امروز:
شنبه 1 مهر 1396
بازدید :
609
آيا زيارت جامعة كبيره در مورد حضرت رسول ـ صلي الله عليه و آله ـ و حضرت زهرا ـ سلام الله عليها ـ نيز خوانده مي شود؟

زيارت به معناي بازديد كردن، ديدار كردن، به شاهد متبرك و بقعه ها رفتن و دعايي كه به عنوان شرف باطني «و توسل جستن» براي امام ها، امام زاده ها و اولياء‌ خدا خوانده مي شود.[1] مزار نيز محل و موضع زيارت را گويند.[2] زيارت در اصطلاح به معناي ديدار كردن با شخص و شخصيت بزرگ اوست حضور و شرفياب شدن نزد او به قصد ملاقات و تحيت. اين امر در نزد عرف و دوستان، موضوعي طبيعي است ؛ ولي اين امر در مورد پيامبران و امامان ـ عليهم السلام ـ از جلوه گاه خاصي برخوردار است كه حاكي از ظهور عشق و محبت و رمز فرمان برداري و سرسپردگي است.
در مورد زيارت، پيامبر ـ صلي الله عليه و آله ـ حضرت فاطمة زهرا و ائمة هدي ـ عليهم السلام ـ گفته اند كه به مجرد حضور نزد آن بزرگواران، بلكه به مجرد توجه دل به سوي آنان ديدار و زيارت تحقق پيدا مي كند. اين نكته در مورد مقام عصمت حق است و بين حيات و ممات آن ها فرقي وجود ندارد.[3]
شيخ صدوق در كتاب «من لايحضره الفقيه» و عيون، روايت كرده از موسي بن عبدالله، گفت: خدمت امام علي النقي ـ عليه السلام ـ عرض كردن: يابن رسول الله زيارتي بابلاغت و كامل مرا تعليم فرما كه هرگاه خواستم يكي از شما را زيارت كنم، آن را بخوانم. لذا امام آداب زيارت و متن زيارت جامعه را به وي تعليم فرمود[4].  
هدف از دعا و زيارت‌، توسل جستن و به ريسمان نجات عصمت ـ عليهم السلام ـ دست يافتن است.[5] اگر چه توسل جستن، در بعضي زمان ها و مكان ها شرافت خاصي پيدا مي كند و از بار معنايي بالايي برخوردار است ولي از باب «فأيْنَما تُوَلّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللهِ»[6] يعني «پس به هر سو رو كنيد، آنجا رو «سوي» خداست.» توسل جستن از هيچ محدوديتي برخوردار نيست. در هر زمان و در هر مكان و با هر زبان، مي توان به مقام ختمي ـ صلي الله عليه و آله ـ و مقام ولايت و عصمت ـ عليهم السلام ـ توسل جست. زيارت جامعة كبيره از اين قاعده مستثنا نيست. بار معنايي آن بسيار توسعه دارد. مي تواند در مشهد و محضر هر عصمتي و هر معصومي، توسط اين زيارت توسل جست، هم بهره هاي بزرگ برد و هم ثواب آن را نثار همة معصومين ـ عليهم السلام ـ و يا يكي از آن ها نمود. در واقع اين زيارت نامه شناسنامة اهل بيت ـ عليهم السلام ـ و ولايت است. خطابات و جملات آن جمع است و تعميم دارد. در واقع همسان قرآن شريف و يا نمازهاي مستحبي است كه مي توان آن را قرائت نمود و ثواب آن را هديه و نثار معصومين ـ عليهم السلام ـ و يا نثار يكي از معصومين ـ عليه السلام ـ نمود. از اسم اين زيارت نيز پيداست كه تعميم دارد. «زيارت جامعة‌كبيره» به معناي تعميم است. الفاظ آن همه از صفات جامعه است.[7] از اين جهت، اختصاص به فرد يا افراد خاصي ندارد. از جامعه بودن زيارت جامعه جمع به دست مي آيد و خواندن آن در همة مشاهد شريفه، حتي در مشاهد انبياء ـ عليهم السلام ـ و اوصياء ـ عليهم السلام ـ روا و بسيار نيكو است.[8]
نكتة جالب توجه در زيارت جامعة كبيره ‌آن است كه حاضر و غائب و گذشته و آينده را در بر مي گيرد. با آوردن عبارت «و شاهدِكم و غائبِكُم و اوَّلِكم و ‌آخِرِكم» هم پاي امام زمان (عج) را به ميان آورده و هم پاي نبوت و ولايت را.
بنابراين مي توان گفت، پيمبر ـ صلي الله عليه و آله ـ و فاطمة زهرا ـ سلام الله عليها ـ كه مركز پرگار عشق هستند[9] هستة مركزي همة‌ دعاهاي مأثور، توسلات و زيارت نامه ها را تشكيل مي دهند. اين نكته با كمي دقت در متن دعاها و زيارت نامه هاي مأثور به دست مي آيد. از اين روي قرائت زيارت جامعة‌ كبيره در جوار مرقد پيامبر ـ صلي الله عليه و آله ـ و يا توسل به كوثر دو جهان فاطمه ي زهرا ـ سلام الله عليها - با اين زيارت، بسيار زيبا و پسنديده است. و در مورد اين دو معصوم پاك نيز خوانده مي شود. همانند خود صلوات است كه به نام محمد و آل محمد است ولي بسيار توسعه دارد. مي توان براي شادي روح شهداء و سلامتي رهبر انقلاب و... صلوات بر محمد و آل محمد فرستاد. و زندگان و مردگان را از ثواب آن بهره مند گردان و زيارت جامعه ي كبيره نيز چنين است و از هيچ محدوديتي برخوردار نيست، منتهي در زيارت پيامبر اکرم(ص) جمله اِلي جَدّکم بايد خوانده نشودو اليکَ بُعيث الرّوح الاَمين... و در زيارت فاطمه زهرا(س) خونده شود به جاي «اِلي جَدّکم» اِلي ابيکِ بُعِثَ الرّوح الاَمين...)
بنابراين شايسته است در تمام اماكن مشرفه چه در قبرستان بقيع، چه در عتبات عاليات، چه در مشهد مقدس و ... از خواندن آن غفلت نشود.[10]

معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر:
1ـ متن خود زيارت جامعة‌ كبيره، كه در واقع شناسنامة شخصيتي رسالت و امامت مي باشد.
2ـ زمرديان، شرح زيارت جامعه.
3ـ آيت الله همداني درود آبادي، شرح زيارت جامعه.

پي نوشت ها:
[1] . معين، محمد، فرهنگ فارسي، تهران، اميركبير، چاپ هشتم، 1371، ج2، ص1767.
[2] . طريحي، فخر الدين، مجمع البحرين، تهران، كتاب فروشي مرتضوي، چاپ دوم، ج3، ص320.
[3] . زمرديان، احمد، مقام ولايت در شرح زيارت جامعة كبيره، بي جا، دفتر نشر فرهنگ اسلامي، چاپ سوم، 1366، ص4.
[4] . قمي، عباس، كليات مفاتيح الجنان، تهران، ناهيد، 1372، ص998ـ1011.
[5] . مائده/35.
[6] . بقره/115.
[7] . قمي، عباس، همان.
[8] . همان.
[9] . نشريه پاسدار اسلام، ش225، ص28ـ29.
[10] . زمرديان، احمد، همان، ص5.

مطالب مرتبط :
* نام و نام خانوادگی :
* متن نظر :