امروز:
دوشنبه 3 مهر 1396
بازدید :
1240
قاضي عبدالعزيز حلبي (ابن براج)
قـاضـي عـبدالعزيز حلبي معروف به ابن براج شاگرد سيد مرتضي و شيخ طوسي است از طـرف شـيخ طوسي به بلاد شام كه وطنش بود فرستاده شد بيست سال درطرابلس شام، قاضي بـود در سـال 481 درگـذشـتـه اسـت كـتـابهاي فقهي او كه بيشتر نام برده مي شود، يكي به نام المهذب است و ديگري به نام جواهر. [1]
ابن براج و عصر زندگاني او:
شيخ ابوالقاسم عبدالعزيز بن نحرير بن عبدالعزيز بن البراج، در مصر تولديافت و در آن منطقه رشد و نـمـا كـرد تـحـصيلات خود را ابتدا در زادگاه خويش، سپس در بغداد ادامه داد تا اينكه يكي از فقهاي نامدار و وجهه و اعتبار شيعه در عصر خويش گرديد او از علم وسيع و اطلاعات شايسته در زمـيـنـه فـقـه و عـلـوم اسـلامي برخورداربوده است و تاليفات فراوان او نشان دهنده اين وسعت اطـلاعات و معلومات مي باشداو در سال 429 ه ق به جمع شاگردان علم الهدي پيوست و يكي از خـواص شـاگردان او قرار گرفت و در محضر او از منزلت و رتبت به سزايي برخوردار شد تا اينكه سـيـد بـه رحـمت ايزدي شتافت، او ملازمت شيخ الطائفه را داشت، تا اينكه نمايندگي شيخ رادر حـدود شـام پـذيـرفت و خود يكي از مردان فقه و فقاهت معروف آن ديار گرديد اواز سوي جلال الـمـلـك در سـال 438 قـضـاوت مـنطقه طرابلس را پذيرفت و در آن منطقه به رتق و فتق امور مسلمين پرداخت.
گفتار ارباب تراجم در باب او:
صـاحب ريحانة الادب درباره او گويد: شيخ عبدالعزيز بن براج شامي حلبي طرابلسي، مكني به ابـوالـقـاسم، ملقب به قاضي، موضوف به عزالدين و عزالمؤمنين، ازاكابر فقهاي اماميه اواخر قرن پـنـجـم هجرت، از وجوه و اعيان ايشان و از تلامذه سيدمرتضي علم الهدي بود ماهي هشت دينار (طـلاي مـسكوك هيجده نخود) از طرف سيد شهريه داشت به جهت تلمذ و انسي كه با او داشته اسـت، او را خـلـيـفـة الـمـرتضي گفته اند ابن براج از اساتيد معظم خود، سيد مرتضي و ابوالفتح كـراجكي روايت كرده است و از راويان او شيخ عبدالجبار مفيد رازي است كه در ولايت ري، فقيه اماميه بوده است و جمعي از اكابر وقت نيز از او روايت مي كنند قضاوت او در طرابلس بيست يا سي سال ادامه داشته، به همين جهت به لقب قاضي شهرت يافته است. [2]
صـاحـب مـعـجـم رجال الحديث، ضمن بازگويي سخن شيخ منتجب الدين رازي در الفهرست و بـازشماري كتابهاي او، سپس نقل نظر ابن شهرآشوب و اخيرا بازگويي نظر سيد مصطفي تفرشي در رجال خويش كه همه او را به عنوان آبروي شيعه و فقيه آنان ستوده اند، مطلب جديدي در مورد او ارائه نداده است. [3]
تاليفات:
او تـالـيـفـات مـتـعدد و نوشته هاي پرباري در فروع فقهي دارد كه از آن ميان مي توان: الجواهر ـ المعالم ـ المنهاج ـ الكامل ـ روضة النفس في احكام العبادات ـالمقرب ـ المهذب ـ الموجز ـ حسن التصريف ـ شرح جمل سيد مرتضي و را نام برد.
1 ـ جواهر الفقه: اين كتاب در چند مجلد به نام جوامع الفقه در ايران چاپ شده است و اخيرا از سوي كتابخانه آية اللّه العظمي مرعشي نجفي (ره) تجديد طبع گرديده است.
2 ـ روضة النفس در احكام عبادات.
3 ـ شرحي بر جمل العلم و العمل علم الهدي (استاد خويش).
4 ـ عماد المحتاج في مناسك الحج.
5 ـ الكامل.
6 ـ المعالم.
7 ـ المعتمد.
8 ـ المنهاج.
9 ـ الموجز. [4]
وفات:
او پـس از تلاش فراوان و مجاهدت خستگي ناپذير در راه تبليغ و اجراي احكام اسلام، شب جمعه 9 شعبان 481 ه ق در هشتاد سالگي در طرابلس درگذشت وبا شكوه و احترام لازم مدفون گرديد.

[1] . آشنايي با علوم اسلامي، ص 297.
[2] . ريحانة الادب، ج 7، ص 408، چاپ اقبال تهران.
[3] . معجم رجال الحديث، ج 10، ص 38، تحت كد معرفي 6571.
[4] . روضات الجنات، ج 1، ص 575 ..
عقيقي بخشايشي - تلخيص از كتاب فقهاي نامدار شيعه، ص 89
مطالب مرتبط :
* نام و نام خانوادگی :
* متن نظر :