امروز:
جمعه 31 شهريور 1396
بازدید :
880
امام زاده يحيي بن علي(ع)
آن چه پس از سال ها تتبع و بررسي دربارة اين بقعة مباركه به آن معتقد شديم و مدركش را هم بيان خواهم كرد اين است كه اين مزار مربوط به يكي از علويان حسني است كه در همدان مي زيسته و صاحب كرامت و جلال بوده است. شجرة او از اين قرار است:
«يحيي بن علي بن علي بن سعيد بن علي الأزرق بن داود بن سليمان بن عبدالله بن موسي الجون بن عبدالله المحض بن الحسن المثني بن الامام الحسن المجتبي ـ عليه السلام ـ بن الامام علي بن ابي طالب ـ عليه السلام ـ».
توضيح مطلب و بيان يافته ما دربارة اين بقعه:
شاخه اي از سادات حسني از طريق «حسن المثني» فرزند امام مجتبي ـ عليه السلام ـ به آن امام منتهي مي شوند و گروهي از همين سلسله فرزندان «عبدالله المحض بن الحسن المثني» هستند.[1]
يكي از فرزندان «عبدالله المحض» جناب موسي الجون است كه شجرة بسياري از سادات حسني به وي مي رسد.[2]
«موسي الجون» فرزندي به نام عبدالله داشته كه از او تعبير به «الشيخ الصالح» و يا «الناسك» مي شده است.[3]
برخي از سادات حسني به «سليمانيون» معروف هستند و اينان كساني هستند كه به «سليمان بن عبدالله الشيخ الصالح بن موسي الجون بن عبدالله المحض بن الحسن المثني» مي رسند.[4]
به تصريح تبار نگاران نسل «سليمان» فقط از طريق فرزندش به نام «داود» ادامه پيدا كرده است.[5]
«داود» فرزندي به نام «علي» داشته كه به «علي الأزرق» معروف بوده و تباري از سليمانيون حسني از نسل وي هستند.[6]
«علي» فرزندي به نام سعيد داشته است.[7]
از «سعيد بن علي بن داود» فرزندي به نام «علي» ياد شده است.[8]
خود اين «علي بن سعيد بن علي بن داود» باز فرزندي به همان نام «علي» داشته است.[9]
در علم انساب دو فرزند براي جناب «علي بن علي بن سعيد بن علي بن داود» نام برده شده است:
الف: «محمد بن علي بن علي بن سعيد»
ب: «يحيي بن علي بن علي بن سعيد»[10]
اكنون به عبارت علامه نسابه مرحوم سيد جعفر اعرجي ـ قدس سره ـ (1274 ـ 1332 هـ . ق) توجه كنيد: «فمن نسل سعيد بن علي: علي بن علي بن سعيد المذكور، له عقب من ولديه محمد و يحيي بن علي و هو السيد الجليل صاحب الكرامات كان بهمدان و اولد وله فيها مشهد يزار و يعرف بمشهد يحيي بن علي»[11]
چنان كه مي بينيد او تصريح مي كند كه اين مزار مقدس در همدان مربوط به اين شخصيت والا و صاحب كرامت است.
علامة نسابه مرحوم سيد عبدالرزاق كمونه الحسني سخن محقق اعرجي را پذيرفته منتها در بيان شجره اشتباهي كه كرده حذف يك نام «علي» است او مزار را مربوط به «يحيي بن علي بن سعيد بن ... » مي داند[12] در حالي كه شجرة صحيح آن است كه ديديد و آن اين است: «يحيي بن علي بن علي بن سعيد بن ...».
نگارنده اسناد پر ارزش و عتيقي را در اختيار دارد[13] كه همگي ممهور به مهر بزرگاني چون آيه الله العظمي سيد شفقي ـ قدس سره ـ و نيز برخي از علماي رضوي همدان ـ قدس سره ـ است. در اين اسناد از اين شخصيت بزرگ به عنوان «امامزادة لازم التعظيم و التكريم» ياد شده و به گواهي اين اسناد اين مكان مقدس همواره مورد توجه علما و مجتهدين بوده.
مرحوم ملا هاشم خراساني در باب امام زادگان همدان گويد:
«اول: قبر منسوب به جناب يحيي بن علي بن ابي طالب ـ عليه السلام ـ و بسيار عالي و با شكوه است بلكه از ساير مقابر شريفة آن جا شكوهش بيشتر است»[14]
سال ها پيش در محل بقعه, سنگي بسيار عتيق از زير خاك آشكار شد و حقير آن را ديدم كه بر آن نام «امام يحيي» حك شده بود. اين عبارت نشان مي دهد مدفون در بقعه از موقعيت والاي مذهبي برخوردار بوده است. اين سنگ مدتها بر ديوار صحن امام زاده منصوب بود ولي با كمال تأسف توسط غارتگران ربوده شد.
بنده سابقاً نسخه اي خطي در اختيار داشتم و آن كتابي بود كشكولي به نام «كاسة درويشان» از عالم رباني مرحوم شيخ علي اكبر صدر الاسلام همداني ـ قدس سره ـ كه در آن تصريح شده بود مدفون در اين مزار از علويان همدان است.
