‏عليه‏وآله‏وسلّم‏) و جانشين معصومش مى‏رسند و سلام عرضه مى‏دارند.


جمع ميان اين تفسيرها نيز امكان‏پذير است.


به هر حال شبى است سراسر نور و رحمت و خير و بركت و سلامت و سعادت و بى نظير از هر جهت.


در حديثى آمده است كه از امام باقر سؤال شد : آيا شما مى‏دانيد شب قدر كدام شب است ؟ فرمود : كيف لا نعرف و الملائكة تطوف بنا فيها : چگونه نمى‏دانيم ، در حالى فرشتگان در آن شب در گرد ما دور مى‏زنند ! .


در داستان ابراهيم (عليه‏السلام‏) آمده است كه چند نفر از فرشتگان الهى نزد او آمدند و بشارت تولد فرزند براى او آوردند و بر او سلام كردند ( هود - 69 ) مى‏گويند لذتى كه ابراهيم (عليه‏السلام‏) از سلام اين فرشتگان برد با تمام دنيا برابرى نداشت ، اكنون بايد فكر كرد كه وقتى گروه گروه فرشتگان در شب قدر نازل مى‏شوند و بر مؤمنان سلام مى‏كنند چه لذت و لطف و بركتى دارد ؟!وقتى ابراهيم (عليه‏السلام‏) را در آتش نمرودى افكندند فرشتگان آمدند و بر او سلام كردند ، و آتش بر او گلستان شد ، آيا آتش دوزخ به بركت سلام فرشتگان بر مؤمنان در شب قدر برد و سلام نمى‏شود ؟


تفسير نمونه ج : 27ص :187


آرى اين نشانه عظمت امت محمد (صلى‏الله‏عليه‏وآله‏وسلّم‏) است كه در آنجا بر خليل (عليه‏السلام‏) نازل مى‏شوند و در اينجا بر اين امت اسلام.


نكته‏ها:


1 -چه امورى در شب قدر مقدر مى‏شود ؟


در پاسخ اين سؤال ، كه چرا اين شب ، شب قدر ناميده شده ؟ سخن بسيار گفته‏اند ، از جمله اينكه:


1 -شب قدر به اين جهت قدر ناميده شده كه جميع مقدرات بندگان در تمام سال در آن شب تعيين مى‏شود ، شاهد اين معنى سوره دخان است كه مى‏فرمايد : انا انزلناه فى ليلة مباركة انا كنا منذرين فيها يفرق كل امر حكيم : ما اين كتاب مبين را در شبى پر بركت نازل كرديم ، و ما همواره انذار كننده بوده‏ايم ، در آن شب كه هر امرى بر طبق حكمت خداوند تنظيم و تعيين مى‏گردد ( دخان - 3 و 4).


اين بيان هماهنگ با روايات متعددى است كه مى‏گويد : در آن شب ، مقدرات يكسال انسانها تعيين مى‏گردد ، و ارزاق و سرآمد عمرها ، و امور ديگر ، در آن ليله مباركه تفريق و تبيين مى‏شود .


البته اين امر هيچگونه تضادى با آزادى اراده انسان و مساله اختيار ندارد ، چرا كه تقدير الهى به وسيله فرشتگان بر طبق شايستگيها و لياقتهاى افراد ، و ميزان ايمان و تقوى و پاكى نيت و اعمال آنها است.


يعنى براى هر كس آن مقدر مى‏كنند كه لايق آن است ، يا به تعبير ديگر زمينه‏هايش از ناحيه خود او فراهم شده ، و اين نه تنها منافاتى با اختيار ندارد


تفسير نمونه ج : 27ص :188


و بلكه تاكيدى بر آن است.


2 -بعضى نيز گفته‏اند آن شب را از اين جهت شب قدر ناميده‏اند كه داراى قدر و شرافت عظيمى است ( نظير آنچه در آيه 74 سوره حج آمده است ما قدروا الله حق قدره آنها قدر خداوند را نشناختند ) .


3 -گاه نيز گفته‏اند به خاطر آن است كه قرآن با تمام قدر و منزلتش بر رسول والا قدر ، و به وسيله فرشته صاحب قدر نازل گرديد.


4 -يا اينكه شبى است كه مقدر شده قرآن در آن نازل گردد.


5 -يا اينكه كسى كه آن شب را احيا بدارد صاحب قدر و مقام و منزلت مى‏شود.


6 -يا اينكه در آن شب ، آنقدر فرشتگان نازل مى‏شوند كه عرصه زمين بر آنها تنگ مى‏شود ، چون تقدير به معنى - تنگ گرفتن نيز آمده است مانند و من قدر عليه رزقه ( طلاق - 7 ) .


جمع ميان تمام اين تفسيرها در مفهوم گسترده ليلة القدر كاملا ممكن است هر چند تفسير اول از همه مناسبتر و معروفتر است.


