امروز:
يکشنبه 2 مهر 1396
بازدید :
678
جن چيست؟ در مورد محل زندگی _ نامرئی بودن _ تقليد از مجتهدان بشر_ دسترسی به امام معصوم _ وجود زعفرجنی و اعلام آمادگی برای ياری امام حسين در كربلا توضيح دهيد.

بر اساس نص قرآن كریم و روایات بسیار متواتر و معتبر جن یكی از موجودات هستی است كه مستعد ترقی و رشد است.[1]
درباره محل زندگی آنها نیز باید بدانیم كه آنها برای زندگی جای چندان مشخص و معینی را ندارند و مانند اقوام و قبایل بشر آنها نیز تیره و قبیله و عشیره دارند و از نظر اعتقادی هم طبق فرمایش علامه طباطبایی آنها یا كافرند و منكر خدا و یا شیعه هستند و در بین آنهاسنی مذهب یافت نمی‌شود،‌ چون عده ای از آنها كه در واقعه ی غدیر حاضر بودند هنوز هم هستند ؛زیرا از آنجا كه عمر آنها بسیار طولانی است، شاهدین از مسلمانان جن ماجرای غدیر را به تمام نسلهای بعد از خود منتقل نموده و آنها را آگاه كرده‌اند.[2]
مرحوم آیت الله صائینی زنجانی می‌فرمودند: آنها از لحاظ تمدن خیلی عقب مانده هستند و هیچ پیشرفت تمدنی ندارند، زندگی بسیار ساده و ابتدایی دارند و از ابزار بشر هراسناك هستند و چندان در محل زندگی انسان‌ها حاضر نمی‌شوند، زندگی طایفه‌ای و قبیلگی دارند. در بخشهایی از اطراف شهرهای نجف و كربلا و در بیابانهای اطراف آن زندگی داشته‌اند، در جزایر دور دست یا در صخره‌ها و جنگلها زندگی می‌كنند و اصولاً در اماكنی سكنی می‌گزینند كه دور از دسترس بشر و آزار آنها باشند و موجودات بسیارآسیب پذیری می باشند.[3]
امّا علت نامرئی بودن آنها به ماهیت جسمی و خلقت آنها مربوط است، ‌چنان كه مرحوم علامه طباطبائی فرموده‌اند، جنها می‌توانند به خاطر لطافت جسمی كوچك شوندو انبساط و انقباض داشته باشند، به قدری كوچك شوند كه توان عبور از شیارهای ظریف را داشته باشند و به قدری بزرگ شوند كه با چشم قابل رؤیت باشند.[4] و می توانند به اشكال مختلفی درآیند، چنان كه در ارشاد وگزارش شیخ مفید نمونه ی آن را داریم. [5]
در قرآن نیز آمده كه جنها در تسخیر حضرت سلیمان بودند.[6] و از نظر سرعت عمل نیز بسیار سریع العمل هستند، چنان كه در سوره نمل و سوره‌های دیگر این حقیقت منعكس شده است.[7]
امّا درباره تقلید آنها از مجتهدین و دسترسی آنها به امام معصوم باید بگوییم كه آنها از لحاظ شرایع به انبیای بشری تابع بوده‌اند و این تبعیت بر اساس قرآن و روایت به بهترین شكل به اثبات رسیده، و بعد از پیامبر اكرم نیز تابع ائمه بوده‌اند (برطبق قضایایی كه درباره امام علی و سایر ائمه در روایات معتبر آمده است و نمونه آنها از شیخ مفید نقل شد)[8] بنابراین می‌توان نتیجه گرفت كه در تقلید از مجتهدین نیز تابع بشرند و هر شرایطی كه برای انسان از لحاظ دسترسی به احكام شرع و امام معصوم وجود دارد در محیط زندگی این موجودات نیز همین شرایط حاكم است، چون نامرئی بودن آنها و روشن نبودن هویت زندگی آنها هرگز نمی‌تواند دلیلی بر تقدم آنها به انسانها از لحاظ معنوی باشد، تا به وسیله‌ آنها فرضاً بتوانند به امام معصوم دسترسی داشته باشند لذا شرایط غیبت و استتار امام معصوم برای تمام موجودات دارای عقل و شعور یكسان است. بنابراین آنها نیز مثل انسان از مجتهدین تقلید می‌نمایند و به حضور علما- اگر چه خود علما از حضورشان مطلع نباشند- رسیده و از آنها استفاده می‌نمایند، چون از آن حیث هیچ محدودیت و منعی برای آنها وجود ندارد. چنان كه در آیات قرآنی هست كه آنها برای استماع كردن قرآن در محضر رسول الله ـ صلّی الله علیه و آله ـ حاضر می‌شدند و غیر از رسول خدا كسی متوجه حضور آنها نمی‌شد.[9] امّا علت تبعیت جنّ از بشر به خاطر این است كه انسان اشرف مخلوقات است و خلیفة الله در زمین است و نظم و ترتیب عالم هستی بر این اساس است كه سلسله مراتب بین موجودات حاكم باشد، بر اساس اراده و مشیت حضرت حق آفرینش از چنین ترتیبی برخوردار است كه موجودی برتر از موجودات دیگر باشد، مثلاً تمام موجودات بر اساس قرآن در تسخیر بشر می باشد؛ «الم تروا ان الله سخرلكم ما فی السموات و ما فی الارض»[10].
بر اساس این آیه شریفه جن و تمام موجودات در خدمت بشرند، یعنی بشر برتر از آنهاست كه خداوند همه آن چه در آسمانها و زمین است تحت اشراف و تسلط بشر قرار داده است.
اینكه زعفرجنی واقعیت دارد و یا برای یاری امام حسین ـ علیه السّلام ـ به كربلا آمده است یا نه، به نظر می‌رسد كه در منابع معتبر از چنین اسمی یاد نشده است، امّا در برخی از منابع آمده است كه وقتی امام از مدینه خارج می‌شد، گروهی از مسلمانان جنّ به حضورش رسیدند و عرض كردند: ما شیعیان تو و فرمانبردار تو هستیم، اجازه بفرما كه همه دشمنان تو را به قتل برسانیم. امام در جواب آنها دعایشان كردند و فرمودند: آیا مگر این آیه از قران را كه بر جدم رسول خدا نازل شده نخوانده‌اید: «اینما تكونوا یدرككم الموت و لو كنتم فی بُروجٍ مشیده»[11].
فقط این روایت در مورد اعلام آمادگی جنیان برای یاری امام حسین در خروج از مدینه در منابع آمده است، نه در كربلا، چنان كه در سؤال آمده و در بین عوام و شبیه خوانان شایع شده كه زعفر جنی در كربلا به حضور امام رسید و استیذان نصرت نمود و امام اجازه نداد.
این جریان صحت تاریخی ندارد و بدون سند است. امّا استیذان جنّها در حین خروج از مدینه از راویان معتبری مثل شیخ مفید و علامه مجلسی نقل شده است.[12] و متن روایت چنان می‌نماید كه كاملا قابل اعتبار است، امّا در این كه در رأس این گروه جنیان چه كسی بوده است در اخبار مفید و مجلسی نیامده است. جنیان بنابر فرمایش امام علی ـ علیه السّلام ـ حاكمی دارند،[13] احتمال می‌رود كه حاكم آنها در عصر امام حسین ـ علیه السّلام ـ زعفر بوده باشد و نام حاكم و پادشاه آنها زعفر باشد.  و هیچ بعید نیست كه حضورشان در كربلا برای مشاهده صحنه‌های نبرد صحت داشته باشد. چنان كه عزاداری آنها برای سالار شهیدان و نوحه خوانی آنها در منابع معتبر آمده است.[14] بنابراین می‌توان نتیجه گرفت كه آنها می‌توانستند شاهد جنگ بین سپاه امام و عمر سعد باشند و امام هم به آنها اجازه ی دخالت نداده است، امّا عزاداری آنها كاملاً مورد قبول عقل و مورد تأیید نقل می‌باشد. چون امام حسین ـ علیه السّلام ـ حجت خداوند بود و آنها او را می‌شناختند و مسلمانان جن مطیع آن حضرت بودند و چون صحنه‌ ی كربلا را احتمالاً دیده‌اند و از نزدیك شاهد مصائب اهل بیت بودند، لذا نوحه ی آنها از روضه‌خوانی‌های ما شیعیان جان سوزتر و به حقیقت نزدیك‌تر است.
در اخبار و حكایت‌ها شنیده می‌شود كه آنها نیز در ماه محرم و صفر عزاداری كاملی برای امام حسین ـ علیه السّلام ـ برگزار می‌نمایند.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1. تفسیر المیزان، نویسنده: علامه طباطبائی «تفسیر سوره جن»
2. دانستنی هایی درباره جن،نویسنده:  ابو علی خدا كرمی زنجانی.
3. سیمای جن،نویسنده:  حسین زاده.