مجموعة ساختمان كنوني از آثار عهد صفويه و قاجاريه است گرچه صندوق روي قبر مربوط به عهد ايلخانيان (654 ـ 750 هـ . ق.) و يا تيموريان (771 ـ 911 هـ . ق . است[15]).
از آن جا كه بي پايه سخن گفتن و سرقت فرهنگي از ويژگي هاي قوم يهود است، برخي از اين گروه ادعا كرده اند كه اين مكان مدفن «نحميا»[16] است در حالي كه:
اولاً: اساساً اين ادعا هيچ مدرك و شاهدي ندارد بلكه چنان كه گفتيم همة شواهد و قرائن دالّ بر اسلامي بودن مكان است و نيازي به تكرار گفته ها نيست.
ثانياً: با مراجعه به «عهد عتيق» و «قاموس كتاب مقدس»[17] در مي يابيم كه وقتي «نحميا» براي دومين بار به «اورشليم» رفت ديگر مسافرتي نداشته و در همان شهر مي زيسته است. مگر اين كه وصيت كرده باشد كه جنازة مرا از اورشليم به همدان منتقل كنيد و دفن نماييد!!
ثالثاً: اگر مدفون در اين بقعه از شخصيت هاي يهود بود علي القاعده بايد كليمياني در حول و حوش آن مدفون مي شدند، در صورتي كه هر چه جستجو كنند، چه در داخل بقعه، چه در صحن آن، چه در گورستان هاي مجاور (كه البته اكنون ديگر ويران شده است) و چه در خانه هاي اطراف، از الواح و آثار يهود كوچك ترين اثري براي درمان زخم!! نخواهند يافت!!
با توجه به ويژگي هاي بر شمرده شده از مزار كه همگي نشانگر دفن شخصيتي ممتاز از امام زادگان در اين بقعه است و با در نظر گرفتن بطلان نظرياتي كه به آن اشاره شد حقير معتقد بودم كه اين جا مربوط به يكي از علويان حسني همدان است كه رياستي هم در اين شهر داشته و به «عزالدين» مشهور بوده و او را با قرائني همان «عزالدين يحيي علوي» معروف مي دانستم.
ولي بعداً با مطالعة سخن محقق اعرجي و نيز با تأمل بيشتر از آن نظريه عدول كرده و به اشتباه خود پي بردم.

[1]. عمدة الطالب، ص 98 و ص 101، تهذيب الأنساب، ص 34، مناهل الضرب، ص 171 و ص 172. الأصيلي، ص 64، الفخري، ص 85، الشجره المباركه، ص4. النفحه العنبريه، ص 102و تحفه الازهار، ج1 ص 200.
[2]. تهذيب الانساب، ص 34، الأصيلي، ص 69، الفخري، ص 85، الشجره المباركه، ص 4 مناهل الضرب، ص 176، عمده الطالب ص 103، المجدي، ص 37. النفحه العنبريه، ص 103 و ص 120 و تحفه الازهار، ج1، ص 377.
[3]. الأصيلي، ص 91 و ص 92, مناهل الضرب، ص 176، الشجره المباركه، ص6، عمده الطالب ص 112 و ص 116، المجدي ، ص 46، تهذيب الانساب، ص 41، النفحه العنبريه، ص 122 و تحفه الازهار، ج1 ص 385.
[4]. الشجره المباركه، ص 15، الفخري، ص 89، مناهل الضرب، ص 230، المجدي، ص 51، تهذيب الأنساب، ص 47، الأصيلي، ص 92 و تحفه العنبريه، ج1، ص 388.
[5]. الفخري، ص 94، الشجرة المباركه، ص 15، مناهل الضرب، ص 230 و عمده الطالب ، ص 122.
[6]. مناهل الضرب، ص 230، الفخري، ص 94، الشجره المباركه، ص 15، عمده الطالب ص 122 و ص 123 و تحفه الازهار، ج1، ص 388.
[7]. مناهل الضرب، ص 231 و عمده الطالب ، ص 123.
[8]. مناهل الضرب، ص 231. و عمده الطالب، ص 123.
[9]. مناهل الضرب، ص 231 و عمده الطالب، ص 123.
[10]. مناهل الضرب، ص 231 و عمده الطالب، ص 123.
[11]. مناهل الضرب، ص 231.
[12]. مشاهد العتره الطاهره، ص 293.
[13]. اين اسناد توسط دوست ديرينة مرحوم پدرم ذاكر مخلص حسيني جناب حجه الاسلام حاج سيد علي اصغر ابطحي در اختيار ايشان گذاشته شد، از بزرگواري اين عزيز متشكرم.
[14]. منتخب التواريخ، ص 770 و 771.
[15]. هكمتانه/ ص 234.
[16]. «لفظ «نحميا» به معني تسلي يافته از «يهوه» است او پسر حكيلا برادر «حناني» از سبط يهودا بود و محتمل است كه از طائفة ملوك بوده، دربابل در مدت اسيري متولد گشت و در شوش به منصب ساقي گري پادشاه ايران اردشير دراز دست منصوب شد...» قاموس كتاب مقدس، ص 876 و 877.
[17]. ر. ك: قاموس كتاب مقدس، 876 و 877 و عهد عتيق كتاب نحميا.
حسين عندليب زاده - پژوهشي درباره امامزادگان
مطالب مرتبط :
* نام و نام خانوادگی :
* متن نظر :