امروز:
سه شنبه 25 مهر 1396
بازدید :
553
مفهوم غيبت امام زمان (ع) را بيان كنيد.

يكي از موضوعاتي كه پيرامون وجود حضرت مهدي (ع) مطرح است، مسأله چگونگي غيبت آن حضرت مي‏باشد، بدين معني كه آيا ديده نشدن آن عزيز همان ناپيدايي وغيبت جسمي است، يا به معناي ناشناسي وغيبت معرفتي مي‎باشد.براي روشن شدن امر انواع غيبت را مورد بررسي قرار مي دهيم.

انواع غيبت
1. غيبت معرفتي: غيبت معرفتي، همان غيبت شخصيتي وحقوقي است. در اين فرض امام زمان (ع) از ديد معرفتي ما مخفي است، يعني آن حضرت به طور عادي زندگي مي‎كند و مردم كوچه و بازار او را ملاقات كرده و با او نشست و برخاست و معاشرت مي‎كنند وحضرت با مردم همدم و هم صحبت مي‎‏شود ولي مردم شناخت و معرفت به اين كه، اين شخص امام زمان (ع) است ندارند. حكمت الهي چنين اقتضا كرده كه حضرت به وسيله ناشناس ماندن از خطرات احتمالي ستمگران و ظالمان در امان بماند تا ذخيره‏اي براي روزي که بشر نياز به حضور او دارد باشد. رواياتي بر اين نظريه دلالت مي‎كند .از جمله روايتي از امام صادق(ع)که فرموده: « در صاحب اين امر (حضرت مهدي) سنت‏هايي از پيامبران(ع) است … و سنتي از يوسف (ع) دارد که مستور بودن است. خداوند بين او و مردم حجابي قرار مي‏دهد، به طوري كه او را مي‏بينند ولي نمي‎شناسند[1].
2. غيبت جسماني به دليل نامرئي بودن امام زمان (ع): به اين معني كه امام روي همين زمين است و اينجا زندگي مي‏كند و به جاهاي مختلف مي‏رود و از احوالات و رفتار شيعيان مطلع مي‎شود و آنها را مورد عنايت و لطف خود قرار مي‏دهد، ولي هيچ كس وجود حضرت را با چشمان ظاهري نمي‎بيند، چنانكه حضرت خضر(ع) چنين است. امام رضا (ع) فرموده: «خضر (ع) آب حيات نوشيده و تا نفخ صور زنده است، او به نزد ما مي‏آيد و سلام مي‎دهد ما صداي او را مي‏شنويم… و در هر سال در مراسم حج حاضر است … ولي ما او را نمي‏بينيم» [2].
اين نوع اختفا كه همان ناپيدائي است، با اختفا به صورت ناشناس بودن، فرق دارد، زيرا اختفا به صورت ناشناسي به طور عادي صورت مي‏‎گيرد و هيچ گونه مؤونه‏اي ندارد. و اما استتار به شكل نامرئي بودن نياز به اعجاز دارد، تا حضرت در حين حضور، ظهور نداشته باشد…
3. غيبت جسماني به دليل تصرف در چشمان مردم: در اين فرض ناپيدائي حضرت مهدي (ع) به خاطر دخل و تصرف ايشان در چشمان مردم است. در اين مورد نيز نياز به اعجاز و قدرت الهي است تا در حين حضور و ظهور امام (ع) در ميان مردم و حضور و ظهورشان در اجتماعات و تجمعات، ديده نشود. در قرآن كريم و روايات به مواردي اشاره شده كه با معجزه الهي، افرادي نمي‎توانستند يك موجود قابل ديدن را مشاهده نمايند مثل ايه نهم سوره يس که مي فرمايد: «پيش روي آنان سدي قرار داديم، و در پشت سرشان سدي و چشمانشان را پوشانده‏ايم، لذا نمي‎بينند»[3] از عبد الله بن مسعود در شان نزول اين ايه نقل شده: كه قريش كنار در خانه رسول اكرم (صلي الله عليه و آله و سلم) جمع شدند، آن حضرت از منزل بيرون آمدند و بر سر آنان خاك پاشيد و آنان حضرت را نمي‎ديدند.[4] و در آيه ديگر ميفرمايد: وقتي قرآن مي‎خواني، بين تو و كساني كه به آخرت ايمان نمي‎آورند پرده‏اي پوشيده قرار مي‎دهيم. [5]
معجزه به دو صورت متصور است يا در بيننده اثر مي‏گذارد، يا در ديده شده، تصرف در بيننده به اين صورت است كه او را از ديدن چيزي كه در جلو اوست ناتوان كند و مكان را تهي از امام ببيند و اما تصرف در ديده شده (چيزي كه قابل ديدن است) واضحترين راهش اين است كه معجزه ميان رسيدن صورت نوري (تصوير) صادر شده از جسم حضرت مهدي (ع) يا ابداع صورتي او و غير اين ها از آنچه كه حواس پنج‎گانه دريافت مي‎كند حايل شود و نگذارد كه به بيننده يا شنونده برسد. بدين ترتيب اين شخص از ادراك واقعيتي كه پيش روي او نهاده شده است عاجز مي‎شود. هر دو صورت در امام متصور است. از سخنان صاحبان فن و بزرگان علم و ادب استفاده مي‌شود از انواع غيبتي كه براي امام زمان(ع) متصور است نوع اول بيشتر محتمل است، يعني غيبت معرفتي به اين صورت که امام زمان(ع) به طور عادي در ميان ما زندگي مي‌كند ولي ما او را نمي‌شناسيم و ممكن است روزي حضرت ايشان را زيارت نماييم ولي نمي‌شناسيم و معرفت به او نداريم. اگر چه آيت الله صافي مي‌فرمايند: هر دو صورت در رابطه با امام(ع) متصور است.

معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر:
1- ماهنامه مبلغان شماره 24 از معاونت تبليغ و آموزش‎هاي كاربردي حوزه علميه تهران 1422ق(چگونگي غيبت امام زمان)
2- امامت و مهدويت نويسنده:آيه الله صافي گلپايگاني، جلد 3.
3- منتخب الاثر،نويسنده: آيه الله صافي گلپايگاني،قم، مؤسسه سيده معصومه، چاپ اول.
 
پي نوشت ها:
[1] . صدوق،  كمال الدين و تمام نعمه، قم، مؤسسه النشر الاسلامي ،ج 2، باب 33 ح 46.
[2] .محمد باقر مجلسي، بحارالانوار، تهران ، كتابفروشي اسلامي، سوم ج 51، ص 221 - 222.
[3] . سوره يس، آيه 9.
[4] .طبرسی، مجمع البيان، تهران، كتابفروشي اسلامي 1390ق، ج 8، ص 416.
[5] .طبرسی،همان، سوره اسراء، ذيل آيه 45.

مطالب مرتبط :
* نام و نام خانوادگی :
*پست الکترونیک :
* متن نظر :