پي نوشت ها:
[1] . طباطبايي، محمدحسين، ترجمه الميزان، تفسير مورد جن، تهران، امير كبير، 1370، چاپ چهارم، ج20، ص 15/1.
[2] . طباطبايي، پاسخ به پرسشها، ص 221.
[3] . مجلسي، بحارالانوار، بيروت، ج 60، ص 22 و 91 و 128، و ج 30، ص 147.
[4] . طباطبايي، پاسخ به پرسشها، ص 128؛ نگاهي به قبض و بسط تئوريك شريعت علامه تهراني، ص 192.
[5] . مفيد، الارشاد،  قم، جامعه مدرسين چاپ اول، 1413، ج1، ص 349 ـ 350.
[6] . نمل/17 و 39؛ و نساء/12.
[7] . نمل/17 و 39؛ و نساء/12.
[8] . مفيد، همان، ص349.
[9] . طباطبايي، الميزان، تفسير سوره جن، امير كبير، چاپ چهارم، 1370، ج20، ص185 ـ 190.
[10] . لقمان/20؛ آيا نمي‌بينيد كه خداوند مسخر كرده است براي شما انسانهاو آن چه را كه در آسمانها و زمين است.
[11] . نساء/78.
[12] . مجلسي، بحار الانوار، تهران، اسلاميه، چاپ دوم، 69، ج44، ص330.
[13] . مفيد، همان، ج 1، ص350.
[14] . مجلسي، همان، ج45، ص235.

مطالب مرتبط :
* نام و نام خانوادگی :
* متن نظر :