امروز:
دوشنبه 3 مهر 1396
بازدید :
1150
رضي الدين استرآبادي
ولادت:
شيخ رضي الدين محمد بن حسن استرآبادي معروف به شيخ رضي و ملقب به نجم الائمه از مفاخر دانشمندان شيعه در عرصه ادبيات عرب، صرف و نحو و بلاغت است و به قول علامه خوانساري از نوادر روزگار است و اعجوبه زمان، كسي كه عجم و عرب به او افتخار مي كند و شيعه به وجودش بر ديگر فرق اسلامي مباهات ميكند.
اجمالاً ميدانيم كه شيخ رضي از مردم استرآباد (گرگان كنوني) ايران بوده، و در نجف اشرف سكونت داشته است.
تأليفات:
وي در اواسط سده هفتم هجري ميزيسته آثار گرانقدري از خود به يادگار گذاشته است، و در كنار بارگاه ملكوتي مولاي متقيان و امير مؤمنان علي (عليه السلام) آثار گرانبهاي علمي و ادبي كم نظير خود را پديد آورده است.
دو كتابي كه مايه شهرت شيخ رضي شده يكي شرح كافيه، و ديگري شرح شافيه است كه كتاب (كافيه) در علم نحو، و (شافيه) در علم صرف است.
علامه خوانساري در ادامه شرح حال شيخ رضي مي افزايد: و نيز شرح قصائد هفت گانه ابن ابي الحديد معتزلي در مدح مولا امير المؤمنين (عليه السلام) از اوست و كتابهايي ديگر.
گفتار بزرگان:
1 - سيوطي ميگويد: مانند او كسي شرحي بر كافيه ننوشته است، بلكه در غالب كتب نحو نظير آن در جمع و تحقيق و حسن تعليل يافت نميشود. دانشوران توجه خاصي به آن دارند و دست به دست مي گردانند استادان اين عصر و پيش از آنان در مصنفات و دروس خود اعتماد به آن دارند. رضي در شرح كافيه با علماي نحو، بحثهاي زياد نظريات فراوان دارد، و داراي اقوال و آرائي است كه منحصر به فرد است.
2 - مير سيد شريف جرجاني: او هم از بزرگان علماي صرف و نحو و علوم ادبي است و خود بر اين شرح تعليقاتي نوشته است در اجازه اي كه به يكي از شاگردانش داده است اين شرح و مؤلف آنرا ـ يعني شيخ رضي نجم الائمه ـ را سخت ستوده است، و اوست كه به شيخ رضي لقب نجم الائمه را داده است.
3ـ قاضي نور الله شوشتري در كتاب مجالس المؤمنين مينويسد: آن شرح را (شرح كافيه) بر وجهي كه در خطبه آن ذكر نموده در آستانه مقدس غروي و مشهد مقدس مرتضوي (نجف اشرف) نوشته و گفته كه اگر قبول طبع اهل روزگار خواهد بود، از بركات وقوع در آن جوار است.
4 ـ محمد بن حسن بن محمد اصفهاني مشهور به فاضل هندي ميگويد: كتاب شرح شافيه شيخ رضي ستاره تابناك حق و حقيقت و ملت و دين، كسي كه مرواريد سخنان او فروزانتر از ستارگان آسمان است و ... او در بين پيشوايان علوم ادبي و صرف و نحو پادشاهي است كه سني و شيعه در تمام سرزمينها ـ يعني همه جا ـ فرمانش رانده ميشود و همگي از او اطاعت ميكنند.
5 ـ علامه خوانساري پس از گفتار سيوطي ـ كه پيش از اين بيان گرديد ـ ميگويد: تعجب از حافظ سيوطي است كه معروف به تتبع و مهارت است چگونه شرح حال اين دانشمند را به اختصار برگزار كرده است؟!، بهر حال وي يكي از نوادر روزگار و شگفتي هاي زمان و باعث افتخار عجم بر عرب و شيعه بر ساير فرقه‌هاي اسلامي است، پس از شرحي مي نويسد: نسخه اي از شرح شافيه او در علم صرف نزد ماست كه فاضل هندي آنرا تصحيح نموده، و در آخر از اينكه آنرا بدست آورده و در تملك دارد اظهار مسرت نموده و نوشته است: الحمد لله الذي اطلع هذا النجم الزاهر بل البدر الباهر في اقليم ملكي البائر.
تذكر يك نكته:
بايد دانست كه (رضي) در ميان علماي شيعه به سه تن اطلاق ميشود.
1 ـ محمد بن حسين موسوي بغدادي معروف به (سيد رضي) مؤلف كتاب با عظمت نهج البلاغه.
2 ـ نجم الائمه رضي كه (شيخ رضي) و (شارح رضي) هم خوانده ميشود (مورد بحث ما).
3 ـ آقا رضي قزويني مؤلف كتاب لسان الخواص.
در بين 3 تن اولي و دومي معروفتر هستند.
رحلت:
عدم ثبت شرح حال وي در مصادر قديمي باعث شده كه در سال وفات او اختلاف شود به نحوي كه برخي آنرا سال 684 ه. ق نوشته اند، اما در آخر نسخه شافيه تصريح شده كه كتاب در سال 688 ه. ق به پايان رسيده است. همين نكته ثابت ميكند كه شيخ رضي لا اقل تا اين زمان حيات داشته است.
مطالب مرتبط :
* نام و نام خانوادگی :
* متن نظر :