امروز:
پنج شنبه 26 مرداد 1396
بازدید :
990
رعايت اصول ادب و عفّت بيان
حجر بن عدّي و عمر و بن حمق، دو يار شجاع و با وفاي امير مؤمنان علي ـ عليه السلام ـ بودند آنان در ماجراي جنگ صفّين از سپاه شام اظهار بيزاري مي کردند و به آن ها ناسزا مي گفتند.
اين خبر به امام علي ـ عليه السلام ـ رسيد امام براي آن ها پيام فرستاد که ناسزاگوئي نکنيد و دشنام ندهيد.
آن دو به حضور علي ـ عليه السلام ـ آمده و عرض کردند: «آيا ما بر حق نيستيم؟»
امام فرمود: «آري بر حقّيم».
عرض کردند: آيا سپاه شام (پيروان معاويه) در خط باطل نيستند؟»
امام فرمود: «آري آن ها بر باطل اند».
عرض کردند: «پس چرا ما را از ناسزا گوئي به آن ها، منع مي کني؟»[1]
امام فرمود: «انّي اکره لکم ان تکونوا سبّابين، ولکنّکم لو وصفتم اعمالهم و ذکرّتم حالهم کان اصوب في القول و ابلغ في العذر...؛ من نمي پسندم که شما دشنام دهنده باشيد، ولي اگر کردارشان را افشا مي کرديد و گمراهي هاي آن ها را بر مي شمرديد، در گفتار راست تر بوديد و عذرتان رساتر بود».
سپس فرمود: بايد به جاي دشنام دادن، چنين دعا مي کرديد:
«خداوندا! خون ما و آن ها را حفظ کن، بين ما و آن ها را اصلاح فرما، و آنان را از گمراهي، هدايت کن تا آنان که نا آگاه هستند، حق را بشناسند و آنان که با حق، ستيز مي کنند، از اين کار زشت خود دست بردارند».[2]
نگارنده گويد: در قرآن مجيد نيز شبيه اين مطلب آمده، گويي امام علي ـ عليه السلام ـ اين مطلب را از قرآن اقتباس نموده است، آن جا که در آيه 108 سوره انعام مي خوانيم:
«و لا تسبّوا الذين يدعون من دون الله فيسبّوا الله عدوا بغير علم؛ معبود کساني را که غير خدا را مي خوانند، دشنام ندهيد، مبادا آن ها نيز از روي ظلم و جهل خدا را دشنام دهند».
و طبق بعضي از روايات، برخي از مومنان که ناراحتي شديد نسبت به بت پرستان و لجاجت آن ها داشتند، به بت هاي آن ها ناسزا مي گفتند، قرآن با آيه فوق صريحاً به اين موضوع نهي کرد.
به اين ترتيب مي بينيم: نهج البلاغه و قرآن، دستور مي دهند که مسلمين حتي در برابر دشمن، اصول ادب و عفّت کلام را حفظ کنند چرا که با دشنام نمي توان، گمراهان را به سوي حقّ سوق داد، بلکه به عکس دشنام موجب لجاجت بيشتر دشمن خواهد شد، بنابر اين بايد با منطق و برهان و نزاکت اخلاقي، افراد را به سوي اسلام جذب نمود.

[1] . شرح نهج البلاغه، خوئي، ج 13، ص 94.
[2] . نگاه کنيد به خطبه 206 نهج البلاغه.
محمد محمدي اشتهاردي - داستان هاي نهج البلاغه
مطالب مرتبط :
* نام و نام خانوادگی :
* متن نظر :