امروز:
يکشنبه 2 مهر 1396
بازدید :
1372
ابن ابي عقيل عماني
ابـن ابـي عـقـيل عماني، گفته اند يمني است، عمان از سواحل درياي يمن است، تاريخ ‌وفاتش معلوم نيست در آغاز غيبت كبري مي زيسته است بحرالعلوم گفته است كه اواستاد جعفر بن قـولـويـه بوده است و جعفر بن قولويه استاد شيخ مفيد بوده است اين قول از قول بالا كه جعفر بن قولويه را همدوره علي بن بابويه معرفي كرده است، اقرب به تحقيق است.
آرا ايـن ابـي عـقـيـل در فـقـه زيـاد نـقـل مـي شـود او از چـهره هايي است كه مكرر به نام او در فقه برمي خوريم. [1]
حـسـيـن بـن ابـي عقيل ملقب به حذا معروف به عماني و ابن عقيل[2]،كنيه اش ابـوعـلـي، از فقهاي بزرگ و از بزرگان اماميه و از متكلمين وارسته اي است كه معاصر با ثقة الاسلام كليني (متوفي 329) بوده، و از اساتيد شيخ مفيد به شمار مي آيد.
مرحوم مدرس صاحب ريحانة الادب درباره او مي نويسد:
شـيـخ مـفيد به غايت او را ستوده است و او نخستين كسي است كه در اول غيبت كبري، فقه را مـهذب كرد و با قواعد اصوليه تطبيقش نمود، طريق اجتهاد و تطبيق احكام با ادله و اصول آنها را بـاز كـرد بـعد از او ابن جنيد اسكافي، (كه شرح او خواهدآمد) هم همان طريق را پيمود بدين جـهـت اسـت كه در اصطلاح فقها، اين دو فقيه جليل القدر به قديمين (دو تن از قدما) تعبير آورده مي شود آرا اين عقيل محل توجه و اعتنا بيشتر محقق حلي و علا مه و متاخرين قرار گرفته اسـت و از فـتاواي نادره او عدم تنجس آب قليل به مجرد ملاقات با نجس، وجوب اذان و اقامه در نمازصبح و شام و بطلان نماز در صورت ترك آنها (اذان و اقامه) است. [3]
ابن ابي عقيل عماني در کلام بزرگان:
گفتار صاحب رياض:
مرحوم ميرزا عبداللّه افندي صاحب رياض العلما درباره او گويد:
فـقيه بزرگ، متكلم اصيل، شيخ بزرگوار، معروف به ابن ابي عقيل، اقوال و آرااو در كتابهاي ما مـورد نقل قول قرار گرفته است، با آنكه مردم سرزمين عمان همگي ازخوارج و ناصبيها هستند، ولي به نظر مي رسد كه آنان پس از سده سوم از ديار مغرب به آن منطقه آمده باشند.
او مـي افـزايـد: علا مه در كتاب خلاصة الاقوال توصيف و تجليل فراواني از اوبه عمل آورده است. [4]
گفتار نجاشي:
نـجاشي، صاحب كتاب رجال معروف، پس از توصيف او به ثقه و فقيه و متكلم بودن، و پس از ذكر كـتـابـهـاي او، از كـتاب المتمسك بحبل آل الرسول (ص) نام مي بردو گويد: كتاب بسيار مـشـهوري در ميان شيعه مي باشد كمتر كسي پيدا مي شود كه واردخراسان گردد و از آن، كتاب نـسخه يا نسخه هايي تهيه نكرده باشد از استادم اباعبداللّه شنيدم كه در حق اين مرد فراوان مدح و ثنا مي گفت. [5] از ديگر آثار او، كتاب الكفروالفر در امامت و ولايت مي باشد.
گفتار شيخ طوسي:
فقيه بزرگوار شيعه، شيخ طوسي در كتاب الفهرست درباره او مي گويد:.
ابـن ابي عقيل عماني، داراي كتابهاي متعددي است او از زمره متكلمين شيعه بوده و كتابهايي در فقه دارد و كتاب الكر و الفر (در امامت)، و المتمسك بحبل آل الرسول (در فقه) را ذكر كرده است. [6]
گفتار ابن شهر آشوب:
ابـن شـهر آشوب در معالم العلما، ص 37، و مرحوم شيخ حر عاملي در امل الامل (2/61) عين مطالب گذشته را در حق او نقل نموده اند و او را با علم و فضيلت وفقاهت و كلامي بودن توصيف نموده اند.
گفتاراردبيلي:
صـاحـب جـامع الرواة درباره او سخن نجاشي را نقل مي كند و مي گويد: حسن بن علي بن ابي عـقيل، حذا، فقيه وارسته و متكلم است و كتابهايي در زمينه فقه و كلام دارد از استادم ابو عبداللّه شنيدم كه فراوان در حق او ثنا و تعريف مي نمود. [7]
گفتار آية اللّه سيد حسن صدر:
آية اللّه سيد حسن صدر، مؤلف كتاب تاسيس الشيعه لعلوم الاسلام او را درگروه فقهاي بزرگ اماميه نام برده است و درباره او چنين مي نويسد:
او بزرگ شيعه و آبرو و اعتبار آنان، متكلم، فقيه، ركن و مؤسس در فقه ومحقق در علوم شرعي و مدقق در علوم عقلي، كتابهاي متعددي در فنون اسلامي دارد،ولي شهرت او در فقه و استنباط احكام شرعي است او معاصر كليني و از علماي قرن سوم هجري مي باشد. [8]
گفتار آية اللّه خويي:
صاحب معجم رجال الحديث، پس از نقل اقوال و آرا نجاشي، شيخ طوسي وعلا مه حلي مي فرمايد: شـهـرت و اعـتـبار او، عظمت علمي و عملي اين شخصيت، دربين فقهاي اعلام، ما را بي نياز از اطـالـه سخن و تعرض به اقاويل و كلمات آن بزرگان مي نمايد احتمال داده مي شود كه ابي عقيل كنيه عيسي بوده باشد. [9]
وفات:
بـا هـمـه تـلاشي كه در رابطه با شناخت تاريخ دقيق وفات او صورت گرفت و به صاحبان فن نيز مراجعه شد، ولي چيزي به دست نيامد، ولي با توجه به هم عصر بودن او با ثقة الاسلام كليني و ابن بابويه (صدوق اول)، حدس زده مي شود كه وفات او نيزهمان نيمه اول قرن چهارم، در حدود 330 تا 350 هجري رخ داده باشد.

[1] . آشنايي با علوم اسلامي، ص 294، چاپ دفتر انتشارات اسلامي .
[2] . عـمـان با ضم عين و تشديد ميم، و آن منطقه اي است ميان بلاد يمن و فارس حذا با فتح حا و تشديدذال، كفاش و سازنده كفش مي باشد.
[3] . ريحانة الادب، ج 7، ص 360 .
[4] . رياض العلما، ج 1، ص 204 .
[5] . رجال نجاشي، ص 48، كد معرفي 100، چاپ جامعه مدرسين قم .
[6] . الفهرست، ص 54 .
[7] . جامع الرواة، ج 1، ص 911 .
[8] . تاسيس الشيعه، ص 303 .
[9] . معجم رجال الحديث، ج 5، ص 22، كد معرفي 2933 .
عقيقي بخشايشي - تلخيص از كتاب فقهاي نامدار شيعه، ص 41
مطالب مرتبط :
* نام و نام خانوادگی :
* متن نظر :