امروز:
دوشنبه 3 مهر 1396
بازدید :
1227
امام زاده أبو عبدالله حسين(ع)
در ابتداي خيابان سه راه ورامين, بقعه و بارگاه با شكوهي وجود دارد كه متعلق به امامزادة جليل القدر و عظيم الشأن حضرت ابو عبد الله حسين بن عبدالله, معروف به امامزاده عبدالله مي باشد.
نسب شريف اين امام زاده با پنج واسطه به حضرت امام زين العابدين علي بن الحسين ـ عليهما السلام ـ مي رسد به اين كيفيت : أبو عبد الله حسين بن عبد الله الأبيض بن عباس بن عبد الله الشهيد بن حسن الأفطس بن علي الأصغر بن امام علي بن الحسين زين العابدين ـ عليهم السلام ـ[1]
پدران اين بزرگوار, همه از بزرگان سادات اهل بيت عصمت و طهارت ـ عليهم السلام ـ و از مشاهير خاندان پيغمبر ـ صلّي الله عليه و آله و سلّم ـ بودند؛ آن گونه كه از تاريخ استفاده مي شود و در فصل آينده تقديم شما خوانندگان عزيز خواهد گرديد, أبو عبدالله حسين بن عبدالله, فرزند پدران و اجدادي است كه آنان عموماً در طول زندگي خود با حاكمان ظالم و غاصبان حقوق اهل بيت ـ عليهم السلام ـ درگير بودند و پيوسته در اسارت و زندان دشمنان اسلام بوده و يا به شهادت رسيدند و خودِ او و بسياري از بستگانش نيز از مبارزاني بودند كه هجرت و آوارگي در راه دين را اختيار كرده, و در اثر ظلم و فشار و اختناق دستگاه ظالم و غاصب عباسي متواري گشته, و به ايران و شهر ري و قم پناهنده شدند.
اينان مهاجران الي الله بودند كه براي احياي دين و به دليل انتساب به علي و فاطمه ـ عليهم السلام ـ سختي هاي طاقت فرسايي را متحمل شدند.
در اين كه مدفون در اين بقعه, عبدالله الأبيض است يا أبو عبدالله حسين, ميان علما و مورّخان اختلاف است.[2] عده اي از مورّخان قائل شده اند كه مدفون در بقعه فعلي در ري, عبدالله الابيض است, اما اين قول اصلي ندارد؛ چرا كه با دلايلي مستند و متقن ثابت خواهد شد كه جناب امامزاده عبدالله الابيض به ري هجرت ننموده و در شهر مقدس قم مدفون مي باشد.
مدفون در بقعه امام زاده عبد الله كيست؟
مدفون در بقعه امامزاده عبدالله شهر ري, جناب سيد جليل القدر حضرت امامزاده أبو عبدالله حسين الأبيض بن عبدالله مي باشد, به دليل اين كه مؤلف تاريخ قم[3] در كتابش مي نويسد:
«ديگر از امامزاده هايي كه به قم آمدند, عبد الله بن عباس بن عبدالله الشهيد بن حسن اَفطس بن علي الأصغر بن امام زين العابدين ـ عليه السلام ـ بود كه از بصره به قم آمد و او را علي بن محمد علوي صاحب زنج در بصره بود و چون صاحب زنج را در بصره به قتل رسانيدند, عبدالله با برادرش حسن بن عباس از بصره گريختند و به قم آمدند و متوّطن شدند. از عبدالله بن عباس در قم دو پسر به نام أبوالفضل العباس و أبو عبدالله حسين ملقب به اُبيض و سه دختر به دنيا آمدند... .
از عباس بن عبد الله بن عباس بن عبدالله الشهيد, ابو علي أحمد به وجود آمد و اما أبو عبدالله حسين اُبيض بن عبدالله بن عباس از قم به ري رفت و اعقاب او در ري هستند».
پس با عبارات مؤلف تاريخ قديم قم, ثابت مي شود كه مدفون در بقعه شهر ري, أبو عبدالله حسين, پسر عبدالله مي باشد, نه عبدالله بن عباس.
از اين رو, اكثر علماي انساب و پاره اي از مورخان شهير اين قول را پذيرفته اند: نسابه شهير قرن پنجم, ابو أسماعيل ابراهيم بن ناصربن طباطبا در منتقلة الطالبيه[4] تصريح مي نمايد كه مدفون در بقعه ري جناب امامزاده حسين بن عبدالله الابيض مي باشد و مي فرمايد:
از اولاد حسن افطس بن علي بن زين العابدين ـ عليه السلام ـ كه وارد شهر ري شدند, يكي از آنان فرزند عبدالله بن حسن افطس (أبو عبدالله حسين بن عبدالله بن حسن افطس) است».
«از كساني كه از كوفه به ري آمدند, أبو عبدالله حسين ابيض است كه شاعر بود و فرزند عبدالله بن عباس بن عبدالله بن حسن افطس است.»
«از اين سخنان چنين استنباط مي شود كه مرقد مشهور موجود را بايد از آنِ أبو عبدالله حسين بن عبدالله بن عباس, متوفاي سال 319 هـ . ق دانست».