2 -شب قدر كدام شب است ؟ در اينكه ليلة القدر در ماه رمضان است ترديدى نيست ، چرا كه جمع ميان آيات قرآن همين معنى را اقتضا مى‏كند ، از يكسو مى‏گويد : قرآن در ماه رمضان نازل شده ( بقره - 185 ) و از سوى ديگر مى‏فرمايد : در شب قدر نازل گرديده ( آيات مورد بحث).


ولى در اينكه كدام شب از شبهاى ماه رمضان است ؟ گفتگو بسيار است ، و در اين زمينه تفسيرهاى زيادى شده ، از جملهشب اول ، شب هفدهم ، شب نوزدهم ، شب بيست و يكم ، شب بيست و سوم ، شب بيست و هفتم ، و شب بيست و نهم.


ولى مشهور و معروف در روايات اين است كه در دهه آخر ماه رمضان و شب


تفسير نمونه ج : 27ص :189


بيست و يكم يا بيست و سوم است ، لذا در روايتى مى‏خوانيم كه در دهه آخر ماه مبارك پيغمبر اكرم (صلى‏الله‏عليه‏وآله‏وسلّم‏) تمام شبها را احيا مى‏داشت و مشغول عبادت بود.


و در روايتى از امام صادق (عليه‏السلام‏) آمده است كه شب قدر شب بيست و يكم يا بيست و سوم است ، حتى هنگامى كه راوى اصرار كرد كداميك از اين دو شب است و گفت : اگر من نتوانم هر دو شب را عبادت كنم كداميك را انتخاب نمايم ؟ ! امام (عليه‏السلام‏) تعيين نفرمود ، و افزود ، ما ايسر ليلتين فيما تطلب : چه آسان است دو شب براى آنچه مى‏خواهى ! .


ولى در روايات متعددى كه از طرق اهل بيت (عليهم‏السلام‏) رسيده است بيشتر روى شب بيست و سوم تكيه شده ، در حالى كه روايات اهل سنت بيشتر روى شب بيست و هفتم دور مى‏زند.


در روايتى از امام صادق (عليه‏السلام‏) نيز نقل شده كه فرمود : التقدير فى ليلة القدر تسعة عشر ، و الابرام فى ليلة احدى و عشرين و الامضاء فى ليلة ثلاث و عشرين.


تقدير مقدرات در شب نوزدهم ، و تحكيم آن در شب بيست و يكم ، و امضاء در شب بيست و سوم است و به اين ترتيب بين روايات جمع مى‏شود.


ولى به هر حال هاله‏اى از ابهام شب قدر را به خاطر جهتى كه بعدا به آن اشاره مى‏شود ، فرا گرفته است.


3 -چرا شب قدر مخفى است ؟


بسيارى معتقدند مخفى بودن شب قدر در ميان شبهاى سال ، يا در ميان شبهاى


تفسير نمونه ج : 27ص :190


ماه مبارك رمضان براى اين است كه مردم به همه اين شبها اهميت دهند ، همانگونه كه خداوند رضاى خود را در ميان انواع طاعات پنهان كرده تا مردم به همه طاعاتروى آورند ، و غضبش را در ميان معاصى پنهان كرده تا از همه بپرهيزند ، دوستانش را در ميان مردم مخفى كرده تا همه را احترام كنند ، اجابت را در ميان دعاها پنهان كرده تا به همه دعاها رو آورند ، اسم اعظم را در ميان اسمائش مخفى ساخته تا همه را بزرگ دارند ، و وقت مرگ را مخفى ساخته تا در همه حال آماده باشند.


و اين فلسفه مناسبى به نظر مى‏رسد.


4 -آيا شب قدر در امتهاى پيشين نيز بوده است ؟


ظاهر آيات اين سوره نشان مى‏دهد كه شب قدر مخصوص زمان نزول قرآن و عصر پيامبر اسلام (صلى‏الله‏عليه‏وآله‏وسلّم‏) نبوده ، بلكه همه سال تا پايان جهان تكرار مى‏شود .


تعبير به فعل مضارع ( تنزل ) كه دلالت بر استمرار دارد ، و همچنين تعبير به جمله اسميه سلام هى حتى مطلع الفجر كه نشانه دوام است نيز گواه بر اين معنى است.


بعلاوه روايات بسيارى كه شايد در حد تواتر باشد نيز اين معنى را تاييد مى‏كند.


ولى آيا در امتهاى پيشين نيز بوده است يا نه.


صريح روايات متعددى اين است كه اين از مواهب الهى بر اين امت مى‏باشد ، چنانكه در حديثى از پيغمبر اكرم (صلى‏الله‏عليه‏وآله‏وسلّم‏) آمده است كه فرمود : ان الله وهب لامتى ليلة القدر لم يعطها من كان قبلهم : خداوند به امت من شب قدر را بخشيده و احدى از امتهاى پيشين از اين موهبت برخوردار نبودند .