تعداد فرزندان و اعقاب امامزاده حسين
اكثر علماي انساب در كتبشان, نسل حسين بن عبدالله را از يك فرزند او به نام عبدالله دانسته و او را به عنوان شاعر معرفي كرده اند[5]
نسابه قرن پنجم, نجم الدين علي بن محمد بن علي بن محمد العلوي العمري, در المجدي في أنساب الطالبيين[6] مي نويسيد:
«عبدالله بن الحسين بن عبدالله الأبيض بن العباس, از شعراي گرانقدر بوده و برادر او أباالقاسم از حيث بيان و زبان از او مقدم بود».
از عبارت فوق بر مي آيد كه حسين بن عبدالله دو فرزند به نام هاي عبدالله و ابوالقاسم داشت.
بقعه و بارگاه امامزاده أبو عبدالله حسين
بقعه امامزاده أبو عبدالله كه به بقعة امامزاده عبدالله مشهور است, در جانب شمالي شهر ري واقع است كه به صورت زيبا و متناسبي ساخته شده است و به احتمال قوي تصور مي رود ساختمان آن متعلق به قرن يازدهم هجري باشند.
تزئينات و ايوان اصلي آن (در جانب شرقي حرم) توأم با بعضي تغييرات و تصرفات, توسط ميرزا كاظم خان نظام الملك در سال 1274 قمري صورت گرفته است. در سال هاي اخير از سوي اداره اوقاف و امور خيريه شهرستان ري و توليت بقعة مزبور, تعميرات بسيار عالي و دقيق, مخصوصاً داخل حرم مطهر انجام گرديده است كه مي توان آن را از بهترين نمونه هاي تعميرات صحيح ابنية تاريخ به شمار آورد.
امام زاده أبو عبدالله حسين, داراي بارگاه زيبا و حرم با صفايي كه روحانيت خاصي دارد. نقاشي هاي جالب حرم مطهر, و گنبد كاشي, و ايوان بلند, صحن وسيع, و باغ بزرگ آن براي تنُّبه غافلان و بيداري به خواب رفتگان بهترين موعظه و نصيحت است.
مرحوم سيد محمد تقي مصطفوي در كتاب آثار تاريخي تهران[7] در توصيف اين بارگاه مي نويسد:
«بقعة آبادي است كه در ابتداي قصبة شهر ري از طرف شمال واقع گرديده است و از جادة آسفالت به وسيلة خياباني مشجر و با صفا به محوطة وسيع و با نزهت آن مي رسند.
در داخل محوطه هم خيابان مشجري است كه از مدخل صحن تا جلو ايوان امتداد دارد و بر خلاف بقعة بي بي زبيده زوار و تودة مردم در ساية درختان نارون چتري و كنار نهر آب جاري مي توانند ساعاتي بياسايند, چون از چندين سال پيش هم طبقات متوسط و خواص تهران, خوابگاه ابدي كسان خود را بيشتر در اراضي دلباز محوطه اين بقعه انتخاب مي كنند كه موجبات آباداني و رونق آن جا را بيش از پيش فراهم آورده است و خوشبختانه تعميرات فوق العاده عالي و دل پسندي در سال 1329 در داخل حرم آن به عمل آمده كه در خور تحسين مي باشد.
ازارة كاشي بقعه با نقاشي ديوار و مقرنس كاري ها و رنگ آميزي تمام داخل حرم به حد اعتلا شيوا و صحيح و با سليقه انجام گرفته است و با جام هاي شيشه اي ضخيم روي قسمت دسترس ديوار نصب نموده اند تا لطمه نبيند. بر خلاف تعميراتي كه مثلاً در مسجد امام تهران توأم با سليقه و تفنن هاي ناروا اجرا مي گردد, در حرم امامزاده عبدالله استادان نقاش, نهايت سليقه و دقت را در انجام تعميرات با پيروي از نسب اصلي و قديمي بنا رعايت كرده اند كه تماشاي آن به راستي بيننده را خرسند مي سازد.
بناي اصلي بقعه از آثار دورة صفوي است كه رواق بزرگي در مشرق حرم داشت و دري هم از رواق و در ديگري از حرم هر دو رو به جنوب باز مي شد و مشرف به جاده اي بود كه در ازمنة قديم از ري به قزوين مي رفت.

[1]. الشجرة المباركة: 177, عمدة الطالب: 215, منتقلة الطالبيّه: 164 و 165, تهذيب الأنساب: 255, تاريخ قم: 229, أنجم فروزان: 165, مشاهد العترة الطاهره: 96, جنة النعيم: 490, اختران فروزان ري و طهران: 319, منتخب التواريخ: 735, النقض: 185, ري باستان 401:1, انوار پراكنده 1: 558 الي 563.
[2]. سراج الأنساب؛ 169.
[3]. تاريخ قديم : 229.
[4]. منتقلة الطالبيّه: 164 و 165.
[5] . تهذيب الأنساب: 255؛ لباب الأنساب 1: 230؛ الشجره المباركه: 177؛ الأصيلي: 316؛ المجدي: 220.
[6]. المجدي: 220.
[7]. آثار تاريخي طهران: 162.
محمد مهدي فقيه بحر العلوم - برگرفته از كتاب امامزادگان ري، ج 1، ص 499 ـ 509
مطالب مرتبط :
* نام و نام خانوادگی :
* متن نظر :