تفسير نمونه ج : 27ص :191


در تفسير آيات فوق نيز بعضى از روايات دلالت بر اين مطلب دارد.


5 -چگونه شب قدر برتر از هزار ماه است ؟


ظاهر اين است كه بهتر بودن اين شب از هزار ماه ، به خاطر ارزش عبادت و احياى آن شب است ، و روايات فضيلت ليلة القدر و فضيلت عبادت آن كه در كتب شيعه و اهل سنت فراوان است اين معنى را كاملا تاييد مى‏كند.


علاوه بر اين ، نزول قرآن در اين شب ، و نزول بركات و رحمت الهى در آن ، سبب مى‏شود كه از هزار ماه برتر و بالاتر باشد .


در حديثى از امام صادق (عليه‏السلام‏) آمده است كه به على بن ابى حمزه ثمالى فرمود : فضيلت شب قدر را در شب بيست و يكم و بيست و سوم بطلب ، و در هر كدام از اين دو يكصد ركعت نماز بجاى آور ، و اگر بتوانى هر دو شب را تا طلوع صبح احيا بدار و در آن شب غسل كن.


ابو حمزه مى‏گويد : عرض كردم : اگر نتوانم ايستاده اينهمه نماز بخوانم ؟ فرمود : نشسته بخوان ، عرض كردم : اگر نتوانم ؟ فرمود : در بستر بخوان ، و مانعى ندارد در آغاز شب خواب مختصرى بكنى و بعد مشغول عبادت شوى ، درهاى آسمان در ماه رمضان گشوده است ، و شياطين در غل و زنجيرند ، و اعمال مؤمنين مقبول است و چه ماه خوبى است ماه رمضان ؟ ! .


6 -چرا قرآن در شب قدر نازل شد ؟


از آنجا كه در شب قدر سرنوشت انسانها براى يكسال ، بر طبق لياقتها و


تفسير نمونه ج : 27ص :192


شايستگيهاى آنها ، تعيين مى‏شود ، بايد آن شب را بيدار بود ، و توبه كرد و خودسازى نمود و به درگاه خدا رفت و لياقتى بيشتر و بهتر براى رحمت او پيدا كرد.


آرى در لحظاتى كه سرنوشت ما تعيين مى‏شود نبايد انسان در خواب باشد ، و از همه چيز غافل و بيخبر كه در اين صورت سرنوشت غم‏انگيزى خواهد داشت ! قرآن چون يك كتاب سرنوشت‏ساز است ، و خط سعادت و خوشبختى و هدايت انسانها در آن مشخص شده است بايد در شب قدر ، ! شب تعيين سرنوشتها ، نازل گردد ، و چه زيبا است رابطه ميان قرآن و شب قدر ؟ و چه پر معنى است پيوند اين دو با يكديگر ؟


7 -آيا شب قدر در مناطق مختلف ، يكى است ؟


مى‏دانيم آغاز ماههاى قمرى در همه بلاد يكسان نيست ، و ممكن است در منطقه‏اى امروز اول ماه باشد و در منطقه ديگرى دوم ماه ، بنابر اين شب قدر نمى‏تواند يكشب معين در سال بوده باشد ، چرا كه فى المثل شب بيست و سوم درمكه ممكن است شب بيست و دوم در ايران و عراق باشد ، و به اين ترتيب قاعدتا هر كدام بايد براى خود شب قدرى داشته باشند ، آيا اين با آنچه از آيات و روايات استفاده مى‏شود كه شب قدر يك شب معين است سازگار است ؟ ! پاسخ اين سؤال با توجه به يك نكته روشن مى‏شود و آن اينكه : شب همان سايه نيم كره زمين است كه بر ، نيم كره ديگر مى‏افتد ، و مى‏دانيم اين سايه همراه گردش زمين در حركت است ، و يك دوره كامل آن در بيست و چهار ساعت انجام مى‏شود ، بنابر اين ممكن است شب قدر يك دوره كامل شب به دور زمين باشد ، يعنى مدت بيست و چهار ساعت تاريكى كه تمام نقاط زمين


تفسير نمونه ج : 27ص :193


را زير پوشش خود قرار مى‏دهد شب قدر است كه آغاز آن از يك نقطه شروع مى‏شود و در نقطه ديگر پايان مى‏گيرد ( دقت كنيد).


خداوندا ! به ما آنچنان بيدارى و آگاهى عطا كن كه از فضيلت ليلة القدر بهره كافى گيريم.


پروردگارا ! چشم اميد ما به لطفت دوخته است مقدرات ما را بر وفق آن تعيين فرما.


بارالها ! ما را از محرومان اين ماه قرار مده كه محروميتى از آن بالاتر نيست.


آمين يا رب العالمين .


پايان سوره قدر آخر ماه مبارك رمضان 1407.

مطالب مرتبط :
* نام و نام خانوادگی :
* متن نظر :